Opublikowano: 4.YII.1971 62839 KI. 42 k, 39 MKP G 01 n, 3/00 Wspóltwórcy wynalazku: Zygmunt Jaromin, Zbigniew Korecki, Helmut Blochel Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Przyrzad do badania urabialnosci skal Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do bada¬ nia urabialnosci skal. Aby zbadac wplyw róznych czynników na opory skrawania opracowano wiele, zwykle laboratoryjnych metod pomiaru sil lub pracy skrawania. Badania tego typu maja na ce¬ lu nie tylko okreslenie wlasnosci skal, ale rów¬ niez wyjasnienie i wszechstronne naswietlenie przebiegu skrawania oraz zapewnienie postepu w konstrukcji maszyn i narzedzi skrawajacych.Znane sa rózne przyrzady do badania urabial¬ nosci skal. Dzialaja one na zasadzie wiercenia i skladaja sie glównie z glowicy, zawierajacej prze¬ kladnie do napedzania lancucha pociagowego i uklad rejestrujacy, oraz prowadników, po których przesuwa sie uchwyt z nozem ciagniony lancu¬ chem. Sila potrzebna do ciagnienia noza od glo¬ wicy w glab otworu jest rejestrowana jako funkcja drogi. W ukladzie napedu lancucha znaj¬ duje sie wahacz polaczony z wycechowana spre¬ zyna dynamometryczna. Wychylenia wahacza, proporcjonalne do sily wzdluznej w lancuchu, a wiec do sily skrawania, przenoszone sa na uklad pisaka za pomoca napietej struny. Wada tych przyrzadów jest koniecznosc wiercenia otworów wiekszej srednicy niz stosowane do robót strzelni¬ czych oraz mechaniczna rejestracja sil, która wskutek bezwladnosci ruchomych czesci daje wy¬ kres ze zlagodzona dynamika i wymagajacy pla- nimetrowania dla wyznaczenia srednich sil czy energii. 20 30 Znane sa równiez przyrzady wykonujace skraw lukowy z rozpory umocowanej w przod¬ ku, do której jest przymocowane ramie wraz z nozem. Do poruszania ramienia sluzy przekladnia slimakowo-srubowa uruchamiana reczna wiertar¬ ka napedzajaca wal slimaka. Sila potrzebna do ciagniecia ramienia jest rejestrowana dynamo- metrem, a potrzebne dane otrzymuje sie nastep¬ nie przez planimetrowanie wykresu dynamomet- ru. Badania tego typu sa bardzo pracochlonne, wymagaja szeregu dodatkowych obliczen i nie daja bezposredniego odczytu.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci. Cel ten zostal osiagniety przez skonstruo¬ wanie przyrzadu wedlug wynalazku, w którym pomiaru urabialnosci mozna dokonac bezposred¬ nio w caliznie w kazdym miejscu. Urzadzenie wedlug wynalazku posiada równiez te zalete, ze dziala na zasadach zblizonych do maszyn do ura¬ biania, pozwala ustalac najwlasciwiej i najdo¬ kladniej wartosci mechaniczne urabialnosci dane¬ go pokladu weglowego, uwzgledniajace wplyw lupliwosci, ulawicenie oraz cisnienie górotworu, jak równiez pozwala na badanie skal w poprzek pokladu.Przyrzad wedlug wynalazku zaopatrzony jest w silownik hydrauliczny, którego przesuwajacy sie tlok polaczony jest za pomoca prowadnika z lan¬ cuchem napedowym, natomiast cylinder silowni¬ ka polaczony jest z manometrem rejestrujacym 62 83962 839 cisnienie panujace w cylindrze. Cisnienie to jest proporcjonalne do wystepujacych oporów skrawa¬ nia.Przyrzad do badania urabialnosci skal wedlug wynalazku uwidoczniony jest na rysunku sche¬ matycznym w widoku z góry.Przyrzad sklada sie z rury 1, wewnatrz której znajduje sie hydrauliczny silownik 2 zasilany ole¬ jem pod cisnieniem ze stacji zasilajacej 3. Tlok 4 hydraulicznego silownika 2 jest polaczony pro¬ wadnikiem 5 z napedowym lancuchem 6. Napedo¬ wy lancuch 6 przechodzacy przez lancuchowe ko¬ lo 7, na którym osadzone jest ramie 8 wraz z wymiennym nozem 9, przenosi naped na to kolo i powoduje ruch ramienia 8. Opory skrawania noza, a wiec sila dzialajaca na ostrze noza, zapi¬ sywana jest w formie wykresu na manometrze 10, który wbudowany jest w cylinder 11 hydrau¬ licznego silownika 2. Wystepujace opory skrawa¬ nia sa proporcjonalne do cisnienia panujacego w cylindrze 11.Caly przyrzad jest zamocowany na dwóch hy¬ draulicznych stojakach 12. Ustalenie wysokosci polozenia przyrzadu odbywa sie wzdluz prowadnic hydraulicznych stojaków 12, do których na stale jest zamocowana obejma 15 sluzaca do prowadze¬ nia poesiowego przyrzadu. Przesuwanie przyrza¬ du w glab calizny odbywa sie za pomoca zebatki 13 napedzanej recznie i kola z zapadka 14. Rure 1 mozna obracac dookola osi, dzieki zastosowaniu polaczenia wpustowego. PL