Opublikowano: 10.11.1971 62028 KI. 40 a, 7/00 MKP C 22 b, 7/00 UKD 669. 054.8 Wspóltwórcy wynalazku: Jan Cebula, Wilibald Pajak, Roman Stec Wlasciciel patentu: Instytut Metali Niezelaznych, Gliwice (Polska) Sposób odzysku zelaza, cynku i olowiu z surowców zanieczyszczonych arsenem i siarka w piecu obrotowym Przedmiotem wynalazku jest sposób odzysku zelaza, cynku i olowiu z surowców zelazonosnych zanieczy¬ szczonych arsenem i siarka w piecu obrotowym.Obecnie surowce zelazonosne zawierajace cynk, olów, arsen i siarke na przyklad wypalki markazytowe i piry¬ towe, kwasne rudy zelaza, pyly wielkopiecowe sa prak¬ tycznie nie wykorzystywane i w duzych ilosciach zale¬ gaja na zwalach. Zapasy tych surowców w kraju szacuje sie na ok. 1 milion ton, a z kazdym rokiem przybywa ich ok. 50 tysiecy ton. Surowce te zawieraja: Fe — 30_50%, Zn — 5—15%, Pb — 1—1,5%, S — 1—6%, As — 0,2—1 %. Ze wzgledu na wysokie zawartosci cyn¬ ku, olowiu i arsenu surowce te nie moga byc przerobio¬ ne bezposrednio w procesie wielkopiecowym. W nie¬ wielkich ilosciach zuzywa sie je w przemysle cemen- towniczym, lecz jest to sposób nieracjonalny i nieeko¬ nomiczny, gdyz traci sie przy tym cynk i olów.Za granica surowce o podobnym skladzie przerabia sie glównie w procesach Basseta i Stiirzelberga stosujac w obydwu metodach zuzel wysokozasadowy o wskazni¬ ku zasadowosci okreslonym stosunkiem sumy tlenków wapnia i magnezu do krzemionki powyzej 1. Metodami tymi przerabia sie glównie surowce o niskiej zawartosci arsenu nie przekraczajacej 0,2% wagowych, gdyz w wa¬ runkach zasadowego zuzla trudno jest uzyskac surówke o niskiej zawartosci arsenu przydatna do zastosowania w metalurgii zelaza.W krajowych surowcach zawartosc arsenu jest wyz¬ sza, dochodzi do 1%, i z tego powodu metody te nie zapewniaja odzysku zelaza, z taka iloscia arsenu, które 10 15 20 25 30 by mozna wykorzystac w procesie stalowniczym lub wielkopiecowym.Celem wynalazku jest usuniecie dotychczasowych wad przez opracowanie sposobu, który pozwoli na od¬ zysk zelaza, cynku i olowiu z surowców zanieczyszczo¬ nych arsenem i siarka.Zagadnienie to aostalo rozwiazane zgodnie z wyna¬ lazkiem w ten sposób, ze w procesie przerobu surow¬ ców zelazonosnych w miejsce zuzli zasadowych uzywa sie zuzli kwasnych, w których wskaznik zasadowosci okreslony stosunkiem sumy tlenków wapnia i magnezu do krzemionki wynosi ponizej 0,4.Zastosowanie sposobu w mysl wynalazku umozliwia odzysk cennych metali, które dotychczas zalegaja na zwalach. Sposób zgodny z wynalazkiem polega na tym, ze surowce o róznej zasadowosci dobiera sie w odpo¬ wiednim stosunku dla uzyskania wskaznika zasadowosci skladników zuzlotwórczych ponizej 0,4, a nastepnie mie¬ sza sie z rozdrobnionym do ponizej 10 mm reduktorem w postaci koksiku.Tak przygotowany wsad dozuje sie do pieca obroto¬ wego zaopatrzonego w filtr tkaninowy lub elektrosta¬ tyczny, opalanego pylem weglowym, gazem lub olejem opalowym, w którym utrzymuje sie temperature 1100—1350°C.W warstwie wsadu i w piecu panuje atmosfera re¬ dukcyjna. W tych warunkach nastepuje redukcja zwiaz¬ ków cynku i olowiu, odpedzenie ich z namiaru, które zostaja uchwycone glównie w postaci tlenków w filtrze.Arsen znajdujacy sie we wsadzie najczesciej w po- 6202862028 staci zwiazków nielotnych zostaje zredukowany do lot¬ nych lub arsenu metalicznego, które w warunkach kwasnego zuzla i atmosfery redukcyjnej zostaja odpe¬ dzone z namiaru i uchwycone w filtrze przez co unika sie zanieczyszczenia atmosfery. Pyly uchwycone w fil¬ trze zawierajace znaczne ilosci cynku i olowiu oraz pewne ilosci arsenu stanowia bogaty surowiec dla pro¬ cesu przewalowego, w którym uzyskuje sie bogate kon¬ centraty cynku i olowiu przydatne do dalszego przero¬ bu na cynk i olów. Arsen w warunkach zasadowego procesu przewalowego przechodzi glównie do odpadów.Zelazo znajdujace sie we wsadzie w podanych wa¬ runkach zostaje zredukowane i skoagulowane w wieksze ziarna. W wyniku szczególnych wlasnosci fizycznych kwasnego zuzla ziarna te zostaja zawieszone w ciasto- watym zuzlu. Zelazo odzyskuje sie w postaci ziarn po ostudzeniu i zmieleniu zuzla na drodze elektromagne¬ tycznej. Zawartosc cynku, olowiu i arsenu w koncen¬ tracie zelaza znajduje sie w dopuszczalnych ilosciach przewidzianych norma dla surowców przeznaczonych do procesu wielkopiecowego.Przeprowadzone w skali laboratoryjnej i przemyslo¬ wej próby potwierdzily mozliwosc uzyskania ta metoda koncentratu zelaza przydatnego dla procesu wielkopie¬ cowego oraz koncentratu cynku i olowiu dla procesu 5 przewalowego. PL PL PL