PL62323B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 20. III. 1971 62323 KI. 42 m1, 3/08 MKP G 06 c, 3/W UKD Twórca wynalazku: Michal Zak Wlasciciel patentu: Wyzsza Szkola Rolnicza (Katedra Geodezyjnych Urza¬ dzen Rolnych), Kraków (Polska) Liczydlo nomogramowe, zwlaszcza do projektowania wartosciowego dzialek gruntowych w geodezji Przedmiotem wynalazku jest liczydlo nomogra- mowe, zwlaszcza do projektowania wartosciowego dzialek gruntowych w geodezji, bedace przyrzadem sluzacym do dokonywania w szybki i uproszczony sposób obliczen geodezyjnych zwiazanych z proje¬ ktowaniem dzialek gruntowych o zadanej wartosci na mapach sytuacyjnych wielkoskalowych.Znane w geodezji metody projektowania dzia¬ lek gruntowych o zadanej wartosci to metoda ana¬ lityczna — bardzo pracochlonna i dlatego rzadko stosowana oraz metody przyblizone, polegajace na szukaniu droga kolejnych przyblizen powierzchni, której wartosc bedzie równa zadanej.Wszystkie metody przyblizone, a wiec analitycz- no-graficzna, graficzna i graficzno-mechaniczna, oparte sa na tej samej zasadzie, z ta róznica, ze w kazdej z nich uzyskujemy powierzchnie na pod¬ stawie miar otrzymanych innym sposobem. Wszyst¬ kie czasochlonne operacje obliczeniowe (mnozenie, dzielenie) sa tu wykonywane na arytmometrze.Znany jest równiez sposób projektowania przybli¬ zonego dzialek, w którym zamiast stosowania obli¬ czen maszynowych, uzywa sie nomogramy iloczy- nowe, przy pomocy których w prosty sposób uzy¬ skuje sie zadowalajace wyniki.Znane nomogramy ulatwiaja i skracaja czynnosc projektowania ale maja takze i ujemne cechy, do których przede wszystkim nalezy zaliczyc trud¬ nosc w odczytywaniu z nich odpowiednich wielko¬ sci. Trudnosc ta wynika z zaciemnienia siatki nomo- 25 90 gramu duza iloscia kresek oraz z potrzeby dodat¬ kowego korzystania z linijek (ekierek) przy kazdo¬ razowym dokonywaniu odczytów. Odczytywanie wielkosci liczbowych w takim nomogramie jest maio dokladne, meczy bardzo wzrok, a nadto zaj¬ muje stosunkowo duzo czasu.Celem wynalazku jest ulatwienie i przyspieszenie czynnosci obliczeniowych. Zadanie techniczne po¬ lega na opracowaniu urzadzenia, które pozwoli w latwy, a zarazem dokladny sposób odczytywac szukane wielkosci liczbowe z nomogramu.Cel ten zostal osiagniety prze/, opracowanie li¬ czydla nomogramowego, zwlaszcza do projektowa¬ nia wartosciowego dzialek gruntowych w geodezji. w którym nad plaszczyzna znanego nomogramu za¬ mocowanego do plyty liczydla sa umieszczone dwie linie proste, najkorzystniej z cienkiego czarnego drutu, prostopadle wzgledem siebie i równolegle jedna do osi pionowej, druga do osi poziomej no¬ mogramu, a ponadto zamocowane przesuwnie w kierunku prostopadlym do ich polozenia, przy czym przesuw ten jest powodowany przez reczne pokrecanie galek powiazanych z nimi za pomoca znajdujacych sie pod plyta pretów nagwintowanych i prowadnic.Wynalazek zostanie blizej wyjasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 — przedstawia widok przyrzadu z góry, fig. 2 — przedstawia przekrój pionowy wzdluz linii A-A zaznaczonej na fig. 3, fig. 3 — 623233 przedstawia przekrój poziomy, a fig. 4 — przedsta¬ wia przekrój pionowy wzdluz linii B-B zaznaczo¬ nej na fig. 3.Liczydlo nomogramowe sklada sie z prostokatnej ramy metalowej 1, na której jest umocowana w górriej plaszczyznie plyta metalowa 2 stanowiaca podstawe dla nomogramu 3. We wglebieniu plyty 2 umieszczony jest, wykreslony na papierze lub innym materiale, nomogram iloczynowy 3, posiada¬ jacy podzielone na milimetrowe odcinki i odpowie¬ dnio opisane liczbami wzrastajacymi od 0 podzialki pSoribwa 4 i pozioma 5 oraz zbiór pólprostych 6 wychodzac :h promieniscie z punktu O, z których kazda ma przyporzadkowana okreslona liczbe w ko¬ lejnosci wzrastajacej od osi pionowej w kierunku osi poziomej nomogramu.W plycie 2 wykonane sa równolegle do krawedzi wzdluzne wyciecia 7, w których przesuwaja sie uchwyty 9, do których sa przymocowane napiete cienkie czarne druty 8, spelniajace role linii pro¬ stych. Na zewnatrz ramy 1 sa galki 10 do pokreca¬ nia pretów nagwintowanych 11, obracajacych sie w lozyskach 1$ i sluzacych wraz ze wspornikami stabilnosci przesuwu 13 do poruszania prowadnic 15 za posrednictwem kostek wodzacych 14.Wynikiem takiej konstrukcji jest dzialanie urza¬ dzenia polegajace na przesuwaniu sie napietych cienkich drutów 8, spelniajacych role linii prostych, nad plaszczyzna nomogramu 3 na skutek recznego pokrecania galkami l w ruch obrotowy nagwintowany' pret 11 po gwincie którego przesuwa sie kostka wodzaca 14 równiez nagwintowana od wewnatrz, ta zas wraz z soba po¬ rusza przymocowana do niej prowadnice 15 oraz drut 8 napiety miedzy jej koncowymi uchwytami 9.W efekcie uzyskuje sie prostopadly ruch wzgle¬ dem siebie dwu prostych znajdujacych sie nad po¬ wierzchnia nomogramu, a cala konstrukcja poru¬ szajaca te dwie linie znajduje sie pod plaszczyzna nomogramu.Ruchome linie nad plaszczyzna nomogramu po¬ zwalaja w latwy sposób dokonywac odczyty z no¬ mogramu. Zastosowany nomogram wyraza zalez¬ nosci iloczynowe pomiedzy odpowiednimi liczbami opisanymi na podzialce pionowej 4, pólprostych ukosnych 6. oraz podzialce poziomej 5. Zaleznosc ta przedstawia sie w ten sposób, ze przecinajace sie w dowolnym punkcie pólprostej ukosnej dwie proste prostopadle do obydwu podzialek nomogra¬ mu, wyrazaja zwiazek iloczynowy, w którym punkt przeciecia sie linii poziomej z podzialka pionowa wyznacza jedna liczbe, pólprosta na której ?.ezy punkt przeciecia sie tych linii wyznacza druga licz¬ be, a punkt przeciecia sie linii pionowej z podzial¬ ka pozioma wyznacza w tej podzialce trzecia liczbe, bedaca iloczynem tych dwu poprzednich.Role linii prostopadlych do podzialek spelniaja 4 w liczydle nomogramowym dwie ruchome linie nad nomogramem, które z latwoscia ustawia sie w dowolnym miejscu podzialek nomogramu, a na¬ stepnie odczytuje sie tftfukane wielkosci liczbowe. fi Za pomoca tego liczydla uzyskuje sie nie tylko ilo¬ czyny lecz równiez ilorazy, jezeli korzysta sie z no¬ mogramu w odwrotnej kolejnosci jak to ma miej¬ sce przy szukaniu iloczynów.Zastosowanie liczydla nomogramowego w obli- io czeniach geodezyjnych zwiazanych z wartoscio¬ wym projektowaniem dzialek gruntowych daje szczególne korzysci, bowiem w obliczeniach tych powtarzaja sie wielokrotnie dzialania polegajace na szukaniu iloczynu dwóch liczb, badz tez ilo- 15 razu dwóch liczb, co z latwoscia odczytuje sie w przedstawionym nomogramie za pomoca omó¬ wionych wyzej ruchomych linii.Oczywiscie, w miare potrzeby mozna w liczydle tym zastosowac równie dobrze inne nomogramy, *• w których zasada odczytywania opiera sie na siat¬ ce prostokatnej.Zastosowanie przedstawionego liczydla nomogra¬ mowego daje nastepujace udogodnienia i korzysci.Eliminuje potrzebe wykreslania w nomogramie 25 siatki prostokatnej (milimetrowej), która zaciemnia tlo i utrudnia przez to czytelnosc nomogramu. Fun¬ kcje tej siatki spelniaja dwie podzialki liniowe pio¬ nowa i pozioma oraz dwie ruchome linie, które bez trudu ustawia sie w dowolnym miejscu pola nomo- 30 gramowego.'Ruchome linie eliminuja równiez uzy¬ wanie linijek (ekierek), których kazdorazowe usta¬ wianie przy dokonywanu odczytów z nomogramu jest bardzo meczace i malo dokladne.Bardzo istotna korzyscia z zastosowania tego li- 35 czydla jest zwiekszenie szybkosci dokonywania obliczen oraz dokladnosci odczytywania wielkosci szukanych w przecieciu sie dwu cienkich linii (prze¬ krój drutu 0,2 mm). PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Liczydlo nomogramowe, zwlaszcza do projekto¬ wania wartosciowego dzialek gruntowych w geo- 45 dezji, w którym wykorzystany jest znany nomo¬ gram iloczynowy, znamienne tym, ze nad plasz¬ czyzna nomogramu zamocowanego do plyty (fc) li¬ czydla sa umieszczone dwie linie proste, najkorzyst¬ niej z cienkiego czarnego drutu (8), prostopadle 50 wzgledem siebie i równolegle jedna do osi piono¬ wej (4), druga do osi poziomej (5) nomogramu (3), a ponadto zamocowane przesuwnie w kierunku prostopadlym do ich polozenia, przy czym przesuw ten jest powodowany przez reczne pokrecanie ga- 55 lek (10) powiazanych z nimi za pomoca znajduja¬ cych sie pod plyta (2) pretów nagwintowanych (11) i prowadnic (15).KI. 42 m1, S/00 tae* MKP G 06 c, S70Q Fig.2 3 1_ MS HT ;b Fig. 5 Fig. 4.KI: 42 m\3/00 6M28 MKP -G 06 e, 3/00 Krak l, z. 3 I. 71 — i«t PL PL