Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.1.1971 61846 KI. 30 a, 1/01 MKP A 61 b, 1/06 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Elzbieta Mazur, Roman Mazur, Andrzej Stolyhwo, Jan Grecki Wlasciciel patentu: Akademia Medyczna, Gdansk (Polska) Urzadzenie do wykrywania nadmiernego gromadzenia sie plynów wewnatrzczaszkowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ krywania nadmiernego gromadzenia sie plynów wewnatrzczaszkowych i okreslania ich lokalizacji wewnatrz- lub zewnatrzmózgowej.Obserwacje przeprowadzane od szeregu lat wska¬ zuja, ze w przebiegu róznych schorzen osrodkowego ukladu nerwowego wystepuje nadmierne gromadze¬ nie sie plynów wewnatrzczaszkowych.Dotychczas do wykrywania plynów wewnatrz¬ czaszkowych uzywa sie dowolnych lamp jako zród¬ la swiatla skupionego.Podczas badania obiektyw lampy przyklada sie do czaszki osoby badanej. Strumien swiatla poli- chromatycznego powoduje w miejscach nadmier¬ nego gromadzenia sie plynu patologiczne swiecenie sie czaszki czerwonym swiatlem. W zaleznosci od wielkosci krazka swietlnego badajacy ocenia sto¬ pien uszkodzenia mózgowia. Natomiast niemozliwa jest obiektywna ocena jasnosci krazka swietlnego oraz ocena zmian swiecenia patologicznego w czasie.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia, które umozliwi pomiar natezenia swiecenia patolo¬ gicznego czaszki oraz ocene zmian tego swiecenia w czasie.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie czuj¬ nika fotoelektrycznego umieszczonego w teleskopie zamocowanym sztywno do pierscienia lampy, wy¬ posazonej w obiektyw. Os czujnika fotoelektrycz¬ nego usytuowana jest równolegle do osi obiektywu lampy w takiej odleglosci, ze swiatloczula po¬ lo 15 20 30 wierzchnia tego czujnika calkowicie miesci sie w krazku swietlnym, powstajacym po przylozeniu obiektywu lampy do powierzchni czaszki.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala w sposób obiektywny i dokladny dokonywac pomiaru nate¬ zenia swiecenia patologicznego czaszki oraz sledzic w czasie, zmiany tego swiecenia, nastepujace sa¬ morzutnie lub pod wplywem leczenia.Na podstawie stopnia natezenia swiecenia mozna ustalic, czy nadmiernie gromadzacy sie plyn znaj¬ duje sie zewnatrz czy wewnatrz tkanki mózgowej.Nieduze natezenie swiecenia czaszki, mimo znacznej rozleglosci patologicznego swiecenia, wskazuje na gromadzenie sie plynu wewnatrz tkanki mózgowej.Zjawisko to tlumaczy sie w ten sposób, ze swiatlo musi pokonac przeslone, jaka stanowi cienka war¬ stwa tkanki mózgowej, co w konsekwencji powo¬ duje obnizenie natezenia patologicznego swiecenia czaszki. Duzy stopien natezenia swiecenia jest cha¬ rakterystyczny dla gromadzacego sie plynu ze¬ wnatrz tkanki mózgowej. Znajac rozleglosc, nate¬ zenie i lokalizacje patologicznego swiecenia czaszki, mozna w oparciu o stan kliniczny, w wielu przy¬ padkach uzyskac dokladne rozeznanie odnosnie charakteru procesu chorobowego.Przedmiot wynalazku zostanie blizej objasniony na przykladzie wykonania uwidocznionym na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój lampy' z umocowanym czujnikiem fotoelektrycznym, a fig. 2 — schemat ukladu do pomiaru natezenia swiece- 618463 61846 4 nia czaszki. Lampa przedstawiona na fig 1 sklada sie ze swiatloszczelnej obudowy 1, wewnatrz której umieszczona jest zarówka 2, zwierciadlo wklesle 3, uklad soczewek 4, skupiajacych swiatlo odbite od 5 zwierciadla, obiektyw 5 oraz czujnik fotoelektrycz- ny 6, zainstalowany w teleskopie 7, który polaczony jest sztywno z pierscieniem 8, obracajacym sie wo¬ kól obiektywu i ustalajacym czujnik w pozycji co 90°. io Celem zapewnienia ustalenia pierscienia po jego obrocie o okreslony kat, po zewnetrznej stronie pierscienia 8 zainstalowana jest kulka ze sprezy¬ na 9. W uchwycie 10 lampy zainstalowany jest przelacznik 11, którym zalacza sie stabilizowane 15 napiecie do zasilania zarówki. Os czujnika fotoelek- trycznego 6 umieszczona jest w takiej odleglosci od osi obiektywu 5 aby jego swiatloczula powierzchnia calkowicie miescila sie w krazku swietlnym, co zapewnia prawidlowosc pomiaru natezenia swiatla 20 rozproszonego przez plyn wewnatrzczaszkowy.Nieregularny ksztalt czaszki ogranicza mozliwosc zastosowania dowolnych rozmiarów obiektywu. Jak wykazaly doswiadczenia optymalne wyniki pomia¬ rów uzyskuje sie przy srednicy obiektywu do 3 cm. 25 Na fig. 2 czujnik fotoelektryczny 6, który w przy¬ padku przedstawionego rozwiazania konstrukcyjne¬ go jest fotoopornikiem, polaryzuje sie z dzielnika oporowego, zasilanego napieciem stalym Vz. Czujnik fotoelektryczny 6 jest polaczony szeregowo z mi- 30 kroamperomierzem 12, który mierzy natezenie pra¬ du, plynacego w obwodzie, jako funkcje strumienia swietlnego, padajacego na czujnik. Czujnik 6 po¬ siada wlasny elastyczny ekran przylegajacy do powierzchni czaszki, co zapewnia pomiar wylacznie swiatla rozproszonego przez plyn wewnatrzczasz¬ kowy.Pomiaru natezenia swiecenia czaszki dokonuje sie w ciemni poprzez przylozenie obiektywu lampy w okreslonych punktach czaszki. Odczytu dokonuje sie na odpowiednio kalibrowanym mikroampero- mierzu. Wychylenia mikroamperomierza, propor¬ cjonalne do natezenia swiecenia czaszki, sa podsta¬ wa do oceny gromadzenia sie plynu wewnatrzczasz- kowego, przy czym wiekszej objetosci plynów we- wnatrzczaszkowych odpowiada wieksze natezenie swiecenia czaszki, a tym samym wieksze wychyle¬ nia miernika, co pozwala badajacemu ocenic w spo¬ sób obiektywny stopien nagromadzenia sie plynów wewnatrzczaszkowyeh. PL