Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.XII.1968 (P 130 968) 20X1971 61736 KI. 49 b, 5/26 wy&mt i ¦¦•o'u Patentowego ! UKD Twórca wynalazku: Adam Dzierzkowski Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcyjne Obrabiarek Przedsiebiorstwo Panstwowe, Pruszków (Polska) Osiowe polaczenie sciagajace Przedmiotem wynalazku jest osiowe polaczenie sciaga¬ jace samosprzegajace.Znane sa osiowe polaczenia sciagajace stosowane na przyklad do mocowania narzedzi trzpieniowych we wrze¬ cionach obrabiarek, które wyposazone sa w gwintowa¬ ny trzpien wkrecany w gwintowany otwór narzedzia trzpieniowego powodujac obrót trzpienia i wciaganie narzedzi do gniazda we wrzecionie. !W celu mozliwosci' wywierania wiekszych sil osiowych zastosowano pola¬ czenia zaopatrzone w elementy chwytajace oraz w hy¬ drauliczne lub sprezynowe mechanizmy sciagajace. Zna¬ ne urzadzenia tego rodzaju wyposazone w elementy chwytajace w postaci osadzonych przegubowo szczek znalazly jednak zastosowanie wylacznie w tych przypad¬ kach, gdy przestrzen wewnatrz wrzeciona obrabiarki umozliwia przesuw i rozwieranie szczek.Ostatnio zastosowano równiez konstrukcje polaczen sciagajacych przystosowane do mniejszych wrzecion, któ¬ re wyposazone sa w trzpien z zespolem kulek rozchodza¬ cych sie promieniowo w czasie osiowego ruchu trzpienia.Kulki te oddzialywajac na stozkowa powierzchnie otwo¬ ru elementu sciaganego umozliwiaja samowprzeganie sie polaczenia. Okazalo sie jednak, ze tego rodzaju polacze¬ nia sciagajace moga byc stosowanie jedynie w przypad¬ ku przenoszenia niewielkich sil osiowych, bowiem w przeciwnym przypadku wystepuja trwale odksztalcenia powierzchni oporowej w miejscu nacisku kulek nawet przy uzyciu bardzo twardych materialów.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wspomnianych wad i opracowanie konstrukcji osiowego polaczenia scia- 10 10 15 20 25 30 gajacego samosprzegajacego sie o stosunkowo niewiel¬ kich wymiarach gabarytowych lecz wyposazonego w sto¬ sunkowo duze powierzchnie oporowe samosprzegajacych sie elementów a tym samym umozliwiajacego przenosze¬ nie znacznych sil osiowych.Zadanie to rozwiazano wedlug wynalazku przez zasto¬ sowanie w konstrukcji polaczenia sciagajacego trzpien ciagnacy z koncówka zaopatrzona w kólko zebate lub wielowpust wchodzacy w odpowiednio uksztaltowane uzebienie wewnetrzne otworu w elemencie sciaganym, a ponadto wyposazona w element krzywkowy, który w poczatkowej fazie ruchu zaciskajacego trzpienia ciagna¬ cego powoduje obrót koncówki o polowe podzialki kola zebatego, wskutek czego powierzchnie czolowe jego ze¬ bów zostaja umieszczone naprzeciw wewnetrznych po¬ wierzchni czolowych uzebienia otworu tworzac po ze¬ tknieciu w dalszej fazie osiowego ruchu trzpienia sto¬ sunkowo duze powierzchnie oporowe. Dzieki temu uzy¬ skuje sie samosprzezajace sie osiowe polaczenie sciaga¬ jace, które umozliwia przenoszenie na element sciagany bardzo duzych sil zajmujac równoczesnie stosunkowo niewiele miejsca we wrzecionie obrabiarki.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przykladowe rozwiazanie konstrukcyjne polaczenia scia¬ gajacego stosowanego do mocowania narzedzi trzpienio¬ wych we wrzecionie obrabiarki w przekroju osiowym, fig. 2 — to samo polaczenie w przekroju wzdluz linii lamanej A—A na fig. 1, fig. 3 — koncówke trzpienia sciagajacego w przekroju wzdluz linii B—B na fig. 2, 6173461736 fig. 4 — urzadzenie w przekroju wzdluz linii C—C na fig. 1 w polozeniu zwolnionym, a fig. 5 — w polozeniu ^zacisnietym.Polaczenie sciagajace przedstawione na fig. 1 do 5 sklada sie z nastepujacych podstawowym czesci: z kor¬ pusu 1, stanowiacego w tym przypadku wrzeciono obra¬ biarki i zaopatrzonego w stozkowe gniazdo 2, w które wchodzi stozkowy trzpien 3 mocowanego narzedzia 4 z trzpienia sciagajacego 5 oraz z polaczonej z nim za po¬ moca gwintu 6 koncówki 7.Koncówka 7 trzpienia sciagajacego 5 jest zaopatrzona w element 8 laczacy ja z kolem zebatym 9, które wcho¬ dzi do wnetrza otworu 10 trzpienia 3 jako elementu sciaganego polaczonego z narzedziem 4. W tym celu otwór ten jest zaopatrzony na obrzezu w uzebienie we¬ wnetrzne stanowiace odwzorowanie kola 9 i umozliwia¬ jace jego wprowadzenie do otworu 10. Ponadto konców¬ ka 7 trzpienia sciagajacego 5 jest zaopatrzona w element krzywkowy 12, który w swej przedniej czesci ma postac osiowego rowka, zas w czesci tylnej rowka srubowego, odchylajacego sie od osi koncówki o wartosci polowy po- dzialki t/2 kola zebatego 9.Do przesuwania trzpienia sciagajacego 5 w kierunku zwalniania polaczenia sluzy nie uwidoczniony na rysunku uklad hydrauliczny, zas do przesuwania go w kierunku zaciskania polaczenia zespól sprezyn 13. W korpusie 1 znajduje sie przy tym kolek 14, który wchodzi w ele¬ ment krzywkowy 12 w postaci rowka, nadajac konców¬ ce 7 w poczatkowej fazie ruchu zaciskajacego (lub w koncowej fazie ruchu zwalniajacego) obrót o kat srod¬ kowy odpowiadajacy polowie podzialki t/2 kola zebate¬ go 9, jak równiez kolek 15 ustalajacy trzpien 3 narze¬ dzia 4 w okreslonym polozeniu wzgledem korpusu 1 polaczenia sciagajacego.Dzialanie polaczenia sciagajacego wedlug wynalazku przedstawionego przykladowo na fig. 1 do 5 jest naste¬ pujace.W celu wlozenia trzpienia 3 narzedzia 4 do stozko¬ wego gniazda 2 wrzeciona (korpusu) 1, trzpien sciaga¬ jacy 5 musi byc wysuniety do przodu, przy czym kolo zebate 9 ma takie polozenie, ze jego zeby 9a znajduja sie naprzeciw luk miedzyzebnych uzebionego otworu 11 trzpienia 3 (fig. 4), zas kolek 14 znajduje sie w tylnej czesci rowka krzywkowego 12. Przy wkladaniu trzpie¬ nia 3 narzedzia 4 do gniazda 2 kolo zebate 9 wchodzi przez uzebienie wewnetrzne 11 do wnetrza otworu 10, przy czym nastepuje wstepne ustalenie polozenia trzpie¬ nia 3 za pomoca kolka ustalajacego 15. Nastepnie za po¬ moca nie uwidocznionego na rysunku hydraulicznego urzadzenia sterujacego zwalnia sie nacisk tloka na trzpien 5 wskutek czego przesuwa sie on pod dzialaniem spre¬ zyny 13 w kierunku strzalki a.W poczatkowej fazie tego ruchu nastepuje spowodo¬ wany czescia srubowa rowka krzywkowego 12 obrót koncówki 7 o wartosc polowy podzialki t/2, przy czym obrotowi temu nie towarzyszy obciazenie wspólpracuja- 5 cych elementów silami osiowymi. W wyniku tego zeby 9a kola zebatego 9 stykaja sie swymi powierzchniami czolowymi z wewnetrznymi powierzchniami czolowymi zebów lla uzebienia 11 otworu 10 trzpienia 3 (fig. 5) powodujac w dalszej fazie przesuwu trzpienia sciagajace- 10 go 5 oddzialywanie znacznymi silami osiowymi, które umozliwiaja zaciskowe osadzenie trzpienia 3 narze¬ dzia 4 w gniezdzie 2 wrzeciona 1.W celu zwolnienia narzedzia 4 i wyjecia jego trzpie¬ nia 3 z wrzeciona 1 wlaczony zostaje za pomoca nie 15 uwidocznionego na rysunku hydraulicznego urzadzenia ruch tloka oraz trzpienia sciagajacego 5 w kierunku strzalki b (fig. 1), przy czym w poczatkowej fazie tego ruchu koncówka 7 przesuwa sie osiowo, a nastepnie w wyniku dzialania rowka krzywkowego 12 obraca sie 20 o wartosc polowy podzialki t/2. Wskutek tego zeby 9a kola 9 przyjmuja polozenie naprzeciw luk miedzyzeb¬ nych uzebienia 11 otworu 10, umozliwiajac wyjecie trzpienia 3 narzedzia 4 z gniazda 2 wrzeciona 1. 25 PL