PL62272B3 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 25.111.1971 62272 KI 40 a, 19/32 MKP C 22 b, 19/32 UB CZY f-t/rzedi? ii Wspóltwórcy wynalazku: Karol Rzyman, Henryk Fik, Jakub Sozanski, Zbigniew Ochmanski. Michal Kurtys, Stefan Zielinski Wlasciciel patentu: Instytut Metali Niezelaznych, Gliwice (Polska) Sposób otrzymywania cynku czystego z cynków odpadowych oraz z wtórnych stopów cynkowych i ich odpadów w postaci metalicznej Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia cynku czystego (99,99% wagowych cynku) z cynków odpadowych oraz z wtórnych stopów cyn¬ kowych i ich odpadów w postaci metalicznej, zwla¬ szcza z cynku twardego i z wtórnych stopów cyn¬ kowych, zawierajacych aluminium.Sposób przerobu stopów cynkowo-aluminiowo- miedziowych, innych stopów cynkowo-aluminio- wych i ich odpadów oraz cynków odpadowych we¬ dlug patentu polskiego nr 44983 polega na tym, ze wsad zlozony z cynków odpadowych lub wtórnych stopów cynkowych stapia sie w piecu do stapiania w temperaturze co najmniej 500°C.Z uwagi na to, ze zmniejszenie zawartosci alumi¬ nium we wsadzie ulatwia proces przerobu w pie¬ cach rektyfikacyjnych, przeprowadza sie w piecu do stapiania operacje swiezenia kapieli za pomoca powietrza. Aluminium usuwa sie takze z wsadu przez wprowadzenie zelaza do metalowej kapieli w postaci opilek lub cynku twardego, wtedy alumi¬ nium wiaze sie w fazy miedzymetaliczne typu alu- minium-zelazo i wyplywa na powierzchnie plyn¬ nego metalu.Poza tym w celu zmniejszenia w zgarach cyn¬ ku metalicznego gromadzi sie utworzone zgary w goracych czesciach pieca do stapiania, w których panuje temperatura okolo 600°C, po czym zgary posypuje sie salmiakiem i kieruje sie na nie plo¬ mien wybitnie utleniajacy. Nastepnie plynny metal kieruje sie poprzez urzadzenie nadawcze do typowej 10 25 30 Z olowiowej kolumny rektyfikacyjnej, w której od- parniku caly kadm i czesc cynku w temperaturze okolo 1250°C odparowuje sie, a wszytkie metale o wyzszym punkcie wrzenia od cynku kieruje sie ku dolowi kolumny, w .tym równiez aluminium, miedz i zelazo.Po odparowaniu kadmu i czesci cynku zwieksza sie koncentracja metali i powstaje przez to moz¬ liwosc tworzenia sie w metalu splywajacym do ko¬ tliny olowiowej kolumny rektyfikacyjnej faz mie¬ dzymetalicznych.Kolumne rektyfikacyjna z tego powodu dodatko¬ wo przegrzewa sie przez zastosowanie przeponowe¬ go ogrzewania gardzieli i kotliny.Plynny metal splywajacy do pieca rafinacyjnego po poddaniu go procesowi rafinacji metoda segre¬ gacji zawraca sie do pieca do stapiania. Stopu za¬ wierajacego w swoim skladzie metale o wyz¬ szym punkcie wrzenia od cynku w ilosci powyzej 50% wagowych nie dodaje sie do wsadu do pieca do stapiania, poniewaz jego ilosc juz w wysokosci 20% wagowych we wsadzie powoduje zamarzanie plynnego metalu w olowiowej kolumnie rektyfika¬ cyjnej.Wada sposobu przerobu cynków odpadowych i wtórnych stopów cynkowych wedlug patentu nr 44983 jest przede wszystkim w przypadku usuwania aluminium z kapieli w piecu do stapiania za pomo¬ ca cynku twardego koniecznosc obnizenia tempe¬ ratury w piecu do stapiania do 500*C lub ponizej 62 27262 272 3 10 15 tej granicy w celu wydzielenia i usuniecia fazy miedzymetalicznej, zlozonej ze zwiazków typu alu¬ minium — zelazo.Fakt ten powoduje zmniejszenie doplywu plyn¬ nego metalu do olowiowej kolumny rektyfikacyj- 5 nej i jednoczesnie pogorszenie jakosci cynku rekty¬ fikowanego z uwagi na wieksza mozliwosc porywa¬ nia olowiu w odparniku olowiowej kolumny rekty¬ fikacyjnej. Nierównomierny doplyw cynku do olor wiowej kolumny rektyfikacyjnej obniza zywotnosc karborundowych skrzynek kolumny.Wprowadzenie zelaza w postaci cynku twardego do kapieli pieca do stapiania przynosi wprawdzie czesciowo dodatni skutek; gdy chodzi o odzysk cyn¬ ku z cynku twardego, ale tworzenie sie zwiazków miedzymetalicznych typu aluminium — zelazo prze¬ biega powoli i z tego powodu zawartosc aluminium w kapieli nie ulega wyraznemu obnizeniu. Takze przegrzewanie w' temperaturze 600°C zgarów potra¬ ktowanych salmiakiem przy zachowaniu atmosfery utleniajacej jest malo skuteczne, poniewaz utlenia 20 sie zawarty w nich cynk metaliczny1 powodujac tworzenie sie duzej ilosci utlenionych zgarów w piecu do stapiania.Utlenione zgary utrudniaja w efekcie wymiane ciepla pomiedzy komora ogniowa pieca do stapia- 25 nia a kapiela metalu, powodujac tym samym zmniejszenie wydajnosci tego pieca. Poza tym w przypadku zawartosci w kapieli metalowej w piecu do stapiania okolo 20% wagowych aluminium a cynku do 70% wagowych, ciezar wlasciwy tego me- 30 talu w porównaniu z utworzona faza miedzymeta¬ liczna typu aluminium — zelazo jest tak zblizony, ze nie zachodzi segregacja i na powierzchnie ka¬ pieli nie wyplywaja zwiazki aluminium z zela¬ zem. 35 Prowadzenie odparowania w olowiowej kolumnie rektyfikacyjnej cynku zawierajacego kilkuprocen- towa zawartosc aluminium oraz znaczna zawartosc rozpuszczonego w nim zelaza na skutek dodawania go do pieca do stapiania w postaci cynku twarde¬ go, powoduje korozje karborundowych skrzynek, co skraca zywotnosc eksploatacji olowiowej kolumny rektyfikacyjnej.Jednak zasadnicza wada sposobu przerobu we¬ dlug patentu nr 44983 jest stosunkowo malo efek- 45 tywny odzysk cynku z cynku twardego oraz duza zawartosc cynku w metalu po przerobie wtórnych stopów znalowych, który nie nadaje sie do przero¬ bu w piecu rektyfikacyjnym.Dotychczas takze znany inny sposób odzysku cyn- 50 ku z cynku twardego polega na tym, ze odparowu¬ je sie cynk za pomoca energii elektrycznej, prze¬ plywajacej; poprzez elektrody, znajdujace sie u góry i dolu szybu urzadzenia do wyparowywania cyn¬ ku. Urzadzenie to sklada sie z dobrze izolowanego 55 cieplnie szybu, wykonanego z cegly ogniotrwalei.Szyb ma przekrój poprzeczny kwadratowy lub okragly i jest zaopatrzony w posrednia warstwe izolacyjna z miki. W górnej czesci szybu znajduja sie cztery otwory symetrycznie rozmieszczone do 60 doprowadzenia cieklego cynku metalicznego oraz usytuowany w bocznej sciance pod sklepieniem przewód odprowadzajacy pary cynku.Szyb jest wypelniony koksem sortowanym lub innym materialem zawierajacym wegiel. Dolna elek- 65 troda usytuowana w szybie ma postac korytka, do zbierania mniej lotnych metali, które odprowadza sie poprzez przewód odprowadzajacy. Cynk twardy proszkuje sie i miesza z glina w celu wykonania z niego brykietów, które laduje sie razem z sorto¬ wanym koksem. Energia elektryczna podgrzewa koks, który stykajac sie z brykietami cynku twar¬ dego powoduje odparowanie cynku. Z dna szybu usuwa sie brykiety zasadniczo wolne od zawartosci cynku, które daja sie latwo oddzielac od cynku.Koks ponownie wprowadza sie do obiegu od góry pieca do szybu po ewentualnym wymieszaniu go ze swiezymi brykietami.Niedogodnoscia tego sposobu jest koniecznosc formowania brykietów z cynku twardego po uprze¬ dnim sproszkowaniu tego odpadu. Kierowanie plyn¬ nego cynku twardego powoduje takie zmniejszenie opornosci elektrycznej koksu, ze cynk odparowuje bardzo powoli a koks nie moze byc zawracany do obiegu z powodu jego zazelezienia.Celem wynalazku jest usuniecie lub co najmniej zmniejszenie niedogodnosci istniejacych w czasie odzysku cynku z cynku twardego oraz wtórnych stopów cynkowych zawierajacych aluminum.Aby osiagnac ten cel wytyczono zadanie opra¬ cowania sposobu odzyskiwania cynku z cynków od¬ padowych oraz z wtórnych stopów cynkowych, umozliwiajacego odzysk cynku z tych materialów w ilosci do 95% wagowych cynku zawartego we wsadzie oraz odzysk takze olowiu i ewentualnie in¬ nych metali.Zadanie wytyczone w celu usuniecia lub co naj¬ mniej zmniejszenia podanych niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze cynk twardy stapia sie w temperaturze do 800°C najkorzystniej w piecu rafinacyjnym usytuowanym przy olowiowej kolumnie rektyfikacyjnej, po czym do kapieli kieruje sie wtórny stop cynkowy zawie¬ rajacy aluminium w postaci plyt lub plynnej, a najkorzystniej metal o temperaturze do 800°C lub powyzej tej granicy, splywajacy z olowiowej ko¬ lumny rektyfikacyjnej, przerabiajacej cynki zawie¬ rajace aluminium. Stpsunek cynku twardego do wtórnego stopu cynkowego zawierajacego alumi¬ nium, winien byc taki, aby okolo 1 kg aluminium w powstajacej kapieli metalowej w piecu rafina¬ cyjnym przypadl na okolo 1 kg zelaza, przy jedno¬ czesnym utrzymaniu zawartosci aluminium w plyn¬ nej kapieli ponizej 8% wagowych lub nieznacznie powyzej tej granicy.Nastepnie kapiel metalowa przegrzewa sie w tem¬ peraturze od 750 do 800°C w ciagu do 6 godzin, z tym, ze w pierwszym okresie miesza sie cala ka¬ piel, po czym obniza sie temperature kapieli do 5Ó0°C, a uzyskany lekki top przesuwa sie laminar- nie po powierzchni metalu do wanny odbiorczej pieca rafinacyjnego, gdzie obniza sie temperature kapieli od 450 do 500°C lub nawet ponizej 450°C.Tak przechlodzona kapiel poddaje sie w ciagu kilku godzin rafinacji w postepowaniu segregacyj- nym uzyskujac w efekcie w dolnej warstwie olów cynkowy, cynk rafinowany oraz lekki top w gór¬ nej warstwie.Cynk rafinowany zawraca sie do pieca do sta¬ piania, gdzie stapia sie go przewaznie wspólnie z62 21Z 5 6 wtórnymi stopami znalowymi w temperaturze okolo 650°C, a z kolei plynny metal w znany sposób poddaje sie redestylacji sposobem ciaglym. Metal splywajacy z olowiowej kolumny rektyfikacyjnej po wzbogaceniu w miedz do 10% wagowych pod- 5 daje sie oddzielnie procesowi rafinacji cynkiem twardym i z kolei takze oddzielnie procesowi re¬ destylacji sposobem ciaglym. Lekki top usuniety z powierzchni kapieli w czesci odbiorczej pieca rafi- nacyjnego przetapia sie w pieciu hutnicz/m w tern- 10 peraturze okolo 750° C, po czym obniza sie tempera¬ ture kapieli do 450° C.Na powierzchnie kapieli przed lub po usunieciu fazy miedzymetalicznej zlozonej ze zwiazków typu aluminium — zelazo kieruje sie salmiak, który rea- 15 guje w pierwszej kolejnosci z aluminium, tworzac lotne chlorki.Uzyskany metal z przetopu lekkiego topu za¬ wraca sie z cynkiem twardym do procesu rafina¬ cji. Lekki top kieruje sie przewaznie po jego prze- 0Q topieniu i po zbrykietowaniu, na przyklad z weg¬ lem — reduktorem lub w postaci zgarów, do pro¬ cesu destylacji w muflach poziomych lub piono¬ wych w ilosci do 50% wagowych materialu cyn- konosnego, gdzie poddaje sie go destylacji. 2g Lekki top z rafinacji cynku twardego za pomoca wtórnych znali zawierajacych miedz, najkorzystniej jest destylowac oddzielnie w muflach z dodatkiem wegla — reduktora, a uzyskane wypalki kierowac do odzyskumiedzi. 30 Wytyczone zadanie w celu usuniecia podanych niedogodnosci zostalo takze rozwiazane wedlug od¬ miany wynalazku w ten sposób, ze najpierw stapia . sie wtórny stop cynkowy, zawierajacy aluminum, a nastepnie cynk twardy dodaje sie w postaci plyt 35 lub plynnej albo tez wspólnie stapia sie oba skladni1^' Sposób otrzymywania cynku czystego wedlug wy¬ nalazku umozliwia z uzyskiem do 95% wagowych produkcje cynku o zawartosci 99,99% wagowych 40 cynku z cynku twardego oraz z wtórnego stopu cynkowego typu znal oraz odzysk olowiu z cynku twardego w postaci olowiu surowego z wysoka za¬ wartoscia srebra.Poza tym po przeprowadzeniu szeregu prób nie¬ oczekiwanie okazalo sie, ze zwlaszcza plynny metal splywajacy z olowiowej kolumny rektyfikacyjnej bardzo intensywnie atakuje cynk twardy dodajac w efekcie w krótkim czasie faze miedzymetaliczna typu Aln Fem.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasniony 50 na podstawie jego przykladów wykonania.Przyklad I. Cynk twardy, zawierajacy sred¬ nio 3,5% wagowych Fe laduje sie do pieca rafina- cyjnego usytuowanego obok olowiowej kolumny 55 rektyfikacyjnej na dolnym poziomie pieca rektyfi¬ kacyjnego i stapia sie, przy czym operacje stapia¬ nia dokonuje sie w wannie rafinacyjnej od strony rymny laczacej piec rafinacyjny z kotlina olowiowej kolumny rektyfikacyjnej. 50 Na stopiony cynk twardy lub na cynk twardy w plytach splywa z kotliny olowiowej kolumny re¬ ktyfikacyjnej metal zawierajacy srednio 7% wago¬ wych Al o temperaturze do 800°C iub powyzej tej granicy. Stosimelc cynku twardego do cynku sply- 65 45 wajacego z olowiowej kolumny rektyfikacyjnej wi¬ nien byc taki, aby na 1 kg Al w powstajacej ka¬ pieli metali w piecu rafinacyjnym przypadl i kg Fe, przy jednoczesnej zawartosci Al w plynnej ka¬ pieli ponizej 8% wagowych lub nieznacznie powy¬ zej tej granicy.W naszym przykladzie 2 tony cynku twardego rafinuje sie za pomoca metalu splywajacego z olo¬ wiowej kolumny rektyfikacyjnej.Kapiel metaliczna przegrzewa sie w temperatu¬ rze od 750 do 800°C w ciagu do 4 godzin z tym, ze w pierwszym okresie miesza sie cala kapiel, po czym po rozkladzie fazy miedzymetalicznej Fe-Zn7 wydziela sie na powierzchni kapieli faza miedzy¬ metaliczna (lekki top), zlozona w znacznej mierze ze zwiazków Al,Fe, Al5Fe2, Al2Fe i nawet Al Fe po obnizeniu temperatury kapieli do 500°C. Lekki top przesuwa sie laminamie po powierzchni metalu do wanny odbiorczej pieca rafinacyjnego, gdzie obniza sie temperature kapieli od 450 do 500°C lub nawet ponizej 450° i poddaje sie w ciagu kilku godzin rafinacji w postepowaniu segregacyjnym, uzysku¬ jac w efekcie w dolnej warstwie kapieli olów cynkowy, cynk rafinowany i lekki top w górnej warstwie.Cynk rafinowany zwiera do 1,5% wagowych Al i okolo 0,1% wagowych Fe, a lekki top powyzej 12% wagowych Fe i powyzej 11% wagowych Al.Ilosc uzyskiwanego cynku rafinowanego w stosunku do cynku wsadowego, to jest cynku twardego i me¬ talu splywajacego z olowiowej kolumny rektyfika¬ cyjnej, wynosi do 90% wagowych cynku zawar¬ tego we wsadzie, a pozostala czesc stanowi olów cynkowy i lekki top.Otrzymany cynk rafionwany z pieca rafinacyj¬ nego zawierajacy do 1,5% wagowych Al i okolo 0,1% wagowych Fe odlewa sie w plyty lub w po¬ staci plynnej kieruje sie do pieca do stapiania wspólnie z wtórnymi stopami znalowymi i stapia sie w temperaturze okolo 650°C pod warstwa och¬ ronna.Tak przygotowany wsad nadaje sie poprzez skrzynke nadawcza do olowiowej kolumny rektyfi¬ kacyjnej.W odparniku tej kolumny utrzymuje sie tempera¬ ture okolo 1200°a W odparniku w skrzynkach kar- borundowych nastepuje oddestylowanie cynku i i kadmu w ilosci okolo trzech czwartych nadawa¬ nego plynnego wsadu, przy czym pary cynku i kadmu oczyszcza sie z mgiel olowiowych w defleg- matorze, który nie jest ogrzewany tylko przewaz¬ nie przynajmniej czesciowo chlodzony.Wydobywajace sie pary cynku i kadmu z olowio¬ wej kolumny rektyfikacyjnej przeplywaja do kar- borundowego kondensatora, skad po skondensowa¬ niu w postaci plynnej-splywaja do kadmowej ko¬ lumny rektyfikacyjnej.W kadmowej kolumnie rektyfikacyjnej nastepuje (redestylacja) sposobem ciaglym rozdzial cynku i kadmu, przy czym cynk o czystosci cp najmniej 99,99% wagowych Zn splywa w dól kolumny 4© zbiornika cynku czystego, a glównie pary kadmu i czesc par cynku wedruje w góre kolumny, gdzie cynk skrapla sie na pólkach deflegmatora i w kon¬ densatorze, a pary kadmu oraz nieznaczna czesc par cynku przechodza korytkiem ceramicznym do ce-62 272 8 ramicznego kondensatora polaczonego z kondensa¬ torem odpyfriikiem i amortyzatorem cisnien.Splywajacy w dól olowiowej kolumny rektyfika¬ cyjnej metal jest czterokrotnie wzbogacony w za¬ nieczyszczenia wyzej wrzace od cynku. Z kotliny 5 olowiowej kolumny rektyfikacyjnej metal ten kie¬ ruje sie do pieca rafinacyjnego, gdzie poddaje sie za pomoca tego metalu rafinacji cynk twardy.Po wzbogaceniu metalu splywajacego z olowiowej kolumny rektyfikacyjnej w miedz do 10% wago- 10 wych Cu, oddzielnie poddaje sie go procesowi ra¬ finacji, stosujac przy zawartosci 6% wagowych Al cynk twardy o zawartosci powyzej 3% wagowych Fe, zachowujac stosunek Al do Fe jak 1 : 1. Konco¬ wy metal wyplywajacy z olowiowej kolumny rekty- 15 fikacyjnej wzbogaca sie do powyzej 30% wagowych Cu i do 10% wagowych Al po procesie redestylacji sposobem ciaglym na olowiowej kolumnie rektyfi¬ kacyjnej i jest kierowany do odzysku miedzi i cyny. 20 Lekki top usuniety z powierzchni kapieli w cze¬ sci odbiorczej pieca rafinacyjnego przetapia sie ponownie w piecu plomiennym w temperaturze okolo 750°C, przy czym obniza sie temperature kapieli do 450°C. W koncowej fazie odzysku cynku 25 z lekkiego topu kieruje sie na jego powierzchnie najkorzystniej po usunieciu fazy miedzymetalicz¬ nej typu Fen — Alm (wtórny lekki top) salmiak, który wiaze aluminium, dajace w efekcie lotne chlorki aluminium. Odzyskany cynk kieruje sie 30 wraz z cynkiem twardym do pieca rafinacyj¬ nego.Wtórny lekki top z kolei kieruje sie do procesu destylacji w muflach poziomych lub pionowych w ilosci do 50% materialu cynkonosnego i poddaje 35 sie odpedzaniu cynk. Uzyskany lekki top z rafinacji wtórnych znali zawierajacych miedz najkorzystniej jest destylowac oddzielnie w muflach z dodatkiem wegla — reduktora, a uzyskane wypalki kierowac na piec szybowy lub plomienny do wytapiania ka- 40 mienia miedziowego lub bezposrednio do konden¬ satora w celu odzysku miedzi i cyny.Przyklad II. Cynk twardy zawierajacy sre¬ dnio 6% wagowych Fe lub ponizej albo powyzej 45 tej ilosci stapia sie w piecu plomiennym lub innym znanym piecu hutniczym, po czym przegrzewa sie kapiel do 800°C i dodaje sie metal odpadowy w postaci plyt lub plynnej, który zawiera w procen¬ tach wagowych srednio od 30 do 50% Al, a cynku 50 okolo 50% Zn lub ponizej tej granicy.Proces stapiania i rafinacji cynku twardego moz¬ na takze prowadzic odwrotnie, to jest najpierw stapiac metal odpadowy, a nastepnie cynk twardy dodawac do kapieli w postaci plyt lub plynnej 55 albo tez wspólnie stapiac oba skladniki. Stosunek cynku twardego do metalu odpadowego dobiera sie tak, aby na 1 kg Al w powstajacej kapieli metali w piecu rafinacyjnym przypadal 1 kg Fe, przy je¬ dnoczesnej zawartosci Al w plynnej kapieli ponizej 60 8% wagowych. •'"' \* /¦ Metalowa kapiel przegrzewacie w temperaturze od 750 do 800°C w t ciagu., (iap godzin, z tym, ze w pierwszym okresie miesza sie cala kapiel, po czym po rozkladzie fazy miedzymetalicznej Fe Zn7 wy- 6£ dziela sie na powierzchni kapieli faza miedzymeta¬ liczna (lekki top) typu Aln — Fem, z jednoczesnym obnizeniem temperatury kapieli do 500°C lub po¬ nizej tej granicy.W dalszym ciagu kapiel metalowa poddaje sie rafinacji jak w przykladzie I.Podobnie przerabia sie takze cynk rafinowany i lekki top jak w przykladzie I.W ramach wynalazku przewiduje sie odmiany i ulepszenia. Przykladowo mozna stosowac srodki usuwajace z kapieli metalowej Al przed odlaniem cynku rafinowanego i szybkie chlodzenie przegrze¬ wanej kapieli metalowej.Mozna tez stosowac mniejsze lub wieksze iloscio¬ wo udzialy wagowe aluminium i zelaza, wzglednie odmienny sklad cynku twardego i wtórnego stopu znalowego pod warunkiem, ze do wytwarzania cyn¬ ku czystego bedzie stosowany sposób wedlug wy¬ nalazku. PL PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania cynku czystego z cynków odpadowych oraz z wtórnych stopów cynkowych i ich odpadów w postaci metalicznej wedlug patentu nr 4498!$, zlozony z procesu rafinacji cynku twar¬ dego, a nastepnie redestylacji sposobem ciaglym w piecu rektyfikacyjnym, w którym z doprowa¬ dzonego z pieca do stapiania plynnego wsadu jego czesc przeprowadza sie w stan pary w olowiowej kolumnie rektyfikacyjnej, a z kolei czesciowo skra¬ pla sie w deflegmatorze, uwalniajac sie w ten spo¬ sób od zanieczyszczen o wyzszej temperaturze wrze¬ nia niz temperatura wrzenia cynku, po czym tak oczyszczone pary cynku i kadmu skrapla sie w kar- borundowym kondensatorze, a nastepnie plynny cynk oczyszcza sie z kadmu w kadmowej kolumnie rektyfikacyjnej, z której do zbiornika cynku czyste¬ go splywa cynk o zawartosci co najmniej 99,99% wagowych cynku, znamienny tym, ze cynk twardy stapia sie w temperaturze do 800°C, w piecu rafi¬ nacyjnym usytuowanym przy olowiowej kolumnie rektyfikacyjnej, po czym do kapieli dodaje sie wtórny stop cynkowy zawierajacy aluminium w postaci plyt lub plynnej, najkorzystniej metal o temperaturze do 800°C lub powyzej tej granicy, splywajacy z olowiowej kolumny rektyfikacyjnej, przerabiajacej cynki zawierajace aluminium, przy czym stosunek cynku twardego do wtórnego stopu cynkowego zawierajacego aluminium winien byc taki, aby okolo 1 kg aluminium w pozostajacej ka¬ pieli metalowej w piecu rafinacyjnym przypadl na okolo 1 kg zelaza przy jednoczesnym utrzymaniu zawartosci aluminium w plynnej kapieli ponizej 8% wagowych lub nieznacznie powyzej tej granicy; nastepnie kapiel metalowa przegrzewa sie w tempe¬ raturze od 750 do 800°C w ciagu 6 godzin, z tym, ze w pierwszym okresie miesza sie cala kapiel, po czym obniza sie temperature kapieli do 500°C i uzy¬ skany lekki top przesuwa sie laminarnie po .po¬ wierzchni metalu do wanny odbiorczej pieca rafi¬ nacyjnego, gdzie obniza sie temperature.kapieli od, 450, do 500°C lub nawet ponizej 450°G i podaje; c^e w ciagu kilku godzin rafinacji- yi postepowaniu, segregacyjnym, uzyskujac w efekcie w £°lneJ war,-?.9 stwie olów cynkowy, cynk rafinowany zawierajacy do 1,5% wagowych aluminium lub powyzej tej gra¬ nicy i okolo 0,1% wagowych zelaza oraz lekki top w górnej warstwie, przy czym cynk rafinowany zawraca sie do pieca do stapiania, gdzie stapia, sie go przewaznie wspólnie z wtórnymi stopami zna- lowymi w temperaturze okolo 650°C i z kolei w znany sposób poddaje sie plynny metal redestylacji sposobem ciaglym.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze metal splywajacy z olowiowej kolumny rektyfika¬ cyjnej po wzbogaceniu w miedz do 10% wagowych poddaje sie procesowi rafinacji oddzielnie, najko¬ rzystniej stosujac przy zawartosci 6% wagowych aluminium cynk ftwardy o zawartosci powyzej 3% wagowych zelaza, zachowujac stosunek aluminium do zelaza jak 1 : 1, przy czym metal wyplywajacy z olowiowej kolumny rektyfikacyjnej wzbogacony do powyzej 30% wagowych miedzi i 15% wagowych aluminium jest kierowany do odzysku miedzi i cyny znanymi metodami.

3. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienna tym, ze najpierw stapia sie wtórny stop cynkowy, zawierajacy aluminium, a nastepnie cynk 272 10 twardy dodaje sie w postaci plyt lub plynnej, albo tez wspólnie stapia sie oba skladniki.

4. Sposób wedlug zastrz. 1, 2 i 3, znamienny tym, ze lekki top usuniety z powierzchni kapieli w cze- 5 sci odbiorczej pieca rafinacyj nego przetapia sie w piecu hutniczym w temperaturze okolo 750°C, po czym obniza sie temperature kapieli do 450°C i kie¬ ruje sie na jego powierzchnie przed lub po usunie¬ ciu fazy miedzymetalicznej, zlozonej ze zwiazków io tyPu aluminium — zelazo, salmiak, który reaguje w pierwszej kolejnosci z aluminium, tworzac lotne chlorki a uzyskany metal zawraca sie wraz z cyn¬ kiem twardym do procesu rafinacji. L5

5. Sposób wedlug zastrz. 1, 2, 3 i 4, znamienny tym, ze lekki top kieruje sie przewaznie po jego przetopieniu i po zbrykietowaniu na przyklad z weglem — reduktorem albo innym lepiszczem lub w postaci zgarów do procesu destylacji w muflach poziomych lub pionowych w ilosci do 50% wago¬ wych materialu cynkonosnego i poddaje sie odparo¬ waniu cynku, przy czym lekki top z rafinacji cynku twardego za pomoca wtórnych znali zawierajacych miedz najkorzystniej jest destylowac oddzielnie w a muflach z dodatkiem wegla — reduktora, a uzyska¬ ne wypalki kierowac do odzysku miedzi. PL PL