Przedmiotem niniejszego wynalazku jest przenos¬ nik tasmowy. Znany jest przenosnik tasmowy zao¬ patrzony w tasme przenosnikowa bez konca oraz w szereg krótszych tasm napedowych, rozmieszczo¬ nych wzdluz tej tasmy przenosnikowej w taki spo- 5 sób, ze zasadniczo na calej jej dlugosci stykaja sie one co najmniej ze srodkowa czescia spodniej po¬ wierzchni ciagu tasmy przenosnikowej tak, aby u- zyskac naped tej tasmy w wyniku tarcia miedzy nia i tasmami napedowymi. Tasmy napedowe tego i0 przenosnika maja wlasne silniki napedowe i sa wy¬ posazone w niezalezne od tasmy urzadzenia, które maja zapewnic, ze w przypadku zmiany obciazenia przenosnika, szybkosc wszystkich tasm napedowych zmieni sie jednakowo, przy czym dzieki uksztalto- 15 waniu wspólpracujacych ze soba powierzchni tasm napedowych i tasmy przenosnikowej, zostaje zwiek¬ szone wspomniane tarcie, powodujace naped tas¬ my przenosnikowej oraz zostaje utrudnione po¬ przeczne przesuwanie sietasm. 20 Wspomniane tasmy napedowe moga sie skladac z szeregu krótszych tasm napedowych bez konca.Przenosnik jest zaopatrzony najkorzystniej w bez- poslizgowe, mechaniczne polaczenie miedzy konco¬ wymi bebnami sasiednich tasm napedowych. 25 W odmiennej formie urzadzenia, te same rezulta¬ ty osiagnac mozna stosujac do krótkich tasm na- . pedowych, jedna tasme napedowa bez konca nape¬ dzana silnikami rozmieszczonymi wzdluz niej w pewnych odstepach od siebie. W tym przypadku sa- 80 ma tylko tasma napedowa sluzy do przeniesienia nadmiaru mocy z mniej obciazonych czesci prze¬ nosnika do czesci bardziej obciazonych, w celu za¬ pewnienia jednakowych zmian szybkosci wszyst¬ kich tasm napedowych bez konca, gdy zmienia sie obciazenie przenosnika.Robocza szerokosc tasmy przenosnikowej jest wieksza niz szerokosc robocza tasmy lub tasm na¬ pedowych, przy czym ciagi utworzone przez nosna tasme przenosnikowa sa wsparte na rozmieszczo¬ nych wzdluznie walkach nosnych, zas kazdy z tych walków wspólpracuje z walkami nosnymi nachylo¬ nymi ku dolowi w kierunku tasmy przenosnikowej, na których to walkach wspieraja sie brzegowe czes¬ ci boczne wspomnianych ciagów w ten sposób, ze w ciagach tych tasma przenosnikowa tworzy ko¬ ryto.Stwierdzono, ze tasma przenosnikowa przejawia tendencje do poprzecznego zbaczania na walkach nosnych. Nawet w przypadkach opisanych powyzej, gdzie poprzeczne polozenie wzgledem siebie tasmy przenosnikowej i tasm napedowych jest ustalone przez odpowiednie uksztaltowanie jednej lub wiecej ich powierzchni wspólpracujacych ze soba, albo powierzchni jednego lub wiecej bebnów czy walków nosnych, po których tasmy te przebiegaja, równiez czasami wystepuje wspomniana tendencja do po¬ przecznego zbaczania, szczególnie w miejscach od¬ dalonych od bebnów lub walków o tak uksztalto¬ wanych powierzchniach. 615373 •'" * '¦¦• '¦'¦¦ ' < -"- - Celem wynalazku jest zmniejszenie wyzej opisa¬ nej niedogodnosci.Przenosnik tasmowy wedlug wynalazku wyposa¬ zony jest w tasme przenosnikowa bez konca oraz w szereg tasm napedowych, majacych wlasne nape¬ dy silnikowe rozmieszczonych wzdluz tasmy prze¬ nosnikowej oraz stykajacych sie z nia zasadniczo na calej jej dlugosci, a co najmniej ze srodkowa czescia spodniej powierzchni niosacej ciagu tasmy w celu uzyskania napedu tasmy przenosnikowej przez tarcie miedzy obydwoma tasmami, w nieza¬ lezne od tasmy przenosnikowej urzadzenie, zapew¬ niajace jednakowa zmiane szybkosci wszystkich tasm napedowych w przypadku, gdy zmienia sie obciazenie przenosnika, przy czym wspólpracujace powierzchnie tasm napedowych i tasmy przenosni¬ kowej sa uksztaltowane tak, aby zwiekszyc tarcie miedzy nimi i zmniejszyc poprzeczne zbaczanie tasm, zas szerokosc robocza tasmy przenosnikowej jest wieksza niz szerokosc tasmy lub tasm nape¬ dowych, w szereg rozmieszczonych podobnie nos¬ nych walków wspierajacych ciag nosny tas¬ my przenosnikowej oraz w szereg rozmiesz¬ czonych posobnie walków nosnych wspierajacych obie boczne brzegowe czesci wspomnianego ciagu i nachylonych w dól w kierunku walków nosnych pod katem co najmniej 45° do poziomu celem utworzenia koryta w wyzej wymienionym ciagu nosnym tasmy przenosnikowej. Przenosnik zawie¬ ra nachylone walki nosne wysuniete ponizej pozio¬ mu tasmy lub tasm napedowych prowadzonych przez walki pod tasma przenosnikowa i stykaja sie z brzegami tasmy lub tasm napedowych na ich poziomie, przy czym z kazdym z walków nosnych tasmy napedowej wspólpracuja dwa nachylone wal¬ ki nosne tasmy przenosnikowej umieszczone odpo¬ wiednio przy koncach walka tasmy napedowej.Najlepiej, gdy kat nachylenia wspomnianych wal¬ ków nosnych jest wiekszy od kata tarcia miedzy tasma przekaznikowa i tymi walkami. W ten spo¬ sób zapewnia sie, ze brzegowe czesci boczne nosne¬ go ciagu tasmy przenosnikowej zeslizguja sie po pochylonych walkach nosnych tak, ze czesc tasmy przenosnikowej zawarta miedzy wspomnianymi bocznymi czesciami brzegowymi, styka sie z tasma napedowa pod dzialaniem sily ciezaru tasmy prze¬ nosnikowej plus ciezar przenoszonego ladunku, gdy znajduje sie on na tasmie.W praktyce najlepiej jest stosowac kat nachyle¬ nia walków nosnych wynoszacy zasadniczo 60°. W pewnych przypadkach mozna stosowac wieksze wartosci tego kata.Wynalazek niniejszy jest szczególnie przydatny w przypadku przenosników dlugich, przy czym okreslenie dlugi przenosnik odnosi sie tutaj do przenosników o dlugosci wiekszej niz 400 m lub do przenosników podnoszacych przenoszony material nie nizej niz 60 m.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przenosnik pokazany w widoku z boku, fig. 2 —odmiane tego przenosnika pokazana w wi¬ doku z boku, fig. 3 — przekrój poprzeczy prze¬ nosnika wedlug linii 3A — 3A z fig. 1 oraz prze- ¦:. ...., 4 - - ' krój odmiany przenosnika wedlug linii 3B — 3B z fig. 2, fig. 4 — przenosnik w widoku z boku, fig. 5 — przenosnik w widoku z góry.Na fig. 1 pokazany jest szereg napedowych tasm fl bez konca 10 umieszczonych jedna za druga i na¬ lozonych w sposób krety na bebny 11, 12, 13, 14 i 15. Beben 15 napedzany jest silnikiem nie poka¬ zanym na rysunku. Beben 14 mozna przesuwac wzdluz wspólpracujacej z nim tasmy 10, na przy- 10 klad do pozycji 14' pokazanej na rysunku, celem usuniecia jakichkolwiek luzów tej tasmy. Dluga tasma przenosnikowa 16 bez konca, która wspól¬ pracuje ze wszystkimi tasmami napedowymi 10, owija wspomniane tasmy napedowe, zas sama jest 15 nalozona na bebny koncowe 17', przy czym górny i dolny ciag tasmy przenosnikowej 16 przylega od¬ powiednio do górnych i dolnych ciagów tasm na¬ pedowych 10, tak, ze w czasie przesuwania sie tasm napedowych, tasma przenosnikowa jest przesuwana 20 wylacznie dzieki ciernej wspólpracy z tasmami na¬ pedowymi. Sasiadujace ze soba bebny 11, 15 sa¬ siednich tasm napedowych 10 sa sprzegniete za po¬ moca przekladni 17.Na fig. 2 pokazana jest pojedyncza 4asma nape- 25 dowa bez konca 10 nalozona w sposób krety na szereg bebnów napedowych 32 rozmieszczonych w ukladzie posobnym. Kazdy z bebnów napedowych 32 wspólpracuje z walkami nosnymi 33, aby utrzy¬ mac tasme 10 w stanie napiecia. Lewy koniec tas- 30 my 10 — jak to pokazano na fig. 2 — jest nalo¬ zony na beben koncowy 34, wspólpracujacy z me¬ chanizmem napinajacym, który nie stanowi czesci niniejszego wynalazku. Przenosnikowa tasma bez konca 16 owija wokolo tasme napedowa 10, przy 35 czym sama jest nalozona na bebny koncowe 36, a górny i dolny ciag wyzej wymienionej tasmy 16 wspólpracuje z górnym i dolnym ciagiem tasmy napedowej 10 tak, ze w czasie ruchu tasmy nape¬ dowej, tasma przenosnikowa 16 jest poruszana wy- 40 lacznie w wyniku ciernej wspólpracy z tasma na¬ pedowa. Kazdy z bebnów napedowych 32 jest na¬ pedzany silnikiem nie pokazanym na rysunku, przy czym kazdy z tych silników dostarcza taka sama moc, zas urzadzenia napinajace wspólpracuja z 45 którymkolwiek z bebnów lub ze wszystkimi bebna¬ mi.Aby umiejscowic tasme przenosnikowa 16 w sto¬ sunku do tasmy lub tasm napedowych 10, wew¬ netrzna powierzchnia tasmy przenosnikowej 16 jest B0 zaopatrzona w szereg ciaglych równoleglych wzdlu¬ znych zeber 19, zas zewnetrzna powierzchnia kaz¬ dej z tasm napedowych 10 jest zaopatrzona w sze¬ reg ciaglych równoleglych wzdluznych zeber 20, które wchodza w przestrzenie miedzy zebrami 19 55 i maja zasadniczo ten sam przekrój poprzeczny co wspomniane przestrzenie miedzy zebrami tak, zeby mogly one wspólpracowac w sposób cierny z zeb¬ rami 19. Wszystkie bebny 11 do 15 (fig. 1) oraz 33 (fig. 2) wspólpracujace z zebrowana zewnetrzna po- 60 wierzchnia tasmy lub tasm napedowych 10, lub tez czesc tych bebnów, maja powierzchnie zebrowana w odpowiedni sposób tak, zeby zazebiala sie ona z zebrami na tasmie lub tasmach napedowych ce¬ lem poprzecznego ustalenia tej tasmy lub tasm w «5 stosunku do bebnów.61537 Tasma przenosnikowa 16 ma zasadniczo szero¬ kosc wieksza niz tasma lub tasmy napedowe 10. przy czym boczne czesci brzegowe 18 jej ciagu nosnego wspieraja sie na szeregu wzdluznie roz¬ mieszczonych, nachylonych walkach nosnych 22 tak, ze tworzy ona koryto spoczywajace na tasmie lub tasmach napedowych 10 wspartych na roz¬ mieszczonych wzdluznie nosnych walkach 21. Tas¬ ma przenosnikowa jest dostatecznie gietka tak, ze¬ by jej czesc srodkowa spoczywala plasko na tas¬ mie lub tasmach napedowych, podczas, gdy jej boczne czesci brzegowe spoczywaja plasko na na¬ chylonych walkach nosnych w sposób pokazany na fig. 3. W czasie ciagu powrotnego tasmy spo¬ czywaja na nosnych walkach 23. Przy koncach kaz¬ dego walka nosnego 21 to jest przy przeciwnych bocznych brzegach tasmy przenosnikowej, umiesz¬ czone sa odpowiednio dwa nachylone walki nosne 22. Osie walków 21 sa poziome, zas osie walków 22 sa nachylone do poziomu pod katem 60°. To stro¬ me nachylenie walków 22 powoduje, ze brzegowe czesci boczne 18 tasmy przenosnikowej 16 zsuwaja sie wzdluz walków 22 tak, ze zebra tasmy przenos¬ nikowej zazebiaja sie z tasma lub tasmami nape¬ dowymi pod ciezarem tasmy przenosnikowej i ewentualnie przenoszonego ladunku znajdujacego sie na niej. Walki nosne 22 siegaja w dól ponizej poziomu tasmy lub tasm napedowych spoczywaja¬ cych na walkach 21 i przebiegaja przy brzegach bocznych tych tasm. W ten sposób walki 22 usta¬ laja poprzeczne polozenie tasmy lub tasm napedo¬ wych.Tasma przenosnikowa i tasmy napedowe wyko¬ nane sa z gumy o duzym ciezarze gatunkowym lub z innego odpowiedniego materialu. Jak to juz bylo wspomniane uprzednio, tasma przenosnikowa jest dostatecznie gietka aby jej czesc srodkowa lezala plasko na tasmie lub tasmach napedowych podczas, gdy jej boczne czesci brzegowe leza plasko na na¬ chylonych walkach nosnych, jak to pokazano na fig. 3. Dla przenosnika, którego tasmy maja spel¬ niac wyzej opisane warunki, latwo jest dobrac tas¬ me przekaznikowa o zadanej gietkosci przy jedno¬ czesnej wytrzymalosci i odpornosci. W swoim cza¬ sie na elementy przenoszace obciazenie w tasmach przenosnikowych uzywano wylacznie bawelny, przy czym trzeba bylo czterech lub pieciu warstw zeby mogly wytrzymac uderzeniowe obciazenia przeno¬ szonego materialu. Nastepnie na elementy przeno¬ szace obciazenie wprowadzono materialy z synte¬ tycznego wlókna na przyklad nylonu oraz poliestru.Wysoka wytrzymalosc tych materialów wlókni¬ stych w porównaniu z wymiarami i ciezarem wy¬ konywanych z nich elementów sprawila, ze tasmy o tej samej wytrzymalosci co poprzednio sa teraz znacznie ciensze i bardziej gietkie. Obecnie na tas¬ my przenosnikowe mozna stosowac tylko dwie war¬ stwy zupelnie lekkiej tkaniny tak, ze tasma jest prawie tak podatna jak material tekstylny, a mi¬ mo to ma zadana wytrzymalosc i odpornosc. W ra¬ zie potrzeby, brzegowe czesci boczne tasmy mozna obecnie zagiac pod katem do 90°. W wyniku tego boczne brzegi takiej podatnej tasmy mozna wygiac pod bardzo stromym katem podczas, gdy tasma wy¬ konana z samej tylko bawelny i umieszczona na wyzej opisanych walkach nosnych nachylonych pod katem 60° nie spoczywalaby z dostatecznym nacis¬ kiem na tasmie napedowej lecz dzialalaby jak bel¬ ka wsparta na brzegach bocznych przez nachylone 5 walki nosne.Opisany wyzej przenosnik ma trzy nastepujace glówne zalety: stromo wygiete do góry boczne kra¬ wedzie tasmy przenosnikowej zwiekszaja o okolo 30% nosnosc przenosnika w porównaniu do prze- 10 nosnika, którego tasma jest wygieta na brzegach do góry pod normalnie stosowanym katem od okolo 20 do 30°. Wygiecie brzegów bocznych do góry pod katem okolo 60° daje maksymalna nosnosc tasmy, której srodkowe poziome rolki nosne maja dlugosc 15 równa okolo polowy szerokosci tasmy, jezeli kat wywiniecia do góry bocznych brzegowych czesci tasmy jest wiekszy niz kat tarcia miedzy tasma i nachylonymi walkami nosnymi, który to kat mozna przyjac za równy okolo 45°, wówczas calko- 20 wity ciezar tasmy przenosnikowej spoczywa na tas¬ mie napedowej i zapewnia tarcie potrzebne do na¬ pedu tasmy przenosnikowej. Jest to bardzo wazne przy przenoszeniu wzdluz stromej pochylosci kiedy tasma napedowa nie tylko napedza ale i podnosi 25 lasme przenosnikowa. Doswiadczenie wykazuje, ze kat nachylenia 60° zapewnia cale potrzebne tarcie miedzy tasma napedowa i tasma przenosnikowa; ze wzgledu na nierówne ustawienie walków nosnych, czy tez na niejednostajne rozmieszczenie materia- 80 lu na tasmie przenosnikowej, tasma ta przejawia tendencje do zbaczania poprzecznego na walkach.Bardzo duza zaleta zastosowania stromego nachyle¬ nia walków nosnych w przenosniku wedlug niniej¬ szego wynalazku jest to, ze co pare stóp, poprzecz- 35 nemu zbaczaniu tasmy napedowej zapobiega po¬ wierzchnia robocza nachylonego walka nosnego. Gdy powierzchnia ta jest nachylona pod katem 60° lub wiekszym wówczas walek doskonale utrzymuje równy bieg tasmy napedowej, natomiast gdy jej 40 nachylenie wynosi 20 do 30°, wówczas tasma zba¬ cza wznoszac sie latwo po tak nachylonym walku. PL