Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.1.1972 63745 KI. 5 c, 17/00 MKP E 21 d, 17/00 CIYTELNIA PiUiiij IzietTIKTfil e| Lii'***) Wspóltwórcy wynalazku: Wincenty Krystian Pretor, Henryk Zych Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Zlacze stojaka ze stropnica Przedmiotem wynalazku jest zlacze stojaka ze stropnica, które spelnia zadanie ustawiania stoja¬ ka zwolnionego z rozparcia pod nastawnym ka¬ tem wzgledem plaszczyzny stropnicy.W pewnych warunkach geologicznych przy po¬ chylych pokladach zachodzi spelzanie stropu lub spagu. Zjawisko to wymaga wstepnego ustawiania stojaków pochylo w takim kierunku, aby spelza¬ nie zblizalo polozenie stojaka do prostopadlego wzgledem pokladu. Ta droga zwieksza sie podpór - nosc stojaka rozpartego.Znane jest nadawanie nie podpartemu stojakowi okreslonego polozenia wzgledem plyty podstawo¬ wej, przewaznie polozenia prostopadlego do tej plyty, za pomoca elastycznych resorów zamoco¬ wanych do plyty i do stojaka lub za pomoca gu¬ mowych pierscieni w obejmach zamocowanych do plyty. Jednakze przy znanej obudowie, której se¬ kcje sa dostawiane do nowo otwartego czola scia¬ ny w stanie zawieszenia, to jest po oderwaniu sie od spagu, do ustalenia polozenia stojaka wzgledem pokladu, konieczne jest wstepne nastawianie go pod wymaganym katem nie wzgledem plyty pod¬ stawowej lecz stropnicy. Stwarza to nowe zadanie stawiane zlaczu stojaka ze stropnica.Zlacza spelniajace to zadanie nie sa dotychczas znane. Najczesciej stosowanymi elementami sty¬ kowymi miedzy stojakiem i stropnica jest konców¬ ka stojaka o postaci wypuklej czaszy kulistej oraz gniazdo w postaci wkleslej czaszy kulistej zamoco- 20 25 30 2 wane od dolu na stropnicy. Aby te elementy sty¬ kowe stanowily zlacze, wymagaja dodatkowych srodków. Na przyklad czasze kuliste sa wykonane o kacie powyzej 180°, przy czym czasza wypukla ma boczne splaszczenia, zas gniazdo ma poszerze¬ nia otworu w pewnym kierunku odpowiadajace tym splaszczeniom. To rozwiazanie umozliwia la¬ czenie i rozlaczanie tylko w scisle okreslonym po¬ lozeniu katowym stropnicy w plaszczyznie prosto¬ padlej do osi stojaka.W innym rozwiazaniu majacym glównie na celu zabezpieczanie stropnicy podpartej w srodku ciez¬ kosci na pojedynczyim stojaku przed przypadko¬ wym pochylaniem po zwolnieniu stojaka z roz¬ parcia, zastosowano sprezysta plyte przymocowana sztywno w srodkowej czesci do stropnicy, na przy¬ klad umieszczono ja miedzy stropnica, a gniazdem na niej zamocowanym. W otworach wykonanych w tej plycie sa umieszczone swobodnie sztywne plaskowniki sztywno polaczone ze stojakiem. To zlacze powoduje, ze stropnica po zwolnieniu sto¬ jaka z rozparcia ustawia sie w plaszczyznie pro¬ stopadlej do stojaka. W innej jeszcze znanej obu¬ dowie zastosowano po obu stronach stojaka po dwie sprezyny spiralne zamocowane do stropnicy i do stojaka. Sprezyny te pelnia podobna role jak wspomniana plyta elastyczna.Wszystkie te rozwiazania spelniaja postawione im zadania, lecz nie prowadza do tego, aby mozna bylo wstepnie nadac stojakowi nierozpartemu okreslona 6324563745 pochylosc pod nastawnym katem wzgledem plasz¬ czyzny stropnicy. To zadanie spelnia jedynie zla¬ cze wedlug wynalazku.Zlacze wedlug wynalazku ma znane elementy: wypukla czasze kulista, stanowiaca zakonczenie stojaka i wklesle gniazdo przymocowane od spodu do stropnicy. Poza tym ma ono przymocowane do stropnicy elementy wystajace w dól, co najmniej z dwóch stron stojaka. Elementy te maja szcze¬ liny, w których sa umieszczone przesuwnie zagiete konce elastycznych plaskowników. Elementy te moga równoczesnie pelnic zadanie elementów kon¬ strukcyjnych stropnicy. Elastyczne plaskowniki poza zagieciem, o którym byla mowa, skierowa¬ ne sa ku dolowi oraz sa nieco zgiete i wypukla stro¬ na przylegaja do stojaka.W tych samych elementach oprócz wymienio¬ nych szczelin znajduja sie otwory na sruby slu¬ zace do regulowania nacisku tych plaskowników na stojak. Regulacja ta polega na wkrecaniu lub wykrecaniu srub, na koncach których znajduja sie plytki polaczone z elastycznymi piaskownikami.Sruby moga byc wkrecane glebiej lub plycej w stosunku do elementu nieruchomego zwiazanego ze stropnica, co powoduje przyblizanie i przyciska¬ nie plaskownika do stojaka badz jego oddalanie.Przez zblizanie jednego plaskownika, a oddalanie drugiego nastawia sie kat, który tworzy nieroz- party stojak z plaszczyzna stropnicy.Po rozparciu stojaka moze nastapic pewna zmia¬ na tego kata wstepnie nastawionego. Wówczas pla¬ skowniki ulegaja elastycznym odksztalceniom. Je¬ den z nich ulega prostowaniu, a drugi zginaniu.Aby elastyczne plaskowniki zabezpieczyc od ze¬ slizgniecia sie po walcowej powierzchni stojaka, w miejscu, w którym wypuklosciami stykaja one sie ze stojakiem, znajduje sie na stojaku obejma tak uksztaltowana, aby nawet po jej zacisnieciu na stojaku, plaskowniki mogly sie w jej wnetrzu przesuwac w kierunku wzdluznym.Jezeli w danych warunkach eksploatacji po¬ kladu zostanie przyjety najkorzystniejszy kat po¬ chylenia stojaków wzgledem pokladu, a wiec i wzgledem plaszczyzny stropu nalezy miedzy stropnicami, a poszczególnymi stojakami w stanie nierozpartym wstepnie nastawic te wartosc kata, postepujac jak opisano ponizej.W dalszym rozwinieciu wynalazku zlacze to uczy¬ niono zdatnym do zastosowania przy eksploatacji scianowej pochylych pokladów zarówno wzdluznej jak i poprzecznej. Przy eksploatacji wzdluznej wy¬ magane jest nadawanie stojakom pochylosci wstep¬ nej w kierunku bocznym stropnicy, a przy eksplo¬ atacji poprzecznej w kierunku wzdluznym strop¬ nicy. W tym celu zastosowano do mocowania ela¬ stycznych plaskowników specjalny element, który stanowi rama kwadratowa przyspawana od dolu do stropnicy w takim polozeniu, aby srodek gnia¬ zda pokrywal sie ze srodkiem ramy.Rama ta wykonana na przyklad z odcinków ce- ownika ma w bakach kwadratu otwory na sruby i szczeliny dla elastycznych plaskowników. Za¬ miana dostosowania obudowy do innego spo¬ sród wymienionych rodzajów eksploatacji wymaga jedynie przestawienia srub mocujacych plaskow- 5 niki z jednej pary przeciwleglych boków ramy do drugiej, to jest o 90°.Zlacze stojaka ze stropnica wedlug wynalazku jest uwidocznione na rysunku na którym fig. 1 przedstawia zlacze w widoku w kierunku wzdluz- 10 nym stropnicy, a czesciowo w przekroju, fig. 2 przedstawia zlacze w widoku bocznym. Zlacze uwi¬ docznione na rysunku stanowi przyklad zlacza sluzacego do nastawiania kata miedzy stojakiem, a stropnica wylacznie w plaszczyznie poprzecznej. 15 Na stojaku 1 zaopatrzonym w wypukla konców¬ ke 2 oparta jest stropnica 3 zaopatrzcma w gnia¬ zdo 4. W bocznych elementach konstrukcyjnych stropnicy, które sTanowia ceowniki 5 sa umieszczone sruby 6 z nakretkami i przeciwnakretkami oraz 20 znajduja sie szczeliny, przez które przesuniete sa zagiete odcinki sprezystych plaskowników 7. Pla¬ skowniki te sa uchwycone plytkami 8 umieszczo¬ nymi na koncach srub 6.Na poziomie zetkniecia plaskowników 7 ze sto- 25 jakiem 1 jest umieszczona na stojaku obejma 9.Obejma sklada sie z czesci laczonych po obu stro¬ nach srubami 10, a pomiedzy srubami 10 a sto¬ jakiem 1 pozostaje wolna przestrzen, w której mo¬ ga si? swobodnie przesuwac plaskowniki 7. W celu 30 ograniczenia przesuwnosci plaskowniki te maja w miejscach styku ze stojakiem 1 zwezenia, a dlu¬ gosc srub 10 oraz wielkosc czesci obejmy 9 sa tak dobrane, aby przesuwnosc istniala tylko na odcinku zwezonym plaskownika 7. 35 PL