PL64208B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 5.1.1972 64208 KI. 49 b, 3/18 MKP B 23 c, 3/18 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jan Szpok, Henryk Karcz, Boleslaw Faff Wlasciciel patentu: Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego Przedsiebiorstwo Pan¬ stwowe „Delta-Rzeszów", Rzeszów (Polska) Sposób wytwarzania lopatek pólotwartych wirników sprezarek odsrodkowych i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania lo¬ patek pólotwartych wirników sprezarek odsrodkowych, i urzadzenie do stosowania tego sposobu zwlaszcza gdy kanaly przeplywowe sa utworzone przez kolejno po so¬ bie nastepujace koryto, dno w ksztalcie luku kola lub krzywej, która moze byc zastapiona lukiem kola i grzbiet lopatek rozmieszczonych promieniowo na czole wirnika, które posiadaja ksztalt spiralny.Znany jest sposób wytwarzania przez frezowanie i szlifowanie krzywych ze zmiennym promieniem krzy¬ wizny przy pomocy którego mozna uzyskiwac ksztalty przestrzenne w wyniku przesuwania przedmiotu wzgle¬ dem narzedzia lub odwrotnie narzedzia wzgledem przedmiotu w taki sposób, ze wszystkie styczne wycho¬ dzace z kazdego punktu obróbczego krzywej zbiegaja sie zawsze w jednej linii z jedna i ta sama styczna narze¬ dzia. Wada tego sposobu jest to, ze przy jego pomocy mozna uzyskac ksztalt lezacy w jednej plaszczyznie, nie pozwala on na równoczesne uzyskanie ksztaltu w dwóch plaszczyznach, poziomej i pionowej, a wiec linii spi¬ ralnej.Znane i stosowane sa sposoby wytwarzania lopatek (koryta lub grzbietu) o ksztalcie spiralnym przez frezo¬ wanie polegajace na ksztaltowaniu powierzchni w wyni¬ ku przemieszczania narzedzi w plaszczyznie pionowej a przedmiotu w plaszczyznie poziomej, przy czym zmiane polozenia narzedzia i przedmiotu uzyskuje sie przy po¬ mocy specjalnych kopialów. Narzedzie i przedmiot wy¬ konuje na ogól ruchy prostolinijne lub narzedzie wyko¬ nuje ruch obrotowy i prostolinijny, a przedmiot wyko- 10 20 25 30 nuje ruchy prostolinijne albo obrotowe. Wada tych spo¬ sobów jest to, ze wymagaja stosowania drogich uniwer¬ salnych specjalnych urzadzen sterujacych kolejnymi ruchami narzedzia i przedmiotu oraz kilku kopialów.Znane sa sposoby plastyczne nadawania ksztaltu przez giecie lub tluczenie albo sposób mieszany — frezowa¬ nie i plastyczne ksztaltowanie. Wada tych sposobów jest trudnosc otrzymania dokladnego ksztaltu ze wzgledu na miejscowe utwardzanie sie przez zgniot, których usunie¬ cie wymaga dodatkowych czynnosci — starzenia.Znane sa sposoby wykonywania wirników ze spiral¬ nymi lopatkami wykonane przez precyzyjne odlewanie.Wada tego sposobu jest powstawanie duzej ilosci bra¬ ków w wyniku niedolania, porowatosci, niejednorodno¬ sci i pekniec wskutek nierównomiernego stygniecia.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wytwa¬ rzania lopatek oraz skonstruowanie urzadzenia pozwa¬ lajacego na usuniecie wymienionych niedogodnosci do¬ tychczas stosowanych procesów.Cel zostal osiagniety w wyniku opracowania sposobu wytwarzania, którego istota polega na tym, ze obrabiany wirnik wprowadza sie w ruch obrotowy w plaszczyznie poziomej wokól osi obrotu stolu, na której lezy punkt zaczepienia promienia okreslajacego ksztalt dna kanalu przeplywowego oraz w ruch obrotowy w plaszczyznie pionowej dookola wlasnej osi wirnika, w wyniku czego powierzchnia grzbietu lub koryta lopatki styka sie z po- bocznica narzedzia obrotowego w róznych kolejnych po¬ lozeniach katowych tworzac linie przechodzace przez os 6420864208 obrotu stolu, a otrzymany ksztalt jest spirala o okreslo¬ nym zmiennym skoku.Realizacja sposobu wedlug wynalazku jest mozliwa dzieki zastosowaniu przyrzadu, którego istota polega na tym, ze na stole obrotowym o pionowej osi obrotu osa¬ dzonym przy pomocy plyty na stole frezarki poziomej usytuowany jest przyrzad obrotowy o poziomej osi obrotu, sluzacy do mocowania przedmiotu obrabianego, a przyrzad ten sprzezony jest z górna powierzchnia ko- pialu promieniowego umieszczonego na tejze plycie za pomoca dzwigni oraz osadzonej na jej koncu rolki w odleglosci od srodka stolu obrotowego z osia pionowa wyznaczonej przez rolke, przy czym podczas obróbki lopatki. os pionowa stolu obrotowego przechodzi przez os narzedzia obrotowego — freza palcowego ustawione¬ go prostopadle do osi pionowej stolu obrotowego w od¬ leglosci zapewniajacej skrawanie grzbietu lub koryta lo¬ patki obwodem narzedzia obrotowego — freza.Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku eliminuje wa¬ dy znanych sposobów i posiada miedzy innymi nastepu¬ jace zalety: pozwala wykonywac wirniki sprezarek z jednolitego pelnego materialu stali lub stopów lekkich przez frezowanie, uzyskiwanie wymaganego ksztaltu pió¬ ra lub grzbietu lopatek jest prosty w eksploatacji, za¬ stepuje koniecznosc stosowania drogich specjalnych lub uniwersalnych obrabiarek jak równiez koniecznosc sto¬ sowania specjalnych agregatów, a ponadto skraca czas wytwarzania, poprawe gladkosci powierzchni obrobionej oraz zwiekszenie wytrzymalosci wirników.Sposób obróbki grzbietu lub koryta lopatek wirników sprezarek oraz przyrzad do stosowania tego sposobu jest przedstawiony na rysunku w przykladzie wykonania, przy czym: fig. 1 przedstawia widok ogólny urzadzenia w chwili rozpoczecia pracy; fig. 2 przedstawia widok urzadzenia z boku; fig. 3 przedstawia przekrój wedlug linii A—A oznaczonej na fig. 1; fig. 4 przedstawia ksztalt wirnika sprezarki w przekroju; fig. 5 przedstawia czesciowy widok wirnika sprezarki; fig. 6 przedstawia ksztalt lopatki wirnika od strony strzalki „W" oznaczo¬ ny na fig. 5.Sposób wytwarzania grzbietu i koryta lopatek wirni¬ ków sprezarek wedlug wynalazku polega na tym, ze przedmiot obrabiany — wirnik sprezarki 7 po zalozeniu na wrzeciono przyrzadu 3 wprowadza sie w ruch obro¬ towy w plaszczyznie poziomej wokól osi obrotu stolu obrotowego 2 oraz w ruch obrotowy w plaszczyznie pio¬ nowej dookola wlasnej osi wirnika sprezarki x—x, w wyniku czego powierzchnia obrabiana — grzbietu lub koryta lopatki styka sie liniowo z pobocznica narzedzia obrotowego — freza palcowego 6 w róznych kolejnych polozeniach katowych i otrzymuje ksztalt spiralny o okreslonym skoku, przy czym wszystkie linie kolejnego styku pobocznicy narzedzia 6 z powierzchnia grzbietu lub koryta lopatki oraz os narzedzia obrotowego 6 prze¬ chodza w trakcie obróbki przez os stolu obrotowego 2.Urzadzenie do wytwarzania koryta lub grzbietu lopa¬ tek wirników sprezarek sklada sie ze stolu obrotowego 2 o pionowej osi obrotu osadzonego przy pomocy plyty 1 na stole krzyzowym frezarki poziomej. Na stole obro¬ towym 2 jest usytuowany przyrzad obrotowy 3 o po¬ ziomej osi obrotu sluzacy do mocowania przedmiotu obrabianego — wirnika sprezarki 7.Przyrzad obrotowy 3 wraz z osadzonym wirnikiem sprezarki 7 sprzezony jest z górna powierzchnia kopialu promieniowego 4, za pomoca ^dzwigni 8 oraz osadzonej na jej koncu rolki 9 w odleglosci od srodka stolu obro¬ towego 2 wyznaczonej przez rolke 9. Podczas obróbki os pionowa stolu obrotowego 2 przechodzi przez os na- 5 rzedzia obrotowego — freza 6 tworzac z nia kat 90° w odleglosci zapewniajacej skrawanie naddatku na po¬ wierzchniach koryta lub grzbietu lopatek wirnika 7 ob¬ wodem narzedzia obrotowego — freza 6. Równiez prze¬ dluzona os obrotu rolki 9 przechodzi przez os obrotu 10 stolu obrotowego 2 i tworzy z nia kat prosty.Korpus przyrzadu obrotowego 3 moze byc wykonany jako jednolity z korpusem stolu obrotowego 2 lub jako osobny korpus i wówczas polaczony jest ze stolem obro¬ towym 2 przy pomocy srub 16. Korpus stolu obrotowe- 15 go 2 jest przymocowany do plyty 1 przy pomocy srub 15. Plyta 1 jest ustawiona na stole krzyzowym frezarki i jest przymocowana przy pomocy srub 14 i nakretek 23.Korpus kopialu promieniowego 4 jest przymocowany do plyty 1 za pomoca srub 17 oraz ustalony przy pomo- 20 cy kolków cylindrycznych 22.Równomierny docisk rolki 9 do powierzchni kopialu promieniowego 4 uzyskuje sie przy pomocy elementu sprezystego 20, (na przyklad tasmy gumowej lub spre¬ zyny cylindrycznej). Stól obrotowy 2 a wraz z nim przy- 25 rzad obrotowy 3 i przedmiot obrabiany — wirnik spre¬ zarki 7 uzyskuje naped mechaniczny za pomoca walka 11 poprzez przekladnie zebata lub slimakowa, przy czym walek 11 jest sprzezony z wrzecionem frezarki za pomo¬ ca przegubowego walka. Reczny naped uzyskuje sie 30 przez wlaczenie sprzegla 12 i pokrecanie kólkiem 10.Sposób wytwarzania koryta i grzbietu lopatek wirników sprezarek nie jest ograniczony tylko do opisanych i przedstawionych na rysunku przykladów jego wykona¬ nia i stosowania lecz obejmuje równiez stosowanie w 35 innych przykladach o ile nie wykraczaja poza zakres podstawowej istoty wynalazku. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 40 1. Sposób wytwarzania lopatek pólotwartych wirni¬ ków sprezarek odsrodkowych oparty na frezowaniu po¬ wierzchni krzywych przedmiotu wprawionego w ruch przestrzenny przy ustalonym polozeniu narzedzia obro- 45 towego — freza, znamienny tym, ze obrabiany wirnik sprezarki (7) wprowadza sie w ruch obrotowy w plasz¬ czyznie poziomej wokól pionowej osi obrotu stolu obro¬ towego (2) oraz w ruch obrotowy w plaszczyznie piono¬ wej dookola wlasnej osi wirnika sprezarki (7). 50

2. Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na stole obrotowym (2) o pionowej osi obrotu osadzonym przy pomocy plyty (1) na stole frezarki poziomej, usytuowany jest przyrzad obrotowy (3) o poziomej osi obrotu sluzacy do mocowania przed- 55 miotu obrabianego — wirnika sprezarki (7), a przyrzad ten sprzezony jest z górna powierzchnia kopialu pro¬ mieniowego (4) umieszczonego na plycie (1) za pomoca dzwigni (8) oraz osadzonej na jej koncu rolki (9) w od¬ leglosci od srodka stolu obrotowego (2) wyznaczonej 60 przez rolke (9), przy czym podczas obróbki grzbietu lub koryta lopatki os pionowa stolu obrotowego (2) prze¬ chodzi przez os narzedzia obrotowego — freza (6) two¬ rzac z nia kat prosty w odleglosci zapewniajacej skra¬ wanie lopatki obwodem narzedzia obrotowego — fre- 65 za (6).KI. 49 b, 3/18 64208 MKP B 23 c, 3/18 A-A Szkic oper. Fig. 4 Widok W Fig. 6 Fig.5 PL PL