Opublikowano: 21.11.1972 63749 KI. 21 c, 36/01 MKP H 01 h, 33/75 Wspóltwórcy wynalazku: Stanislaw Domanski, Medard Swiebodzinski Wlasciciel patentu: Zaklady Wytwórcze Aparatury Wysokiego Napiecia im. Dymitrowa, Warszawa (Polska) Komora lukowa cieczowych wylaczników wysokiego napiecia z poprzecznym, wielostrumieniowym gaszeniem luku Przedmiotem wynalazku jest komora lukowa cie¬ czowych wylaczników wysokiego napiecia z poprze¬ cznym, wielostrumieniowym gaszeniem luku.Znane dotychczas komory sztywne, poprzeczno- strumieniowe mozna podzielic na komory o jednym lub dwóch strumieniach mieszaniny gaszacej, dzia¬ lajacych na kazdej szczelinie wydmuchowej.Podstawowa wada komory jednostrumieniowej jest male ograniczenie strefy palenia sie luku, poz¬ walajace 'na znaczne rozbudowanie banki gazowej stanowiacej otuline rdzenia luku oraz istnienie duzych stref martwych, w których luk ustawia sie dowolnie wzgledem strumienia gazów i czastek oleju, utrudniajac przenikanie czastek miesza¬ niny gaszacej do rdzenia luku, co prowadzi do zmian warunków pracy komory.Wada komór dwustrumieniowych nie spotykana w komorach opisanych wyzej jest znacznie maiejsza ilosc oleju, zmagazynowana w jednym centymetrze dlugosci komory.Druga wada komór dwustrumieniowych sa od¬ dzielne lub polaczone niewielkim kanalem kieszenie olejowe, w wyniku czego miedzy strefa palenia sie luku a wyzej wymienionymi kieszeniami powstaje rózny spadek cisnienia oraz rózna intensywnosc przeplywu poszczególnych strumieni.Znane rozwiazania komór dwustrumieniowych róznia sie zasadniczo miedzy soba ukladem stru¬ mieni, które moga byc kierowane przeciwsobnie lub po katem, tak ze w strefie palenia sie luku 10 15 20 25 2 dzialaja niewielkie skladowe przeciwsobne strumie¬ ni i skladowe zgodne, dlajac duzy wypadkowy stru¬ mien wydmuchujacy zjonizowane czastki z ko¬ mory.Poza podanymi wyzej wadami wspólnymi dla komór dwustrumieniowych, komora z ukladem strumieni przeciwsobnych odznacza sie mala pred¬ koscia usuwania kolumny polukowej, a co za tym idzie niestabilna praca oraz znacznym zawirowa¬ niem mieszaniny gaszacej w przestrzeni palacego sie luku i wynikajacym stad duzym przenikaniem czastek do rdzenia luku. Komora o strumieniach skierowanych pod katem posiada cechy odwrotne.Opisane wyzej komory dwustrumieniowe posia¬ daja ulozone naprzemian na przestrzeni od pokrywy izolacyjnej wkladki, tworzace odpowiednimi swoimi wykrojami przestrzen o znacznej objetosci usytuo¬ wana z jednej strony komory, z drugiej zas strony odpowiednimi wykrojami tworzace kanal wydmu¬ chowy.Celem niniejszego wynalazku jest wyeliminowanie opisanych wyzej wad w poprzecznostrumieniowych komorach gaszacych, zadaniem zas jest opracowanie komory gaszacej o duzej stabilnosci pracy.Cel ten zostal osiagniety dzieki opracowaniu ko¬ mory lukowej z poprzecznym, wielostrumieniowym gaszeniem luku, w której ciecz gaszaca zostala zgro¬ madzona w jednej wspólnej przestrzeni o znacznej objetosci, skad doprowadzana jest do strefy palenia sie luku na wysokosci kazdej szczeliny wydmucho- 63 74963 3 wej wieloma strumieniami poprzecznymi o kierun¬ kach dobranych tak, ze w strefie palenia sie luku powoduja znaczne zawirowania czastek miesza¬ niny gaszacej, zapewniajac równoczesnie duza pred¬ kosc usuwania zjonizowanych czastek z komory.Komora wielostrumieniowa odznacza sie dobrymi parametrami laczeniowymi, prosta budowa i niskimi kosztami wytwarzania i jest jednoczesnie latwa w montazu i prosta w obsludze.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przyk¬ ladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok komory wedlug wynalazku w przekroju podluznym, fig. 2 przedsta¬ wia podstawowa wkladke komory, nadajaca odpo¬ wiednie kierunki strumieniom cieczy gaszacej, zas fig. 3 przedstawia wkladke komory stanowiaca za¬ sobnik cieczy gaszacej.Konstrukcja komory przedstawiona na fig. 1 sklada sie z rury izolacyjnej 9 stanowiacej obudowe, pokrywy izolacyjnej 10 zamykajacej komore od góry, styiku stalego 11 typu wiencowego, wkladek 21 i 22 wedlug fig. 2 i 3 ulozonych naprzemian w.przestrzeni 1, przegród izolacyjnych 12, z których górna zamyka od dolu przestrzen 1, wkladek 13 ulozonych w przes¬ trzeni 2 naprzemian z przegrodami 12 oraz styku ruchomego 6, który wprowadzony jest w styk staly 11 pcprzez kanal 14 biegnacy wzdluz calej komory.Pokrywa 10 wykonana jest z materialu izolacyjnego 0 duzej wytrzymalosci mechanicznej i posiada ka¬ nal 14 do wprowadzenia styku ruchomego 6, kanal wydmuchowy 4, gniazdo 15 do zamocowania oslony 16 styku stalego 11 oraz kanal 17 laczacy przestrzen 1 z amortyzatorem cisnienia 18, odciazajacym me¬ chanicznie komore.Wkladka 21 wedlug fig. 2 posiada kanal wydmu¬ chowy 4, szczeline wydmuchowa 19 o ksztalcie zbli¬ zonym do dyszy, kanal 14 do wprowadzenia styku ruchomego 6 oraz trzy kieszenie 7, nadajace odpo¬ wiednie kierunki strumieniom $ mieszaniny ga¬ szacej. Wkladka 22 wedlug fig. 3 posiada zasobnik cieczy gaszacej 8, kanal wydmuchowy 4 oraz kanal 14 do wprowadzenia styfcu ruchomego 6.Przegroda izolacyjna 12 posiada kanal 14 do wpro¬ wadzenia styku ruchomego 6 oraz kanal 5 do przepompowywania oleju z dolnej czesci bieguna.Wkladka 13 posiada kieszen olejowa 3 nazwana wyzej przestrzenia 2 oraz kanal 5 sluzacy do przepompowywania oleju z dolnej czesci bieguna.Amortyzator cisnienia 18 wyposalzony jest w za¬ wór zwrotny 20. Zastosowanie zaworu zwrotnego 20 skraca znacznie czas potrzebny do napelnienia komory swiezym olejem.Gaszenie luku w komorze lub inaczej mówiac prac?, komory poprzecznej, wielostrumieniowej be¬ dacej przedmiotem wynalazku przebiega jak naste¬ puje. Styk ruchomy 6 pod wplywem mechanizmu napedowego wylacznika, posuwa sie ku dolowi, prze¬ pychajac olej z dolnej czesci bieguna do przestrze¬ ni 1. Olej wypelnia kanal 14 po wychodzacym styku ruchomym 6. Po wyjsciu styku ruchomego 6 z wien¬ cowego styku stalego 11 zapala sie luk elektryczny, który powoduje intensywne wydzielanie sie gazów z oleju i w konsekwencji wzrost cisnienia w ko¬ morze. W amortyzatorze cisnienia nastepuje akumu¬ lacja oleju, który zostaje wyparty z komory wsku- 749 4 tek wzrostu w niej cisnienia. Po odslonieciu przez styk ruchomy 6 szczeliny wydmuchowej 10 pod wplywem róznicy cisnien miedzy kanalem wy¬ dmuchowym 4 a przestrzenia 1, nastepuje inten- 5 sywny wyplyw gazów i czastek oleju z przestrze¬ ni 1 do kanalu 14, w którym pali sie luk elek¬ tryczny, trzema poprzecznymi strumieniami <£ o kierunkach wymuszonych przez kieszenie 7.W miare otwierania przez styk ruchomy 6 nastep- 10 nych szczelin wydmuchowych, rosnie ilosc trójstru- mieni dzialajacych na kolumne luku elektrycznego.Po osiagnieciu przez luk dlugosci niezbednej do zgaszenia, nastepuje przy najblizszym przejsciu pradu przez zero zgaszenie jego w wyniku dzialania 15 kilku trójstrumieni gazowo olejowych. Po zgaszeniu luku elektrycznego, poruszajacy sie dalej ku dolowi styk ruchomy 6 kontynuuje wtrysk swiezego oleju, a amortyzator cisnienia 18 zwraca zmagazynowana w nim porcje oleju do kolumny polukówej, co pro- 20 wadzi do szybkiego wzrostu jej wytrzymalosci die¬ lektrycznej. Po wyrównaniu cisnien w komorze i wnetrzu bieguna otwiera sie zawór zwrotny 20 i nastepuje napelnienie komory swiezym olejem przez zawór zwrotny 20, kanal wydmuchowy 4 25 i szczeliny wydmuchowe 19. Wylaczanie duzych pra¬ dów dokonywane jest w przestrzeni 1. Przy wyla¬ czaniu malych pradów, przy niewielkich cisnieniach panujacych w komorze, proces gaszenia luku wy¬ dluza sie. Luk zostaje wciagniety do przestrzeni 2 30 i zgaszony wskutek dzialania podluznego strumienia gazów i czastek oleju wyplywajacego z przestrze¬ ni 2 oraz poprzecznych strumieni swiezego oleju dostarczanego kanalem 5 z dolnej czesci bieguna wskutek wypychania go iprzez styk ruchomy 6. 35 PL