Pierwszenstwo: Opublikowano: 25. V. 1971 62659 KI. 46 c, 41/12 MKP F 02 m, 41/12 C l YTELMA F RmzfpKpriitei L ¦ ., Twórca wynalazku: Stanislaw Jarnuszkiewicz Wlasciciel patentu: Politechnika Krakowska (Katedra Silników Spalino¬ wych),.Kraków (Polska) Pompa zasilajaca o zmiennym wydatku Przedmiotem wynalazku jest pompa zasilajaca o zmiennym wydatku regulowanym w sposób cia¬ gly, znajdujaca zastosowanie w silnikach spalino¬ wych.Obecnie w silnikach spalinowych stosuje sie róz¬ nego rodzaju pompy, jak pompy rozdzielaczowe ni¬ skiego cisnienia, skrzydelkowe pompy niskocisnie¬ niowe o zmiennym wydatku, oraz pompy tlokowe o zmiennym wydatku. Pompy te budowane sa jak konwencjonalne pompy wtryskowe do silników z za¬ plonem samoczynnym, lub jako zespól pompy sta¬ lego cisnienia z tloczkami przekaznikowymi wielo- seryjnymi i wymagaja stosowania najwyzszej klasy pasowan, co powoduje wysoki koszt wykonania.Sa wrazliwe na zuzycie i zanieczyszczenia w pa¬ liwie oraz na zapowietrzenie ukladu.Pompy tloczkowe z okresowym tloczeniem pali¬ wa maja bardzo zlozona konstrukcje, co powoduje ze koszt ich wykonania jest bardzo wysoki i zbli¬ zony do kosztu wykonania pomp do silników z za¬ plonem samoczynnym. Pompy rozdzielaczowe ni¬ skiego cisnienia skladaja sie z pompy zasilajacej o stalym wydatku i rozdzielacza skladajacego sie z szeregu precyzyjnych elementów jak regulator odsrodkowy oraz zlozony system sterowania. Pompy niskocisnieniowe o zmiennym wydatku systemu skrzydelkowego nie nadaja sie do cisnien wyzszych niz 1—1,5 bar ze wzgledu na trudnosci uszczelnienia wirnika przy wyzszych cisnieniach.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji pompy o prostej nieskomplikowanej budowie po¬ zwalajacej na bezstopniowa regulacje wydatku pa¬ liwa i nie obarczonej wadami, które wykazuja pom¬ py obecnie stosowane. 5 Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze wirnik w postaci elementu sprezystego ma nieprzelotowe otwory stykajace sie z wykonanymi w korpusie pompy ssacym kanalem lub tloczacym kanalem oraz ze korpus pompy jest wyposazony w dzwignie wy- io wierajaca jednostronny nacisk poprzez pierscien toczonego lozyska na obwód wirnika.Pompa wedlug wynalazku, charakteryzuje sie bez¬ stopniowa regulacja wydatku oraz mozliwoscia pra¬ cy przy wysokim bo przekraczajacym 10 bar ci- 15 snieniu. Ma on tylko jeden element ruchomy, latwo wymienny i tylko jedna samouszczelniajaca sie po¬ wierzchnie styku elementu roboczego z powierz¬ chnia korpusu.Pompa o zmiennym wydatku wedlug wynalazku 20 jest pokazana w przykladzie wykonania na rysun-, ku, na którym fig. 1 przedstawia pompe w prze¬ kroju poprzecznym, a fig. 2 przedstawia wirnik pompy w widoku od strony otworów nieprzeloto¬ wych. 25 v Pompa wedlug wynalazku sklada sie z wyko¬ nanego z materialu sprezystego wirnika 1 osadzo¬ nego na walku 5 i zaopatrzonego w wykonane na powierzchni czolowej nieprzelotowe otwory 2, przy czym ta powierzchnia czolowa przylega szczelnie 30 do zaopatrzonej w ssacy kanal 6 i tloczacy kanal 7 6265962659 3 powierzchni korpusu 9 pompy, a na zewnetrznym obwodzie wirnika 2 jest umocowany pierscien tocz¬ nego lozyska 3, którego os przemieszcza sie bezstop- niowo w stosunku do osi walka 5, pod dzialaniem wkrecanej w korpus 9 pompy regulacyjnej sru¬ by 4. Uszczelnienie strefy styku wirnika 2 z kor¬ pusem 9 pompy uzyskuje sie przez docisk wirni¬ ka 2 do powierzchni korpusu 9 pompy za pomoca srubowej sprezyny 8. Ruch obrotowy walka 5 prze¬ nosi sie na wirnik 1 na przyklad za posrednictwem osadzonej na walku 5 znanej tarczy zabierakowej.Dzialanie pompy wedlug wynalazku polega na wykorzystaniu zmian objetosci nieprzelotowych ot¬ worów 2, wynikajacych z obrotu wirnika 1 wokól osi walka 5 po uprzednim odksztalceniu postacio¬ wym wirnika 1 przez mimosrodowe przesuniecie nalozonego na wirnik 1 pierscienia tocznego lozy¬ ska 3, które nastepuje w wyniku wkrecania w kor¬ pus 9 regulacyjnej sruby 4. W wyniku mimosro- dowego przesuniecia pierscienia 3 w stosunku do osi walka 5 uzyskanego przez wkrecenie sruby 4 w korpus *9, objetosc nieprzelotowych otworów 2 wirnika 1 w strefie tloczacego kanalu 7 zmniejsza sie, gdyz sa one sciskane. W wyniku obrotu wir¬ nika 1 wraz z walkiem 5, w miare jak otwory 15 2 zblizaja sie do strefy ssacego kanalu 6 nastepuje wzrost ich objetosci, tak ze podcisnienie wystepu¬ jace w momencie laczenia sie otworów 2 z ssacym kanalem 6 powoduje zassanie cieczy, która naste¬ pnie w wyniku wzrostu cisnienia w otworach 2 w miare zblizania sie do tloczacego kanalu 7 zo¬ staje pod cisnieniem wtloczona do otworu 2 w mo¬ mencie polaczenia sie z nim otworów 2. Uszczel¬ nienie wirnika 1 w strefie styku jego powierzchni czolowej z powierzchnia korpusu 9 uzyskuje sie przez dociskanie wirnika 1 za pomoca sprezyny 8 lub innego na przyklad znanego hydraulicznego me¬ chanizmu wykorzystujacego do docisku cisnienie tloczenia. PL PL