Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.VIII.1971 63547 KI. 45 a, 63/10 MKP A 01 b, 63/10 pTaiTo TSKAl i.UKD Twórca wynalazku: Janusz Zielinski Wlasciciel patentu: Zaklady Mechaniczne „Ursus", Ursus (Polska) Rozdzielacz do sterowania podnosnika hydraulicznego zwlaszcza ciagników rolniczych Przedmiotem wynalazku jest rozdzielacz podnos¬ nika, który przeznaczony jest do sterowania zawie¬ szonym wzglednie ciagnionym narzedziem. Rozdzie¬ lacz wedlug wynalazku steruje przeplyw oleju w wewnetrznym obwodzie olejowym podnosnika i zewnetrznym obwodzie cylindra umieszczonego na narzedziu wzglednie maszynie rolniczej oraz regu¬ luje automatycznie szybkosc reakcji na impulsy odbierane od narzedzia.Znane sa urzadzenia regulacyjne do sterowania podnosników, w których szybkosc reakcji urzadze¬ nia hydraulicznego na impulsy sterujace jest regu¬ lowana za pomoca dlawika umieszczonego na prze¬ wodzie olejowym. Przy pomocy tego dlawika mozna regulowac predkosc przeplywu oleju i uzyskiwac zadana predkosc opuszczania zamocowanego na ciagniku narzedzia w stalych warunkach pracy.Tego rodzaju rozwiazanie nie zapewnia jednak nie¬ zbednej zmiany predkosci opuszczania narzedzia w zmienianych warunkach pracy, poniewaz wiel¬ kosc dlawienia nie zalezy od zmiany impulsów.Znane sa urzadzenia posiadajace elementy do ograniczania predkosci wyplywu zapewniajace sta¬ la predkosc opuszczania. W urzadzeniach tych jest zastosowany dlawik regulowany recznie, za pomo¬ ca którego jest ustalana zadana predkosc wyplywu.Urzadzenia te maja skomplikowana i kosztowna budowe.Znane sa urzadzenia regulacyjne do sterowania podnosników ciagników rolniczych, umozliwiajace 20 25 2 rozdzial oleju na obwody, oraz regulacje szybkosci reakcji ukladu na impulsy sterujace. Urzadzenia te posiadac musza specjalne elementy do rozdzialu oleju na obwody, oraz do ustalania szybkosci re¬ akcji na impulsy sterujace, co równiez komplikuje budowe urzadzenia.Znane sa urzadzenia do sterowania podnosni¬ ków, w których do okreslenia predkosci opuszcza¬ nia sa stosowane dysze o stalym przekroju wy¬ plywu. W urzadzeniach tych jednak dysze szybko zanieczyszczaja sie.W rozdzielaczu wedlug wynalazku uniknieto tych wad przez - zastosowanie jednego suwaka i dwu urzadzen dlawiacych.Suwak ustawia sie recznie w zadanym polozeniu, natomiast w czasie pracy ciagnika z narzedziem automatycznie przesuwa sie on w zaleznosci od zmia¬ ny warunków pracy. Przy zmianie tych warunków narzedzie przekazuje impulsy na suwak, który re¬ guluje doplyw oleju do cylindra wzglednie odplyw oleju z cylindra i powoduje np. przy orce zagle¬ bianie wzglednie wyplycanie pluga w zaleznosci od tego czy zaprogramowane jest utrzymywanie stalej glebokosci pracy pluga w glebie czy tez utrzymanie stalej mocy silnika.Jeden element dlawiacy umieszczony jest na dro¬ dze przeplywu oleju z cylindra do suwaka, drugi — w przewodzie równoleglym do przewodu glów¬ nego, miedzy suwakiem a zbiornikiem oleju. 635473 63547 4 Pierwszy element dlawiacy stanowi wytoczony rowek na suwaku i wystep pierscieniowy korpusu rozdzielacza, drugi — stanowi kurek dlawiacy ma¬ jacy jeden wspólny czop z kurkiem rozdzielczym, sterujacym przeplyw oleju do cylindra podnosnika i przez obwód zewnetrzny do cylindrów narzedzi lub maszyn rolniczych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie podnosnik i uklad za¬ wieszenia narzedzia na ciagniku w polozeniu ro¬ boczym, fig. 2 przedstawia urzadzenie do sterowa¬ nia podnosnika w polozeniu podnoszenia narzedzia, fig. 3 przekrój osiowy kurka dlawiacego i rozdziel¬ czego, fig. 4 przedstawia urzadzenie w polozeniu neutralnym, fig. 5 — w polozeniu opuszczania ze zwykla predkoscia, fig. 6 — w polozeniu opuszcza¬ nia z predkoscia zwolniona, fig. 7 — w polozeniu zasilania obwodu zewnetrznego.Rozdzielacz R jest umieszczony na ciagniku C (fig. 1), na którym zawieszone jest narzedzie N i zasilany jest olejem przez pompe P.Za pomoca kurka rozdzielczego 1 (fig. 2) umiesz¬ czonego w korpusie rozdzielacza 2, mozna kiero¬ wac strumien oleju kanalem 3 do cylindra podnos¬ nika CP lub do cylindra zewnetrznego (narzedzi i maszyn rolniczych) CZ przez kanal 4 lub równo¬ czesnie przez obydwa kanaly.Za pomoca kurka dlawiacego 5 umieszczonego równiez w korpusie rozdzielacza 2 na wspólnym czopie z kurkiem rozdzielczym 1, mozna regulowac przeplyw oleju w kanale 6 i tym regulowac szyb¬ kosc opadania narzedzia.Czop 7 kurków (fig. 3) ma dwa wyciecia dla prze¬ plywu oleju, przy czym miedzy kanalami 3 i 4 ma wyciecie po cieciwie 8, a w miejscu kanalu 6 z jed¬ nej strony wyciecie po cieciwie 9, a z drugiej stro¬ ny obwodowy rowek 10. Osie tych wyciec znajduja sie w dwóch równoleglych plaszczyznach.Element dlawiacy umieszczony na drodze prze¬ plywu oleju z cylindra podnosnika CP do rozdzie¬ lacza R stanowi wytoczony rowek 11 na suwaku rozdzielacza 12 i wystep 13 prowadnicy suwaka.Suwak 12 sluzy do sterowania i moze zajmowac polozenie podnoszenia narzedzia, neutralne i opusz¬ czania.W polozeniu podnoszenia (fig. 2) kurek rozdziel¬ czy 1 ustawiony jest w pozycji umozliwiajacej swo¬ bodny przeplyw oleju z pompy P kanalem 14 do kanalu 3, a suwak 12 ustawiony jest w pozycji da¬ jacej polaczenie miedzy kanalem 15 i kanalem 16.W tej pozycji suwak 12 zamyka polaczenie miedzy kanalem 17 a kanalami 6, 18 i 19 dzieki wystepom 20, 13 i 21 prowadnicy suwaka.Rozdzielacz R ma dwa zawory umieszczone w kor¬ pusie 2: zawór zwrotny 22 i zawór blokujacy 23.Zawór zwrotny 22 otwiera sie tylko przy tloczeniu oleju przez kanal 3 do cylindra podnosnika CP, tj. w polozeniu podnoszenia narzedzia, przy którym olej pod cisnieniem panujacym w kanale 3 po¬ konuje opór sprezyny 24.W polozeniu podnoszenia zawór blokujacy 23 jest zamkniety pod wplywem cisnienia oleju pa¬ nujacego w przewodzie 16 i sprezyny 25. Przy pod¬ noszeniu, olej cisnie na tlok cylindra podnosnika 26 (fig. 1) i za posrednictwem tloczyska 27 obraca dzwignie 28 i dzwignie 29, co powoduje podnie¬ sienie narzedzia N.W polozeniu neutralnym (fig. 4) olej w cylindrze 5 CP jest odciety. Suwak 12 w stosunku do poloze¬ nia przy podnoszeniu jest przesuniety tak, ze za¬ myka polaczenie miedzy kanalami 15 i 16, oraz komore 30 utworzona przez wytoczenie 31 w kor¬ pusie rozdzielacza i komore 32 utworzona przez wy¬ toczenie 33 w korpusie rozdzielacza i wybrania 34 na suwaku, co w konsekwencji odcina przeplyw oleju z cylindra CP przez kanal 17 do kanalu 6, a otwiera polaczenie miedzy kanalem 16 i kana¬ lem 18, dzieki czemu olej moze przeplywac z ko¬ mory 35 zaworu blokujacego 23 przez kanal 16, kanal 18, a nastepnie przez komore 36, utworzona przez wytoczenie 37 w korpusie rozdzielacza i wy¬ brania 38 na suwaku i kanal 19 do zbiornika Z.W polozeniu neutralnym olej z pompy P przeply¬ wa do zbiornika Z przez kanal 14, kurek rozdziel¬ czy 2, przewód 3 i zawór blokujacy 23, który w tym polozeniu jest otwarty, poniewaz cisnienie oleju przezwycieza opór sprezyny 25.W polozeniu opuszczania, narzedzia ze zwykla predkoscia, (fig. 5) suwak otwiera urzadzenie dla¬ wiace miedzy wytoczonym rowkiem 11 na suwa¬ ku 12 i wystepem 13, i laczy komore 30 z komora 32 i komora 36. W tej pozycji suwak zamyka ka¬ nal 15, a umozliwia przeplyw oleju z kanalu 16 do kanalu 18 i 19 i dalej do zbiornika Z. W tym po¬ lozeniu caly wydatek pompy olejowej przeplywa do zbiornika Z przez kurek rozdzielczy 1, kanal 3 i zawór blokujacy 23, a olej z cylindra plynie do zbiornika przez kanal 17, kurek dlawiacy 5 i ka¬ nal 19.Przy opuszczaniu z predkoscia zwolniona (fig. 6), suwak przymyka urzadzenie dlawiace tworzac szczeline miedzy wytoczonym rowkiem 11 na su¬ waku i wystepem 13, a zamyka wystepem 21 po¬ laczenie miedzy kanalami 32 i 36. Przy tym po¬ lozeniu suwaka olej z cylindra przeplywa tylko przez kurek dlawiacy 5 do zbiornika Z, natomiast caly wydatek z pompy przeplywa do zbiornika Z przez kurek rozdzielczy 1 i zawór blokujacy 23 jak równiez przez kanal 4. W tym przypadku ka¬ nal 4 nie jest polaczony z cylindrem zewnetrznym lecz ze zbiornikiem Z.Przy zasilaniu obwodu zewnetrznego, (fig. 7) ku¬ rek rozdzielczy 1 odcina przeplyw oleju do ka¬ nalu 3, a laczy kanal 14 z kanalem 4 i cylindrem zewnetrznym CZ, a suwak 12 tak jest ustawiony, ze odcina olej w cylindrze podnosnika CP. PL