Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.1.1972 KI. 5 c, 15/44 MKP E 21 d, 15/44 C2YTELNIA PilUUJ Izewrpo^i-ai Luftwbj Wspóltwórcy wynalazku: Jerzy Cieslik, Alfred Janion, Stanislaw Romanowicz Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Sekcja obudowy górniczej i Przedmiotem wynalazku jest sekcja górniczej obudowy rozpierana hydraulicznie miedzy spagiem, na którym spoczywa jej podstawa, a stropem, który sekcja podpiera swa stropnica.Waznymi elementami stale wystepujacymi w zna- 5 nej obudowie rozpieranej hydraulicznie sa stojaki bedace silownikami hydraulicznymi. Stojaki sa ustawione w gniazdach na podstawie sekcji lub na odrebnych podstawach, a na nich spcczywa strop¬ nica. Stojaki maja z reguly kierunek osi prosto- 10 padly do podstawy i do stropnicy. Dla uproszczenia dalszego opisu przyjeto polozenie podstawy i strop¬ nicy nazywac poziomym, a kierunek osi stojaków pionowym, co jest scisle jedynie w przypadku po¬ ziomych pokladów. 15 Zbudowanie typowej sekcji lecz o znacznie wiek¬ szej podpornosci niz maja sekcje dotychczas stoso¬ wane, wymaga albo zwiekszenia podpornosci posz¬ czególnych stojaków, co przy zalozeniu maksymal¬ nego cisnienia cieczy hydraulicznej jest osiagalne 20 droga zwiekszenia ich wymiarów, albo wymaga zwiekszenia ilosci stojaków w sekcji. Jedno i drugie jest z róznych wzgledów niewskazane.Transport znanej sekcji, zwlaszcza transport poprzez szyb, wymaga calkowitej rozbiórki, a wiec 25 odlaczenia stropnicy, powyjmowania stojaków z gniazd podstawy oraz odlaczenia wszelkich prze¬ wodów hydraulicznych. Sa to czynnosci praco¬ chlonne.Celem wynalazku bylo nowe rozwiazanie sekcji 30 dla umozliwienia wykonywania sekcji o dowolnie wielkiej podpornosci, a przy tym nie wymagajacej gruntownej rozbiórki do transportu.Cel ten osiagnieto przez zastosowanie do rozpie¬ rania sekcji przegubowych ukladów dwuramien- nych. Jedno ramie ma koniec przymocowany uchyl¬ nie do podstawy, a drugie do stropnicy. Drugie konce ramion sa ze soba polaczone przegubowo. Ra¬ miona te znajduja sie pod dzialaniem silownika, którego sila powoduje prostowanie ich ukladu, czyli zwieksza miedzy nimi kat.Silownik dziala na przegub miedzy ramionami ukladu lub na jedno z ramion w bliskosci prze¬ gubu sila pozioma lub sila skosna o duzej sklado¬ wej poziomej. Jesli skladowa pozioma dzialajaca na przegub ma wartosc S, a sila pionowa Q, z za¬ leznosci miedzy tymi silami, a katem a, który two¬ rza ze soba ramiona, wynika, ze przy stalej war¬ tosci sily Q, gdy kat a dazy do 180° sila S dazy do zera. Oznacza to praktycznie, ze w miare pro¬ stowania ukladu ramion nacisk górotworu w coraz wiekszym stopniu przejmuja same ramiona.Poniewaz przegub miedzy ramionami przy roz¬ pieraniu sekcji zmienia polozenie w pionie, silownik dzialajacy na ten przegub musi byc równiez prze¬ suwny w pionie lub moze byc zamocowany uchyl¬ nie, a w tym ostatnim przypadku wywierala sile skosna, której skladowa pozioma przylozona w osi przegubu stanowi sile P. 63639s 63639 4 Dwuramienny uklad przegubowy do multiplikacji sily jest zmiany w róznych urzadzeniach, na przy¬ klad w tak zwanych prasach kolanowych, w któ¬ rych bardzo wielka sile nacisku w prasie uzyskuje sie przesuwaniem przegubu, czyli kolana, sila rak ludzkich za posrednictwem slimaka badz sruby.Zastosowanie dwuramiennego ukladu przegubo¬ wego do rozpierania obudowy górniczej, zwlaszcza w polaczeniu go z silownikiem hydraulicznym i wy¬ eliminowanie ta droga powszechnie stosowanego stojaka hydraulicznego jest nowoscia.Zastosowanie wedlug wynalazku ukladów prze¬ gubowych zamiast stojaków umozliwia budowe sekcji o bardzo wielkiej podpornosci. Ilosc ukla¬ dów dwuramiennych jednej sekcji moze byc do¬ wolna poczawszy od jednego ukladu. Wydaje sie niecelowe stosowanie tych ukladów w jednej sekcji w liczbie wiekszej niz cztery, wobec mozliwosci osiagniecia w jednym ukladzie wielkiej podpor¬ nosci.Para ukladów zwróconych przegubami w prze¬ ciwnych kierunkach wymaga pojedynczego silow¬ nika do obslugi. Silownik ten obustronnie przymo¬ cowany do przegubów moze nie byc zwiazany z podstawa sekcji. Dzieki temu przyjmuje on rózne polozenia w pionie w zaleznosci od kata rozwarcia ramion.Nawet przy zalozeniu, ze kazdy z ukladów danej sekcji bedzie obslugiwany wlasnym silownikiem, silowniki te jako znacznie mniejsze niz w stoja¬ kach hydraulicznych, sa tansze, co wysoce zmniej¬ sza koszt sekcji. Ponadto znacznie tansze sa ramiona niz, na przyklad, rdzenniki stojaków wymagajace bardzo dokladnej obróbki. Ramiona stanowia po¬ jedyncze ksztaltowniki lub sztywne uklady ksztal¬ towników polaczonych ze soba. Korzystne jest wykonywanie ramienia z dwóch równoleglych ksztaltowników polaczonych i odleglych od siebie tak, aby silownik miescil sie miedzy nimi.Zlacza przegubowe miedzy ramionami w naj¬ prostszym wykonaniu stanowi sworzen umieszczony w otworach ksztaltowników tworzacych ramiona.Na ten sworzen silownik moze dzialac bezposred¬ nio. Korzystne jest niewiazanie z tym zlaczem silownika, lecz uchylne zamocowanie silownika do ramienia w bliskosci przegubu miedzy ramionami.W celu transportu wystarcza jedynie jednostronne odlaczenie silowników, wówczas ramiona skladaja 15 20 25 35 49 45 sie, powodujac bardzo wydatne obnizenie calej sekcji.W dalszym rozwinieciu wynalazku przewidziano ramiona przedluzane przez dodawanie odcinków lub wysuwne teleskopowo, aby sekcja w danym wykonaniu mogla sluzyc w pokladach róznej wy¬ sokosci. Rozsuwnosc ramion bez obciazenia moze byc dokonywana malymi silownikami hydraulicz¬ nymi pod warunkiem utrwalania nastawionej dlu¬ gosci przy pomocy znanych srodków jak sruby, zawleczki itp.Rysunek przedstawia schematycznie sekcje obu¬ dowy górniczej w przykladowym wykonaniu z trzema przegubowymi ukladami ramion w wi¬ doku bocznym. Dolne ramiona 1 kazdego ukladu sa przymocowane uchylnie do podstawy 2 sekcji, a górne ramiona 3 do stropnicy 4. Do prostowania ukladów ramion sluza silowniki hydrauliczne 5 i 6, przy czym silownik 5 jest uchylnie zamocowany jednym koncem do wspornika 7 zwiazanego szty¬ wno z podstawa 2, a drugim koncem bezposrednio do zlacza 8 miedzy ramionami i, 2, zas silownik 6 jest obydwoma koncami uchylnie zamocowany do dolnych ramion 1 dwóch ukladów. Oba przedsta¬ wione tu sposoby laczenia silownika z ukladem ramion moga byc stosowane wedlug wyboru. PL