Pierwszenstwo: 11.XII.1965 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 23.X.1971 63145 KI. 21 a1, 8 MKP H 04 1, 23/00 UK[ Wspóltwórcy wynalazku: Hans Joachim Stock, Gerhard Schmidt, Johan¬ nes Schunack Wlasciciel patentu: Franz Morat GmbH, Stuttgart — Vaihingen (Nie¬ miecka Republika Federalna) Urzadzenie do wytwarzania tasmy sterujacej do dziewiarek szydelkujacych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ twarzania tasmy sterujacej do dziewiarek szy¬ delkujacych a zwlaszcza do przemiany informacji o kolorach lub jaskrawosci, które sa nagroma¬ dzone w kolumnach pionowych i w wierszach po¬ ziomych wzoru, na prawidlowo uporzadkowane oznakowania na S sciezkach tasmy sterujacej do szydelkarki, zawierajace optyczno-elektryczne urza¬ dzenie wybierakowe do odczytu wzoru oraz S organów do znakowania, podporzadkowanych kaz¬ dej S sciezce tasmy sterujacej a ponadto urzadze¬ nie transportujace tasme i elektryczny uklad po¬ laczeniowy, wlaczony pomiedzy urzadzenie wy¬ bierakowe a organy do znakowania, przy czym symbol S oznacza liczbe systemów sterowanej szydelkarki.Dotychczas znane urzadzenie tego rodzaju za¬ wiera optyczno-elektryczny mechanizm odczyto¬ wy sluzacy do odczytywania wzorca S organów znakujacych podporzadkowanych odpowiedniej sciezce przesuwanej obok nich tasmy sterujacej oraz mechanizm odczytowy laczacy sie z organa¬ mi znakujacymi, uklad elektryczny wlaczajacy, do uruchamiania organów znakujacych, w zaleznosci od informacji o jasnosci barw odczytywanych z wzorca.Znane jest przy wytwarzaniu kart zakartowych zastosowanie optyczno-elektrycznego mechanizmu odczytowego, polaczonego z elektrycznym ukladem wlaczajacym, przy pomocy którego sygnaly elek- 10 15 25 30 tryczne uzyskane podczas odczytywania wzorca sa w okreslonym porzadku doprowadzane do or¬ ganów znakujacych karty zakartowej.Urzadzenia te maja jednak te niedogodnosc, ze jednoczesnie moze byc odczytywany tylko jeden wiersz wzorca, przykladowo przy wytwarzaniu tasmy sterujacej, dla okraglych dziewiarek szy¬ delkujacych, posiadajacych 24 systemy i wytwa¬ rzajacych dzianiny w trzech kolorach, na tasmie sterujacej moga byc wykonywane jednoczesnie tylko trzy slady znakowania. Po wykonaniu tych trzech sladów, tasma sterujaca musi byc przesu¬ nieta z powrotem i umieszczona w polozeniu wyj¬ sciowym, tak aby mogly byc wykonane, odpowied¬ nio dla nastepnego wiersza wzorca, dalsze trzy slady kolorów.W innym znanym urzadzeniu w celu czescio¬ wego wyeliminowania tej niedogodnosci stosuje sie pamiec robocza w postaci tasmy magnetycznej, której dlugosc odpowiada dokladnie szerokosci wierszy wzorca. Przez wizualny odczyt wiersza wzorca i przez uruchomienie odpowiednich przyci¬ sków i wlaczników w pamieci roboczej na tasmie magnetycznej sa kolejno rejestrowane informacje istniejace na wzorcu.Przykladowo przy wytwarzaniu tasmy steruja¬ cej do 24 — systemowej dziewiarki okraglej szy¬ delkujacej, pracujacej trzema kolorami mozna naj¬ pierw odczytywac 24: 3 = 8 wierszy wzorca i re¬ jestrowac je a nastepnie odczytywac z pamieci 6314563145 3 roboczej cala nagromadzona zarejestrowana in¬ formacje oraz przenosic ja na tasme sterujaca.Przy zastosowaniu tego urzadzenia mozna wpraw¬ dzie osiagnac powiekszenie predkosci wytwarza¬ nia tasmy sterujacej, ale w tym przypadku ko¬ nieczne jest odczytywanie wzorca wiersz po wierszu.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wspom¬ nianych niedogodnosci. Cel ten osiaga wspomnia¬ ne na wstepie urzadzenie wedlug wynalazku które charakteryzuje sie tym, ze jego urzadzenie wybie¬ rakowe posiada ^- optyczno-elektrycznych orga- Anów wybierakowych, umieszczonych w kolumnie pionowej, przy* czym kazdemu organowi wybiera¬ kowemu sa podporzadkowane po jednym organie do znakowania, oraz tym, ze przewidziane jest takze zsynchronizowane z urzadzeniem transporto¬ wym tasmy sterujacej urzadzenie transportowe do jednoczesnego transportu wszystkich organów wy¬ bierakowych w kierunku wierszy, przy czym sym¬ bol N oznacza liczbe informacji o kolorach lub stopniu jaskrawosci.Przez zastosowanie urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku mozliwe jest odczytywanie jednoczesnie i kaz¬ dorazowo ^-wierszy wzorca, bez wzgledu na uklad znaków na tasmie sterujacej. W ten sposób wy¬ konywane sa w jednym cyklu roboczym, automa¬ tycznie, wszystkie slady na tasmie sterujacej. Po odczytaniu — wierszy wzorca, organy odczytowe sa przesuwane o nastepne ^ wierszy w kierunku pionowym tak, ze moga byc odczytane nastepne najblizsze J- wiersze wzorca.W korzystnej odmianie wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, organy znakujace S sa umiesz¬ czone w kierunku wzdluznym tasmy sterujacej kazdorazowo w takiej odleglosci od wierszy zna¬ kowania, w jakiej umieszczone sa od igiel dzie¬ wiarskich uklady sterowanej szydelkarki, podpo¬ rzadkowane przynaleznym do nich sciezkom. Dzie¬ ki temu osiaga sie to, ze znaki na tasmie steru¬ jacej sa przestawiane wzajemnie o kazdorazowo takie odleglosci, ze wówczas, kiedy sa one potrzeb¬ ne do sterowania szydelkarka, moga byc odczyty¬ wane za pomoca szeregu mechanizmów odczyto¬ wych umieszczonych prostopadle do kierunku przesuwu tasmy.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania, na rysunku schematycznym, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do wy¬ twarzania tasmy sterujacej, fig. 2 — urzadzenie z fig. 1 w przekroju wzdluz linii II-II na fig. 1, fig. 3 — odleglosc systemów dziania szydelkarki, zalezna od liczby igiel, a fig. 4 — oznakowanie tasmy sterujacej przy jednoczesnym odczycie 6 punktów wzoru.Fig. 1 przedstawia urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku do wytwarzania tasmy sterujacej St poprzez wybieranie wzoru V, który posiada w wierszach poziomych i w kolumnach pionowych a, b, c, d, e, f, punkty o róznych kolorach lub stopniach ja¬ skrawosci. Na fig. 1 pokazano, ze kolumny prze¬ biegaja równolegle do osi V przy czym pierwsza kolumna a, przebiegajaca w dolnym wierszu, po¬ siada punkt czerwony I, a w nastepnych wier¬ szach posiada po punkcie bialym II, punkcie nie¬ bieskim III, punkcie bialym IV, punkcie zielo- B nym V i punkcie niebieskim VI. Natomiast wier¬ sze wzoru V przebiegaja równolegle do osi +X.Urzadzenie wedlug wynalazku do wytwarzania tasmy sterujacej St zawiera szesc polaczonych ze soba mechanicznie w sposób trwaly optyczno-elek- io trycznych organów wybierakowych Jl—4, J5—8, J9—12, J13—16, J17—20 i J21—24, umieszczonych obok siebie w kierunku kolumn i zamocowanych na jednym wsporniku 101. Wspornik 101 jest ru¬ chomy w kierunku osi +X. Wzór jest wybierany 15 w ten sposób, ze wspornik 101 jest prowadzony wzdluz wierszy w kierunku (+X), poprzez caly wzór, przy czym przy kazdym cyklu wybierania wybieranych jest jednoczesnie szesc punktów I do VI. Po przejsciu wzoru na koncu pierwszych sze- 20 sciu wierszy dzwigar 101 przemieszcza sie o szesc wierszy w kierunku kolumn to jest +V, po czym nastepuje ponowne przesuwanie wspornika 101 w kierunku wierszy (+X) po czym wybieranych jest wówczas szesc nastepnych wierszy. Ruchy te po- *• wtarzaja sie tak dlugo, az zostanie odczytany caly wzór V.W czasie wybierajacego ruchu wspornika 101, to znaczy przy jego przesunieciu w kierunku wierszy (+X) jego ruch jest zsynchronizowany z obro- 80 tern walca B, obracajacego sie w kierunku strzal¬ ki.Na obwodzie walca B lezy luzno tasma steru¬ jaca St, która jest doprowadzona do walca B prze krazki prowadzace 104 i 102 a odprowadzona od niego za pomoca krazków prowadzacych 103 i 105. Tasma sterujaca St jest wyposazona w or¬ gany znakowania Al do A24 ze znacznikami, przy czym znaczniki te stanowia w przypadku, kiedy 40 tasma sterujaca St jest wykonana z tasmy filmo¬ wej, obszary przepuszczajace swiatlo na podkla¬ dzie nie przepuszczajacym swiatla. Znaczniki sa umieszczone na tylu sciezkach ile systemów po¬ siada szydelkarka, poniewaz kazdy system szydel- 45 karki jest sterowany oddzielna sciezka sterujaca.W opisanym przykladzie wykonania 24 organy znakowania Al—A24 sa przewidziane dla 24 scie¬ zek sterujacych, tak, ze za pomoca tasmy steru¬ jacej St moga byc sterowane szydelkarki o mak- 50 symalnie 24 systemach.Organy znakowania A sa umieszczone w okre¬ slonej odleglosci wzgledem siebie i wzgledem obwodu walca B lub sa przestawialne tak, aby znalazly sie nad kazdym wierszem znakowania, 55 przebiegajacym w kierunku wzdluznym (+X) tasmy sterujacej St.Na fig. 2 przedstawiony jest organ znakowania A19, nad 19-tym sladem sterujacym tasmy steru¬ jacej St. 60 Nawiazujac do fig. 1 organy znakowania A sa polaczone z organami wybierakowymi J za po¬ moca ukladu elektronicznego C, którego zada¬ niem jest wzmacnianie i normowanie sygnalów elektrycznych dostarczanych przez organy wybie- 65 rakowe J i w danym przypadku sterowanie czyn- 8563145 6 nosciami wymaganymi przez okreslony proces dziania.Kazdy organ wybierakowy J sklada sie z czte¬ rech elementów wybierakowych 1—4 lub 5—8, wzglednie 9—12 i tak dalej, poniewaz w opisanym przykladzie przyjeto, ze wzór V moze zawierac cztery rózne informacje, na przyklad kolory bialy, niebieski, zielony i czerwony. Przy wybraniu punktu bialego, na przyklad przez organ wybie¬ rakowy Jl—4 wytworzony jest poprzez element wybierakowy 1 impuls, przy wybraniu punktu czarnego dziala element wybierakowy 2, przy wy¬ braniu punktu zielonego element wybierakowy 3, a przy wybraniu punktu niebieskiego element wy¬ bierakowy 4 organu wybierakowego JA—4. W od¬ powiedni sposób sa równiez uczulone, na przy¬ klad elementy wybierakowe 21 do 24 organu wy¬ bierakowego J21—24 w takiej samej kolejnosci dla koloru bialego, czerwonego, zielonego i nie¬ bieskiego.Impulsy elektryczne wytworzone przez optycz- no-elektryczne organy wybierakowe Jl—24 sa do¬ prowadzane po ich wzmocnieniu i unormowaniu w ukladzie elektrycznym C do organów znakowa¬ nia Al—24, przy czym sygnal wytworzony przez element wybierakowy 1 jest doprowadzany do organu znakowania Al, sygnal utworzony przez element wybierakowy 12 jest doprowadzony do organu znakowania A12 i tak dalej. W ten spo¬ sób kazdemu organowi wybierakowemu sa przy¬ porzadkowane cztery wytwarzacze znaków A.W przedstawionym przykladzie przyjeto szydel- karke z 24-oma systemami dzialania i wzór z czte¬ rema mozliwymi kolorami. Na ogól jednak przy szydelkarce z S systemami dziania i z wzorem V o N róznych kolorach lub stopni jaskrawosci prze¬ widziane sa lacznie S/N organy wybierakowe J, a kazdy organ wybierakowy posiada przynalez¬ nych N elementów wybierakowych. Elementy wy¬ bierakowe w ilosci S sa polaczone z okreslona S liczba organów znakowania A, tak, ze na tasmie sterujacej St wytwarzana jest liczba S znakowan.Poniewaz kazdy organ wybierakowy J posiada N elementów wybierakowych (w opisanym przykla¬ dzie N = 4), przeto przy wybraniu kazdego po¬ szczególnego punktu wzoru V sygnal elektryczny jest kazdorazowo wytworzony tylko przez jeden z elementów wybierakowych kazdego organu wy¬ bierakowego J. Wskutek tego kazdorazowo do jednego z liczby N organów znakowania A jest doprowadzony tylko jeden sygnal elektryczny, przy czym organy znakowania sa przyporzadko¬ wane odpowiedniemu organowi wybierakowemu J.W opisanym przykladzie wykonania przy wy¬ braniu punktu przez organ wybierakowy Jl—4 znakowania A2 jest doprowadzany sygnal, jezeli wybrany punkt jest bialy, natomiast do organu znakowania Al jest doprowadzany sygnal, jezeli wybrany punkt jest czerwony, a do organu zna¬ kowania A3 jest doprowadzony sygnal, jezeli wy¬ brany punkt jest zielony, podobnie do organu zna¬ kowania A4 jest doprowadzany sygnal, jezeli wy¬ brany punkt jest niebieski.Przy wytwarzaniu tasmy sterujacej St odleglosc poszczególnych systemów dzialania moze byc usta¬ lona przez dobór liczby igiel dziewiarskich, polo¬ zonych miedzy tymi systemami, jezeli przy ste¬ rowaniu szydelkarka przez tasme sterujaca St 5 liczba S sladów tej tasmy jest wybierana przez urzadzenie wybierakowe, umieszczone prostopadle 4o jej kierunku wzdluznego. Nalezaloby przyjac, ze w systemie 1 znajduje sie okreslona igla dzie¬ wiarska, a do organu wybierakowego dla tych io igiel jest doprowadzony sygnal ze sladu 1 tasmy sterujacej. W tym przypadku sygnal przeznaczo¬ ny dla tej igly nie moze byc jednoczesnie dopro¬ wadzony do drugiego systemu dziania, sygnal ten moze w drugim systemie ukazac sie dopiero 16 wówczas, kiedy igla znajdujaca sie w pierwszym systemie dziania osiagnie drugi system dziania.Liczba cykli, jakie sa tu potrzebne, zalezy od odleglosci systemów dziania, a w szczególnosci od liczby igiel. 20 Jezeli wiec odleglosc drugiego systemu dziania od pierwszego systemu dziania wynosi przykla¬ dowo 70 igiel, to wówczas znakowania znajdujace sie w drugim sladzie tasmy sterujacej musza byc w odleglosci 70 cykli, to znaczy w odleglosci 25 wzajemnej 70 wierszy znakowania tasmy steru¬ jacej. To samo dotyczy znakowan w pozostalych sciezkach.Na fig. 3 jest przedstawiona przykladowo odle¬ glosc poszczególnych systemów dziania 24-syste- 30 mowej szydelkarki, to odleglosci systemowe wy¬ nosza 67 lub 68, za wyjatkiem odleglosci 135 igiel pomiedzy 24-tym i 1-ym systemem.Odleglosci przedstawione na fig. 3 moga byc uwzglednione przy wytwarzaniu filmowej tasmy sterujacej wedlug wynalazku dzieki temu, ze orga¬ ny znakowania Al do A24 sa przestawne wzgle¬ dem siebie w taki sam sposób lub sa umieszczone w okreslonej od siebie odleglosci, w kierunku wzdluznym tasmy sterujacej tak, jak systemy szydelkarki podporzadkowane organom znakowa¬ nia. Odleglosc pomiedzy organami znakowania Al i A2 wynosi w szczególnosci lacznie 67 wierszy znakowania podobnie odleglosc pomiedzy organami znakowania A20 i A21 wynosi lacznie 68 wierszy znakowania.Z fig. 3 w polaczeniu z fig. 1 wynika, ze w przypadku, kiedy bialy punkt jest wybrany przez organ wybierakowy Jl—4, a przez organ wybie- „A rakowy J5—8 równiez bialy punkt, to wówczas 50 znakowanie wytworzone przez organ znakowania Al (przyporzadkowany kolorowi bialemu) jest umieszczone w pierwszym wierszu na sciezce 1 tasmy sterujacej St, a znakowanie wytworzone 56 przez organ znakowania A5 (przyporzadkowany równiez kolorowi bialemu) 3est umieszczone na 269 wierszu sciezki 5 tasmy sterujacej St.Jezeli bylby wybrany przez organ wybierakowy Jl—4 najpierw bialy punkt i jednoczesnie przez 60 organ wybierakowy J5—8 równiez bialy punkt, to wówczas po jednym znakowaniu byloby umiesz¬ czone w wierszu 202 czwartej sciezce i w wierszu 269 piatej sciezki tasmy sterujacej St.Na fig. 4 jest przedstawiony przyklad, kiedy 65 wybierane sa w pierwszym cyklu wybierania 35 40 4563145 8 punkty I do VI wzoru V, uwidocznione na fig. 1.Punkty te, liczac od punktu I, nastepuja kolejno po sobie jako czerwony, bialy, niebieski, bialy, zielony i niebieski zsynchronizowane znakowanie jest umieszczone w drugiej, piatej, dwunastej, trzynastej, dziewietnastej i dwudziestej czwartej sciezce tasmy sterujacej, poniewaz sciezki te sa podporzadkowane odpowiednim i przynaleznym do tych kolorów elementom wybierakowym organów J. Oprócz tego znakowanie w sciezce 2 odbywa sie w wierszu 68, znakowanie sciezki 5 w wierszu 269, znakowania w sciezce 12 w wierszu 740, zna¬ kowanie w sciezce 13 w wierszu 807, znakowanie w sciezce 19 w wierszu 1210, a znakowanie w sciezce 24 w wierszu 1546.Kierunek ruchu tasmy sterujacej St jest przed¬ stawiony na fig. 4 przez strzalke P.Przyklad wykonania przedstawiony na rysun¬ kach moze oczywiscie byc zmieniony. Stosownie do tego, jak duze sa odleglosci systemów i jak duzo kolorów posiada wzór oraz w jaki sposób tasma sterujaca jest wybierana pózniej przy ste¬ rowaniu szydelkarka, zmieniaja sie oczywiscie takze odleglosci wytwarzaczy znakowania A oraz zmienia sie liczba zainstalowanych organów wy¬ bierakowych i lacznie zainstalowanych organów znakowania.Zamiast kilku elementów wybierakowych dla organu wybierakowego organy wybierakowe moga takze posiadac tylko po jednym elemencie wybie¬ rakowym, na przyklad po jednej fotokomórce. Dla tego wykonania uklad elektroniczny C musi jed¬ nak posiadac dodatkowy uklad analizujacy, który rozpoznaje jaki kolor zostal wybrany przez ele¬ ment wybierakowy i który nastepnie przekazuje sygnal przyporzadkowany temu kolorowi do wlas¬ ciwego organu znakowania.Transport walca B jest zsynchronizowany z transportem organów wybierakowych tylko w cza¬ sie ruchu organów wybierakowych w kierunku +X. w czasie ruchu wspornika 101 w kierunku +Y walec B nie wykonuje ruchu. Znakowania wytworzone przez informacje o stopniu jaskra¬ wosci na tasmie sterujacej St sluza do sterowania szydelkarka.Kolorom lub wartosciom jaskrawosci wzoru V moga byc wielokrotnie podporzadkowane inne do¬ wolne kolory nici stosowane w dzianinie lub zróz¬ nicowane rodzaje oczek. PL