PL62759B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 4.YII.1971 62759 KI. 42 c, 25/50 MKP G 01 c, 15/14 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Grzegorz Parfianowicz, Eugeniusz Malinski Wlasciciel patentu: Instytut Lotnictwa, Warszawa (Polska) Sztuczny horyzont Przedmiotem wynalazku jest sztuczny horyzont przeznaczony do statków powietrznych.Stosowane dotychczas na statkach powietrznych sztuczne horyzonty posiadaja uklady wskazujace jakosciowo-ilosciowe z symbolicznymi, w zasadzie dwuwymiarowymi analogami linii horyzontu i statku powietrznego, poruszajacymi sie wedlug za¬ sady orientacji wewnetrznej (z samolotu na zie¬ mie), zewnetrznej (z ziemi na samolot) lub mie¬ szanej (rózne zasady dla zobrazowania pochylenia i przechylenia).Zasada orientacji wewnetrznej realizowana jest w sztucznych horyzontach ukladem nieruchomej symbolicznej sylwetki samolotu i ruchomego kuli¬ stego tla obrazujacego niebo i ziemie. Sferyczna powierzchnia z zaznaczona linia horyzontu posiada mozliwosc obrotu wokól dwu osi odpowiadajacych pochyleniom i przechyleniom samolotu.W rozwiazaniach z orientacja zewnetrzna przed¬ stawione sa nieruchome odnosniki horyzontu na tle ruchomej wypuklej czaszy z plaska sylwetka sa¬ molotu. Pochylenia ilustruje obrót czaszy wraz z samolotem, a przechylenia obrót samolotu wzgle¬ dem czaszy.W ukladach wskazujacych z orientacja mieszana, przechylenia zobrazowane sa przechyleniem plas¬ kiej symbolicznej sylwetki samolotu, zas pochyle¬ nia przesunieciem linii horyzontu przewaznie na¬ niesionej na tle kulistym.Omówione warianty orientacji polozenia samolotu 10 15 20 25 wzgledem linii horyzontu odzwierciedlaja tzw. wskazania jakosciowe przyrzadu czyli geometrycz¬ ne zobrazowanie ruchu i kierunku ruchu samolotu wzgledem linii horyzontu. W znanych rozwiaza¬ niach wskazania jakosciowe prezentowane sa w za¬ sadzie symbolicznie, dwuwymiarowo, tzn. samolot przedstawiony jest w rzucie z tylu, dalece upro¬ szczonym.Wskazania ilosciowe, okreslajace liczbowo war¬ tosc mierzonych katów odzwierciedlane sa prze¬ waznie na odpowiednich skalach powiazanych bez¬ posrednio z ukladem samolot-horyzont i ekspono¬ wane na jego tle. Do orientacyjnego odczytu war¬ tosci katowych przechylen i pochylen wykorzystu¬ je sie przemieszczenia plaskiej sylwetki samolotu, wzgledem wymienionych skal.Uklady wskazujace tego typu ze wzgledu na duze uproszczenia odwzorowania ukladu i sytuacji rze¬ czywistej oraz brak wyodrebnienia wskazan iloscio¬ wych od jakosciowych, nie sa latwo czytelne i wy¬ magaja specjalnegjo treningu pilota. Nawet przy wysokim stopniu przyswojenia przez pilota umie¬ jetnosci odczytywania wskazan sztucznego hory¬ zontu w warunkach krytycznych moze on popelnic bledy w pilotazu wskutek mylnej interpretacji wskazan.Gelem wynalazku jest usunac wymienione wady i niedogodnosci przez opracowanie nowego ukladu wskazujacego sztucznego horyzontu wraz z jego mechanizmem napedzajacym. 62 75962 759 3 Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze sztucz¬ ny horyzont wedlug wynalazku posiada dwa ukla¬ dy wskazujace, jeden wskazan ilosciowych, a drugi jakosciowych. Uklad wskazan jakosciowych sklada sie z nieruchomej czaszy wkleslej z zaznaczona linia podzialu wzdluz poziomej plaszczyzny srodkowej, przy czym czesci czaszy wkleslej oddzielone ta plaszczyzna sa wykonane w róznych kolorach oraz makiety samolotu umieszczonej wewnatrz czaszy wkleslej, wykonujacej wzgledem linii podzialu cza¬ szy wkleslej ruchy zgodne z ruchami samolotu wzgledem linii horyzontu.Makieta samolotu zamocowana jest koncami skrzydel na ramionach obrotowo zamocowanych w widelcu i lezacych w srodkowej plaszczyznie podzia¬ lu czaszy wkleslej, a koniec makiety samolotu znajduje sie na osi obrotu ramion wzgledem wi¬ delca, który obrotowo ulozyskowany w korpusie sztucznego horyzontu jest zwiazany z ramka zew¬ netrzna giroskopu za posrednictwem przekladni ze¬ batej o przelozeniu ujemnym, a ponadto osie ra¬ mion zwiazane sa z osia ramki wewnetrznej giroskopu za pomoca dwóch przeciwbieznych me¬ chanizmów korbowych polaczonych miedzy soba lacznikiem, który jest ulozyskowany obrotowo i suwliwie w ramce zewnetrznej giroskopu i wi¬ delcu oraz jest polaczony obrotowo z jednym z ukladów korbowych.Uklad wskazan ilosciowych wykonany jest w ten sposób, ze wskazówka katów przechylenia jest zwiazana sztywno z widelcem oraz jest umieszczo¬ na w otworze szczelinowym w maskownicy, na któ¬ rej obok tego otworu szczelinowego jest naniesio¬ na podzialka katów przechylenia, a skala bebnowa katów przechylenia umieszczona w otworze mas¬ kownicy jest polaczona z lacznikiem za pomoca przekladni zebatej i mechanizmu drazkowego zwia¬ zanego z tarcza osadzona nieruchomo na tym lacz¬ niku.Ponadto, sztuczny horyzont posiada kreski od¬ niesienia obrotowo zamocowane w maskownicy oraz polaczone mechanizmem napedowym z pokretlem i skala bebnowa nastawy katów pochylenia, przy czym os obrotu kresek odniesienia pokrywa sie z osia obrotu ramion wzgledem widelca, a dlugosc kresek jest dobrana tak, ze miedzy ich koncami i koncami skrzydel makiety samolotu pozostaje tylko niewielka szczelina.W odmianie konstrukcyjnej sztucznego horyzontu element wykonawczy serwomechanizmu lub od¬ biornika przekladni odleglosciowej sprzezonego z osia pochylen ukladu giroskopowego jest polaczo¬ ny z lacznikiem za pomoca przekladni zebatej i przekladni srubowej, a element wykonawczy ser¬ womechanizmu lub odbiornika przekladni odleg¬ losciowej sprzezonego z osia przechylen ukladu gi¬ roskopowego jest polaczony z widelcem poprzez jednostopniowa przekladnie zebata.Sztuczny horyzont wedlug wynalazku realizuje trzy podstawowe zasady optymalizacji wskazan z punktu widzenia psychologii technicznej, a miano¬ wicie zasade orientacji zewnetrznej („na samolot") zarówno dla przechylen jak i pochylen, calkowite oddzielenie wskazan jakosciowych od ilosciowych, maksymalnie zblizone odwzorowanie ukladu rze- 4 czywistego horyzont-samolot przez uklad jakoscio¬ wy wskazan.Wynalazek zostanie blizej wyjasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, 5 na którym fig. 1 przedstawia schematycznie w wi¬ doku perspektywicznym konstrukcyjny uklad wskazujacy sztucznego horyzontu wraz z napedem jego elementów ruchomych, fi^. 2 — schematycz¬ nie w widoku perspektywicznym odmiane kon- 10 strukcyjna sztucznego horyzontu, a fig. 3—^—6 — przykladowe polozenie ukladu wskazujacego w w nastepujacych warunkach lotu: lot pozio¬ my, pochylenie +30°, przechylenie +60° i po¬ chylenie —30°. 15 Jak pokazano na fig. 1, uklad wskazujacy sztucz¬ nego horyzontu sklada sie z dwóch ukladów jako¬ sciowego i ilosciowego. Uklad wskazujacy jako¬ sciowy sklada sie z czaszy wkleslej 1 dwubarwnej z zaznaczona linia podzialu wzdluz poziomej plasz- 20 czyzny srodkowej, nastawnych kresek odniesienia 2 i makiety samolotu 3 znajdujacej sie wewnatrz czaszy wkleslej 1.Uklad wskazujacy ilosciowy sklada sie z mas¬ kownicy 4 z naniesiona po prawej stronie podzial- 25 ka katów pochylenia i otworu szczelinowego dla wskazówki 5 oraz otworów dla skali bebnowej 6 katów pochylenia i skali bebnowej 7 nastawy ka¬ tów pochylenia i otworu dla wskaznika slizgu 8.Czasza wklesla 1 stanowiaca tlo i dajaca wraze- 30 nie glebi horyzontu oraz orientacje kierunków „nie_ bo-ziemia" jest zamocowana nieruchomo w korpu¬ sie przyrzadu. Krawedz czolowa czaszy 1 jest przykryta maskownica 4, równiez zwiazana sztyw¬ no z korpusem przyrzadu. 35 Kreski odniesienia 2 sa zamocowane obrotowo w maskownicy 4 i polaczone mechanizmem napedo¬ wym 9 ze skala bebnowa 7 nastawy katów pochy¬ lenia. Makieta samolotu 3 jest zamocowana kon¬ cami skrzydel na ramionach 10 obrotowo ulozy- 4o skowanych w widelcu 11. Widelec 11 posiadajacy swobode obrotu wzgledem osi glównej sztucznego horyzontu jest napedzany od osi ramki zewnetrz¬ nej 12 giroskopu 13 (o trzech stopniach swobody) za pomoca przekladni zebatej 14 stalej o przeloze- 45 niu ujemnym.Naped makiety samolotu 3 od osi ramki we¬ wnetrznej 15 giroskopu 13 jest zapewniony z po¬ moca podwójnego przeciwbieznego ukladu me¬ chanizmów korbowych 16 i 17 polaczonych laczni- 50 kiem 18 przechodzacym przez wydrazona os ram¬ ki zewnetrznej 12 i wydrazona os widelca 11. Po¬ laczenie lacznika 18 z mechanizmem korbowym 17 jest obrotowe. Naped skali bebnowej 6 katów po¬ chylenia od ramki wewnetrznej giroskopu 13 od- 55 bywa sie za pomoca mechanizmu drazkowego 19 i przekladni zebatej 20, polaczonych kinematycznie z lacznikiem 18 za pomoca tarczy 21 osadzonej sztywno na laczniku 18.Wskazówka 5 katów przechylenia jest sztywno 60 zwiazana z koncem jednego z ramion widelca 11.Pokretlo 22 wystajace z lewej strony maskowni¬ cy 4 umozliwia nastawienie horyzontalnych kre¬ sek odniesienia 2 pod dowolnym katem w grani¬ cach cn3±15°, odczytywanym na skali bebnowej 7 65 widocznej w dolnym lewym okienku maskownicy62 759 5 6 4. Os obrotu kresek odniesienia 2 pokrywa sie z osia obrotu ramion 10 wzgledem widelca 11, a pro¬ mien obrotu widocznych od przodu czesci kresek odniesienia 2 jest równy promieniowi obrotu kra¬ wedzi splywu skrzydel makiety samolotu 3, przy czym pomiedzy koncami kresek odniesienia 2 a koncami skrzydel makiety samolotu 3 jest zacho¬ wana niewielka szczelina.Dla ulatwienia odczytu w warunkach lotu noc¬ nego krawedzie splywu skrzydel i usterzenia ogo¬ nowego makiety samolotu 3, kreski odniesienia 2, znaki skali katów przechylenia, skali bebnowej 6 katów pochylenia i skali bebnowej 7 nastawy ka¬ tów pochylenia pokryte sa masa swiecaca.Odmiana konstrukcyjna sztucznego horyzontu, przedstawiona na fig. 2, rózni sie 'tym, ze mecha¬ nizm napedowy ukladu wskazujacego dostosowany jest do wspólpracy z giroskopowym miernikiem pionu dowolnego typu za pomoca dowolnego, dwu- kanalowego, odleglosciowego ukladu przekazywania o wyjsciach mechanicznych, zapewniajacych ruch obrotowy, proporcjonalny odpowiednio do kata po¬ chylenia i kata przechylenia samolotu.Wyjscie mechaniczne odleglosciowego ukladu przekazywania w kanale pochylenia w postaci ele¬ mentu wykonawczegb serwomechanizmu lub od¬ biornika odleglosciowej przekladni elektromecha¬ nicznej 23 jest polaczone przekladnia zebata 24 z elementem zewnetrznym przekladni srubowej 25, której element wewnetrzny 26 stanowi jednoczes¬ nie tylna czesc lacznika 27 mechanizmu wskazni¬ ka. Dalsze elementy mechanizmu przekazujacego kanalu pochylenia ukladu wskazujacego sa iden¬ tyczne z odpowiednimi elementami omówionego przyrzadu uwidocznionego na fig. 1.Element wyjsciowy 28 odleglosciowego ukladu przekazywania w kanale przechylenia, analogicz¬ ny jak dla kanalu pochylenia, jest sprzezony prze¬ kladnia zebata 29 z osia widelca 11. Pozostale ele¬ menty mechanizmu wskaznika w kanale przechy¬ lenia sa identyczne jak w przypadku opisanej po¬ wyzej konstrukcji przedstawionej na fig. 1.Dzialanie sztucznego horyzontu polega na wska¬ zywaniu ciaglym aktualnego polozenia samolotu wzgledem plaszczyzny horyzontu za pomoca ukladu jakosciowego wskazan i sprzezonego z nim ukladu ilosciowego, napedzanych od trójstopniowego giiro- skopu korygowanego w sposób bezposredni (fig. 1) lub odleglosciowy (fig. 2).Istota wskazan jakosciowych polega na wiernym odzwierciedleniu polozenia samolotu (pochylenia i przechylenia) za pomoca ruchomej makiety samo¬ lotu 3 wzgledem nieruchomej dwubarwnej czaszy wkleslej 1, imitujacej przestrzen „niebo-ziemia", której linia podzialu barw wyznaczona przez prze¬ ciecie czaszy 1 pozioma plaszczyzna srodkowa od¬ wzorowuje linie horyzontu rzeczywistego. Istota wskazan ilosciowych polega na liczbowej prezen¬ tacji wartosci katów pochylenia za pomoca skali bebnowej 6 widocznej w okienku maskownicy 4 i katów przechylenia wskazywanych za pomoca wskazówki 5 wzgledem skali umieszczonej obwodo- wo na powierzchni czolowej maskownicy 4.W przypadku lotu poziomego os glówna giro¬ skopu 13 zajmuje polozenie pionowe a os ramki wewnetrznej 15 i os ramki zewnetrznej 12 leza w plaszczyznie poziomej. Podwójny mechanizm kor¬ bowy 16 zwiazany z osia ramki wewnetrznej 15 utrzymuje lacznik 18Mpolozeniu srodkowym, któ- s ry za pomoca podwójnego mechanizmu korbowego 17 utrzymuje ramiona 10 obrotowe zawieszenia ma¬ kiety samolotu 3 w polozeniu neutralnym i tym samym os podluzna makiety samolotu 3 w plasz¬ czyznie poziomej.Polozenie poziome osi poprzecznej makiety sa¬ molotu 3 jest zapewnione za pomoca sprzezenia mechanicznego widelca 11, w którym ulozyskowa¬ na jest makieta samolotu 3 poprzez przekladnie zebata 14 z osia ramki zewnetrznej 12 giroskopu 13. W ten sposób (fig). 3) makieta samolotu 3 za¬ chowuje poziome polozenie w obydwu plaszczyz¬ nach pomiarowych, a krawedzie splywu skrzydel i statecznika poziomego makiety samolotu 3 two¬ rza od strony obserwatora linie prosta, pokrywa¬ jaca sie z rzutem linii podzialu barwnych pól cza¬ szy 1. Wskazówka 5, polaczona sztywno z widel¬ cem Jl wskazuje dzialke zerowa na podzialce katów przechylenia naniesionej po prawej stronie mas¬ kownicy 4. Skala bebnowa katów pochylenia 6 sprzezona kinematycznie z lacznikiem 18 za pomo¬ ca tarczy 21, mechanizmu drazkowego 19 i prze¬ kladni zebatej 20 jest ustawiona dzialka zerowa naprzeciwko nieruchomej kreski w okienku mas¬ kownicy 4.W przypadku przejscia samolotu do lotu z po¬ chyleniem dodatnim przy przechyleniu zerowym (fig. fig. 1, 4), nastepuje wzgledny obrót osi ram¬ ki wewnetrznej 15, który za pomoca mechanizmu korbowego 16, lacznika 18 i mechanizmu korbo¬ wego 17 zostaje przekazany do osi ramion 10, na których zamocowana jest makieta samolotu 3. Ma¬ kieta samolotu 3 zostaje uniesiona nosem ku gó¬ rze, tak ze kat zawarty miedzy jej osia podluzna a plaszczyzna przechodzaca przez linie podzialu pól barwnych czaszy 1 bedzie równy co do wielkosci i znaku katowi odchylenia od poziomu osi glów¬ nej giroskopu 13, a tym samym — katowi po¬ chylenia samolotu.Krawedzie splywu skrzydel makiety samolotu 3 pokryte masa swiecaca widziane od strony obser¬ watora tworza strzalke skierowana wierzcholkiem ku górze, o tym ostrzejszym kacie i tym bardziej wzniesiona nad linia odwzorowujaca horyzont, im wiekszy jest kat pochylenia samolotu. Krawedz splywu statecznika poziomego, pokryta równiez masa swiecaca, pozostaje na wysokosci linii od¬ wzorowujacej horyzont.Wskazówka 5 zwiazana sztywno z widelcem 11 zachowuje polozenie zerowe wzgledem podzialki przechylen naniesionej na prawej stronie maskow¬ nicy 4, a skala bebnowa pochylen 6 polaczona ki¬ nematycznie z suwakiem 18 za pomoca tarczy 21, mechanizmu drazkowego 19 i przekladni zebatej 20, obraca sie do polozenia, w którym dzialka oznaczajaca wartosc liczbowa pochylenia katowego samolotu ustawi sie naprzeciw nieruchomej kreski w okienku maskownicy 4.Dzialanie sztucznego horyzontu w locie z pochy¬ leniem ujemnym i przechyleniem zerowym (fig. fig. 1 i 6) jest analogiczne jak w przypadku lotu 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6062 759 7 z pochyleniem dodatnim, z tym ze kierunek odchy¬ lenia osi glównej giroskopu, kierunki ruchu ele¬ mentów mechanizmu przekazujacego i kierunek wychylenia makiety samolotu 3 beda przeciwne, a wierzcholek strzalki, jaka tworza krawedzie sply¬ wu skrzydel makiety samolotu 3, widziane od strony obserwatora, bedzie skierowany ku dolowi.W przypadku lotu z przechyleniem dodatnim i pochyleniem zerowym (fig. fig. 1 i 5) nastepuje wzgledne odchylenie osi glównej giroskopu 13 w plaszczyznie poprzecznej. Spowodowany tym obrót ramki zewnetrznej 12 jest przekazywany za pomo¬ ca przekladni zebatej 14 na widelec 11, w którym ulozyskowana jest na ramionach 10 makieta samo¬ lotu 3. Mechanizm przekazujacy ruchy osi ramki wewnetrznej 15 giroskopu 13 skladajacy sie z me¬ chanizmu korbowego 16, lacznika 18 i mechaniz¬ mu korbowego 17 utrzymuje os podluzna makiety samolotu 3 w polozeniu poziomym.W ten sposób obserwator widzi przechylona wzgledem linii podzialu pól barwnych czaszy 1 makiete samolotu 3 w rzucie z tylu, przy czym krawedzie splywu skrzydel i statecznika poziome¬ go makiety, pokryte masa swiecaca, ukladaja sie wzdluz linii prostej. Zwiazana sztywno z widel¬ cem 11 wskazówka 5 wskazuje na skali katów przechylenia naniesionej po prawej stronie mas¬ kownicy 4, kat odpowiadajacy aktualnej wartosci przechylenia samolotu. Skala bebnowa katów po¬ chylenia 6 sprzezona z lacznikiem 18 za pomoca mechainizmu drazkowego 19 i przekladni zebatej 20 wskazuje wzgledem nieruchomej kreski w okienku maskownicy 4 wartosc zerowa pochylenia.Dla ulatwienia odczytu jakosciowego katów po¬ chylenia przy locie dlugotrwalym ze stalym katem pochylenia przewidziane sa nastawne kreski odnie¬ sienia 2, osadzone obrotowo w bocznych sciankach maskownicy 4. Widoczne od przodu powierzchnie kresek pokryte sa masa swiecaca. Pokretlo 22 wy¬ stajace na zewnatrz przyrzadu umozliwia obraca¬ nie równoczesne obu kresek za pomoca mechaniz¬ mu napedowego 9 o kat ±15°. Przy obrocie konce kresek poruszaja sie po promieniu praktycznie równym promieniowi obrotu konców skrzydel ma¬ kiety samolotu 3.Jednoczesnie mechanizm napedowy 9 obraca ska¬ le bebnowa 7 z podzialka katowa, widoczna w ma¬ lym okienku, ponizej okienka skali glównej ka¬ tów pochylenia. Umozliwia to nastawienie kresek odniesienia ukladu jakosciowego wskazan na scisle okreslona wartosc katowa zadaneglo kata pochy¬ lenia. Dzieki temu dokladne zgranie polozenia kon¬ ców skrzydel makiety samolotu i konców kresek nastawnych odpowiada sytuacji, w której samolot leci z zadanym stalym pochyleniem.W odmianie konstrukcyjnej uwidocznionej na fig. 2 czlonem napedowym kanalu pochylenia jest element wykonawczy 23 serwomechanizmu lub od¬ biornika przekladni odleglosciowej sprzezonego z osia pochylen ukladu giroskopowego. Ruchy ele- 60 mentu wykonawczego 23 przekazywane sa na me¬ chanizm korbowy 17 za posrednictwem przeklad¬ ni zebatej 24 i przekladni srubowej 25, 26 oraz lacznika 27. Czlonem napedowym przechylen jest element wykonawczy 28 serwomechanizmu lub od- 65 8 biornika przekladni odleglosciowej sprzezonego z osia przechylen ukladu giroskopowego. Ruchy ele¬ mentu wykonawczego 28 na widelec 11 sa przeno¬ szone poprzez przekladnie 29. Tak wiec ruchy wi- 5 delca 11 i lacznika 27 sa identyczne jak w przy¬ rzadzie przedstawionym na fig. 1. Poniewaz po¬ zostale elementy skladowe sa te same, tak wiec ich dzialanie jak i wskazania ukladu wskazujacego sa identyczne. 1§ PL PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sztuczny horyzont skladajacy ^sie z ruchomej sylwetki samolotu oraz wskazników liczbowych po¬ chylenia i przechylenia, napedzanych przez giro- 15 skop o trzech stopniach swobody, znamienny tym, ze posiada uklad wskazan jakosciowych skladajacy sie z nieruchomej czaszy wkleslej (1) z zaznaczona linia podzialu wzdluz poziomej plaszczyzny srod¬ kowej oraz makiety samolotu (3) umieszczonej 20 wewnatrz czaszy wkleslej (1) i wykonujacej wzgle¬ dem jej linii podzialu ruchy zgodne z ruchami samolotu wzgledem linii horyzontu, a ponadto ma wydzielony uklad wskazan ilosciowych zawieraja¬ cy wskazówke (5) poruszajaca sie w otworze szcze- 25 linowym wykonanym w maskownicy (4), na której jest naniesiona podzialka katów przechylenia oraz skale bebnowa (6) katów pochylenia umieszczona w otworze maskownicy.

2. Sztuczny horyzont wedlug zastrz. 1, znamien- 30 ny tym, ze makieta samolotu (3) zamocowana jest koncami skrzydel na ramionach (10) obrotowo osa¬ dzonych w widelcu {11) i lezacych w srodkowej plaszczyznie podzialu czaszy wkleslej (1), a koniec makiety samolotu (3) znajduje sie na osi obrotu ramion (10) wzgledem widelca (11), który obroto¬ wo ulozyskowany w korpusie sztucznego horyzon¬ tu zwiazany jest z ramka zewnetrzna {12) giro¬ skopu (13) za posrednictwem przekladni zebatej (14) o przelozeniu ujemnym, a ponadto osie ramion (10) zwiazane z osia ramki wewnetrznej (15) gi¬ roskopu {13) za pomoca dwóch przeciwbieznych mechanizmów korbowych (16 i 17) polaczonych miedzy soba lacznikiem (18), który jest ulozysko¬ wany obrotowo i suwliwie w ramce zewnetrznej (12) giroskopu (13) i widelcu (11) oraz jest pola¬ czony obrotowo z ukladem korbowym (17).

3. Sztuczny horyzont wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienny tym, ze wskazówka (5) zwiazana jest sztywno z widelcem (11), a skala bebnowa (6) ka¬ tów pochylenia jest polaczona z lacznikiem (18) za pomoca przekladni zebatej (20) i mechanizmu draz¬ kowego (19) zwiazanego z tarcza {21) osadzona nieruchomo na laczniku (18).

4. Sztuczny horyzont wedlug zastrz. 1—^—3, zna¬ mienny tym, ze posiada kreski odniesienia (2 obro¬ towo zamocowane w maskownicy (4) i polaczone mechanizmem napedowym (9) z pokretlem (22) i skala bebnowa (7) nastawy katów pochylenia, przy czym os obrotu kresek odniesienia (2) pokrywa sie z osia obrotu ramion (10) wzgledem widelca {11), promien obrotu widocznych od przodu przyrzadu czesci wskazujacych kresek odniesienia (2) jest równy promieniowi obrotu krawedzi splywu skrzy¬ del makiety samolotu (3) wzgledem widelca (11). a pomiedzy koncami kresek odniesienia (2) i kon-62 759 10 <-cami skrzydel makiety samolotu (3) zachowany jest niewielki luz.

5. Odmiana sztucznego horyzontu wedlug zastrz. l-s-4, znamienna tym, ze element wykonawczy (23) serwomechanizmu lub odbiornika przekladni od¬ leglosciowej sprzezonego z osia pochylen ukladu giroskopowego jest polaczony z lacznikiem (27) za pomoca przekladni zebatej (24) i przekladni sru¬ bowej (25 i 26), a element wykonawczy (28) serwo¬ mechanizmu lub odbiornika przekladni odleglo¬ sciowej sprzezonego z osia przechylen ukladu giro¬ skopowego jest polaczony z widelcem (11) poprzez jednostopniowa przekladnie zebata (29).

6. Sztuczny horyzont wedlug zastrz. 1-^5, zna¬ mienny tym, ze czesci czaszy wkleslej (1) oddzie¬ lone srodkowa plaszczyzna podzialu sa wykonane w róznych kolorach. 13 15 16 12 11 fia t 28 29 17 11 1 3 W Fig. 2KI. 42 c, 25/50 62 759 MKP GOlc, 15/14 Fig. A.KI. 42 c, 25/50 62 759 MKP GOlc, 15/14 CMD Fig. 6 PL PL