Opublikowano: 31.1.1971 62012 KI. 21 g, 13/17 MKP H 01 j, 25/02 UKD Twórca wynalazku: Sylwester Kaliski Wlasciciel patentu: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jaroslawa Da¬ browskiego, Warszawa (Polska) Lampa elektronowo-ultradzwickowa Przedmiotem wynalazku jest lamipa elektronowo- -ultaradzwaeksowa z fala (biezaica.Znane lampy z fala biezaca, wewnatrz banki prózniowej, posiadaja spirale na która podaje sie, podlegajacy wzmocnieniu, '.zmienny sygnal elek¬ tryczny. Przez .spirale, od katody do anody lampy, plynie strumien -elektronów wytworzony przez zew¬ netrzne zródlo wysokiego napiecia, skupiony sta- lym polem magnetycznym wytworzonym przez cewke nalozona na banke prózniowa.*?- Pod 'wplywem przemiennego pola wytworzonego przez sygnal ipodaiwany na spirale, strumien elek¬ tronów, dzieki przekazywaniu przez elektrony ener¬ gii do przemiennego pola, jest spowalniany, modu¬ lowany i wzmacnia podawany sygnal elektryczny. iLampy te posiadaja jednak te wade, ze pozwala¬ ja wzmacniac jedynie sygnaly elektryczne o cze¬ stotliwosciach rzedu gigaherców.Celem wynalazku jest skonstruowanie lampy o fali biezacej która bedzie wzmacniac zarówno syg¬ naly elektryczne jak 1 akustyczne o niskich czesto¬ tliwosciach rzedu kilku do kilkunastu megaherców, przy czyim wartosc otrzymywanego wiznioonienia moze byc rzedu wartosci wizmoaniemia dotyichczas znanych lamp o fali biezacej.Cel ten osiagnieto idzieki temu, ze zamiast stoso¬ wanej dotychczas sprali stanowiacej strukture spo¬ walniajaca, zastosowano piezokrysztal w postaci piezokwarcu. 10 25 Istota wynalazku polega na tym, ze w bance prózniowej umieszczone sa dwie równolegle plytki z piezokwarcu pomiedzy którymi, od plaskiej kato¬ dy do plaskiej anody, plynie strumien elektronów, który moduilowiany polem elektrycznymi wytworzo¬ nym przez piezoelektryczna iale powierzchniowa, podawana na plyftki piezokwarcu, przy osiagnieciu krytycznej piredkosci, wzmacnia amplitude tej fali.Powierzchniowa fala piezoelektryczna moze byc wywolana .zarówno sygnalem elektrycznymi jak równiez sygnalem akustycznym, który jest poda¬ wany i odbierany poprzez struktury palcowe na¬ lozone na krysztale piezokwarcu. StrumTien elektro¬ nów jest skupiony w znany sposób stalym polem magnetycznym.Lampa elektronowo-ultradzwielkowa zawierajaca plytki piezokwarcu pozwala uzyskac wzmocnienie sygnalów elektrycznych i akustycznych rzedu kil¬ kunastu decybeli przy czeistotliwosciach sygnalów rzedu kilku do kilkiunasltu .megaherców.Osiaga sie to dzieki temu, ze fala .biezaca w lam¬ pie wedlug wynalazku jest rzedu 105 razy krótsza anizeli w lampie elektronowej o strukturze spowal¬ niajacej, przy takich samych czestotliwosciach.Wynalazek zostanie ponizej szczególowo objas¬ niony na podstawie przykladu wykonania lampy pokazanym na irysunku, który przedistawiia schema¬ tycznie lampe elektronowo-ultradizw&ekowa wedlug wynalazku. 6201262012 iW (bance prózniowej 9 uniieiszczone sa dwie rów¬ nolegle plytki 1 z piiezokwarcu, ,plaislka katoda 6 po¬ laczona z biegunem ujemnym zródla wyisokiego na¬ piecia niepokiazanym na rysunku oraz plaisika anoda 7 polaczona z (biegunem dodaitniim tego zródla.Plytki 1 zaopatrzone sa w .strukture generujaca 3 oraz staikture odbioru 4. Strukture generujaca 3 oraz strukture odlbioiru 4 stanowia na przyklad na¬ pylone na plyJtke przetworniki palcowe.[Przy podlaczeniu zródla wyisokiego napiecia do katody i anody lampy, w .szczelinie 8 pomiedzy plytkami 1 plynie strumien elektronów 5. Jedno¬ czesnie przez strukture generujaca 3 podaje sie na plyttlki sygnal stanowiacy piezoelektryiczna ultra¬ dzwiekowa powlerz-chnJiowa fale 2, która poprzez piezoetfekt wytwarza pole elektryczne w szczelinie 8, modulujace nej 'predkosci strumienia, maistepuje Wzmocnienie amipliitudy fali powierzichniowej 2, która zostaje oddbrana .przez s/trukituire odlbioru ,4.W lampie wedlug wynalazku wzmocnienie ampli¬ tudy ifiali powierzchniowej nastepuje przy znacznie nizszych, predkosciach krytycznych niz w dotych¬ czas znanych lampach o fali biezacej.Lampa ta moze znalezc zastosowanie iw elektroni¬ ce i elektrofononiice, a w szczeigóki-osci w elektro- aikustycznych ukladach prózniowych. PL