PL63582B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.VIII.1971 63582 KI. 42 1, 3/01 MKP G 01 n, 31/06 CZYTELNIA UTflSf) Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: Miroslaw Tadeusz Oktawiec, Teresa Izdebska, Maria Norman Wójcik Wlasciciel patentu: Instytut Metali Niezelaznych, Gliwice (Polska) Sposób oznaczania niezwiazanego dwusiarczku wegla w ksantogenianach i ich mieszaninach Przedmiotem wynalazku jest sposób oznaczania zawartosci niezwiazanego dwusiarczku wegla w ksantogenianach i ich mieszaninach.Techniczne ksantogeniany i mieszaniny wyz¬ szych ksantogenianów zwane aliksantami zawie¬ raja pewne ilosci wolnego dwusiarczku wegla.Toksyczne i wybuchowe wlasnosci dwusiarczku wegla powoduja koniecznosc dokladnej kontroli jego zawartosci w tych produktach.Dotychczas stosowana metoda oznaczania wol¬ nego dwusiarczku wegla w ksantogenianach nie zapewnia wystarczajacej dokladnosci i powta¬ rzalnosci oznaczen. Metoda ta polega na poje¬ dynczej ekstrakcji wolnego dwusiarczku wegla z próbek ksantogenianów przy pomocy ksylenu i przeprowadzeniu dwusiarczku wegla bezposrednio w roztworze ksylenowym w barwny kompleks — dwuetylodwutiokarbaminian miedzi. W mysl za¬ lozen intensywnosc zabarwienia roztworu ksyle- nowego jest proporcjonalna do zawartosci wol¬ nego dwusiarczku wegla w badanej próbce ksan- togenianu.W praktyce zalozenie to nie jest spelnione, gdyz w wyniku kilkakrotnej ekstrakcji tej samej prób¬ ki ksantogenianu swiezymi porcjami ksylenu wy¬ krywa sie dwusiarczek wegla w kazdej porcji a stezenie wbrew oczekiwaniom nie maleje, co przedstawia ponizsza tabela, która zawiera wy¬ niki oznaczen zawartosci wolnego dwusiarczku wegla w ksantogenianach wedlug metody dotych¬ czas stosowanej (Zawartosc podano w procentach). dwusiarczku wegla 10 25 30 i \^ Liczba ^s. porzadkowa ^\próbki ^\^^ Liczba ^v. porzadkowa ^\^ 1 ekstrakcji ^\ 1 2 3 4 5 6 1 0,012 0,016 0,016 0,013 0,010 0,013 2 0,007* 0,0085 0,0095 0,009 0,008 0,010 3 0,014 0,016 0,017 0,012 0,011 0,012 Swiadczy to o rozkladzie ksantogenianu w obec¬ nosci ksylenu z wydzieleniem dwusiarczku wegla albo tez o rozpuszczalnosci ksantogenianu w uzy¬ tym rozpuszczalniku. Opisana metoda nie nadaje sie tym bardziej do oznaczania wolnego dwu¬ siarczku wegla w aliksantach, które zawieraja zabarwione organiczne zanieczyszczenia rozpusz¬ czalne w ksylenie.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych niedogodnosci i opracowanie sposobu oznaczania zawartosci niezwiazanego dwusiarczku wegla w ksantogenianach i ich mieszaninach, który zapew¬ ni powtarzalnosc i wiarygodnosc wyników. 6358263582 3 Zgodnie z wytyczonym zadaniem, cel ten osiaga sie przez zastosowanie dwustadialnego oddziele¬ nia dwusiarczku wegla zawartego w badanej próbce przed jego ilosciowym oznaczeniem. W sta¬ dium pierwszym dwusiarczek wegla ekstrahuje sie ilosciowo z badanej próbki stosujac specjal¬ nie dobrany selektywny rozpuszczalnik, w którym ksantogenian ani sie nie rozpuszcza ani tez nie ulega rozkladowi. W drugim stadium wyodrebnia sie ilosciowo dwusiarczek wegla z roztworu sto¬ sujac destylacje lub przedmuchiwanie roztworu gazem obojetnym. Wyodrebniony dwusiarczek wegla oznacza sie nastepnie znanymi metodami na przyklad kolorymetrycznie lub spektrofotome- trycznje „ po przepfowaTIzeniu w znany barwny kompleks — dwuetylofwutiokarbaminian miedzi.Jak wykazaly badania najbardziej korzystnymi rozpuszczalnikami dwusiarczku wegla sa nasyco¬ ne weglowodory alifatyczne o temperaturach wrzenia 40—200°C luF tez ich mieszaniny, eter naftowy, benzyna farmaceutyczna itp.Jako gazy obojetne do wydmuchiwania dwu¬ siarczku wegla z rozpuszczalnika moga byc sto¬ sowane: powietrze, azot, argon itp.Próbki ksantogenianów o ciezarze okolo 0,5 gra¬ ma ekstrahuje sie 4—6 krotnie, najkorzystniej 5-krotnie, a próbki aliksantów zawierajace wiecej dwusiarczku wegla i trudniejsze do odmycia bie¬ rze sie w ilosci okolo 0,1 grama i ekstrahuje sie 7—8 razy.Sposób oznaczania wolnego dwusiarczku wegla wedlug wynalazku wyjasniaja nastepujace przy¬ klady: Przyklad I. Szybko odwazona z dokladnos¬ cia do 1 miligrama próbke technicznego ksanto- genianu o masie 0,5 gramów ekstrahuje sie 5- -krotnie eterem naftowym, zuzywajac za kazdym razem 10 cm3 rozpuszczalnika. W celu przyspie¬ szenia osadzania sie stalych skladników zawiesiny ksantogenianu w rozpuszczalniku stosuje sie jej odwirowanie. Polaczone ekstrakty przedmuchuje sie w odpowiedniej aparaturze powietrzem przez 3 godziny, utrzymujac szybkosc przeplywu powie¬ trza w wysokosci 3 dcm8 na godzine. Strumien ga¬ zu zawierajacy pary dwusiarczku wegla przepusz¬ cza sie przez 4 szeregowo polaczone pluczki z roztwo¬ rem odczynnika wiazacego dwusiarczek wegla, w kazdej z pluczek znajduje sie 3 cm8 roztworu.Po zakonczeniu przedmuchiwania zawartosci plu¬ czek przenosi sie ilosciowo do jednej kolby mia¬ rowej i dopelnia do kreski odczynnikiem. Nastep¬ nie dokonuje sie pomiaru absorpcji swiatla przez próbke przy pomocy spektrofotometru w kuwe¬ tach kwarcowych o objetosci 1 cm8, stosujac jako odnosnik eter naftowy. Absorpcja mierzonej prób¬ ki wynosi 0,286 przy dlugosci fali 430 mm. 2 przedstawionej na rysunku fig. 1 krzywej wzor¬ cowej dokonuje sie odczytu zawartosci dwusiarcz¬ ku wegla w mierzonej próbce, która wynosila 0,0925 miligrama.Krzywa wzorcowa sporzadza sie na podstawie pomiarów wykonanych w analogiczny sposób jak w toku wlasciwej analizy z tym, ze zamiast ekstraktów dwusiarczku wegla z próbki stosuje sie wzorcowe roztwory dwusiarczku wegla w eterze 4 naftowym o znanym stezeniu dwusiarczku wegla.Odczynnikiem wiazacym dwusiarczek wegla w postaci kompleksu barwnego jest znany odczyn¬ nik stosowany do oznaczania zawartosci dwu¬ siarczku wegla w powietrzu i sporzadzony naste¬ pujaco: 0,1 grama octanu miedzi czystego do ana¬ lizy rozpuszcza sie w 5 cm3 wody destylowanej i dodaje sie 10 cm8 trójetyloaminy. Do roztworu tego dodaje sie 5 cm8 czystej dwuetyloaminy i dopelnia w kolbie miarowej do 1 dcm8 etanolem.Dwusiarczek wegla reaguje z powyzszym odczyn¬ nikiem dajac zólty dwuetylodwutiokarbaminian miedzi o maksimum absorpcji swiatla widzialnego o dlugosci fali 450 nanometrów.Przyklad II. Szybko odwazona z doklad¬ noscia do 0,1 miligrama próbke o wadze 0,1 grama ekstrahuje sie 7-krotnie benzyna farmaceutyczna biorac za kazdym razem 7 cm3 tej benzyny. Po¬ laczone ekstrakty benzynowe umieszcza sie w kolbie destylacyjnej zaopatrzonej w kolumienke destylacyjna polaczona z odbieralnikiem w ten sposób aby destylat byl wprowadzany bezposred¬ nio do odczynnika wiazacego dwusiarczek wegla.Zawartosc kolby ogrzewa sie do wrzenia i pro¬ wadzi destylacje przez 1 godzine. W tym czasie dwusiarczek wegla zawarty w roztworze przede- stylowuje do odbieralnika gdzie reaguje z od¬ czynnikiem wiazacym na barwny dwuetylodwu¬ tiokarbaminian miedzi. Po zakonczeniu destylacji zawartosc odbieralnika przenosi sie ilosciowo do jednej kolby miarowej i dopelnia do kreski od¬ czynnikiem wiazacym dwusiarczek wegla. Nastep¬ nie dokonuje sie pomiaru absorpcji swiatla przez próbki przy pomocy spektrofotometru w kuwe¬ tach kwarcowych o objetosci 1 cm3, stosujac jako odnosnik benzyne farmaceutyczna. Absorpcja mie¬ rzonej próbki wynosi 0,80 przy dlugosci fali 430 mm.Z krzywej wzorcowej przedstawionej na rysun¬ ku fig. 2 odczytano zawartosc dwusiarczku wegla w mierzonej próbce, która wynosi 0,27 miligrama.Krzywa wzorcowa sporzadza sie na podstawie pomiarów wykonanych w analogiczny sposób jak w toku wlasciwej analizy z tym, ze zamiast eks¬ traktów dwusiarczku wegla z próbki stosuje sie roztwory wzorcowe dwusiarczku wegla w benzy¬ nie farmaceutycznej o znanym stezeniu dwu¬ siarczku wegla. Dalszy tok postepowania jak w przykladzie 1.Sposób oznaczania dwusiarczku wegla wedlug wynalazku moze byc stosowany do oznaczania za¬ wartosci dwusiarczku wegla równiez w innych produktach. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób oznaczania zawartosci niezwiazanego dwusiarczku wegla w ksantogenianach i ich mie¬ szaninach, przez oddzielenie CS2 od pozostalosci na drodze ekstrakcji, znamienny tym, ze proces ekstrakcji prowadzi sie kilkakrotnie, korzystnie 5-krotnie za pomoca eteru naftowego, czystej ben¬ zyny lub jednego z weglowodorów alifatycznych nasyconychj nastepnie dwusiarczek wegla oddzie- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 6*63582 la sie od rozpuszczalnika i rozpuszczonych w nim zanieczyszczen za pomoca destylacji frakcjonowa- 6 nej lub przez przedmuchiwanie powietrzem, azo¬ tem albo argonem i oznacza CS2 w znany sposób.KI. 421, 3/01 635S2 MKP G 01 n, 31/06 \ TH O* ¦ °J I sr . '"o- .O) u: -53 I o" o" •o ci I o" dfodjo9q^ 3 O' PZG w Pab., zam. 924-71, nakl. 240 egz. PL PL