PL61049B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.IX.1970 61049 KI. 31 b2, lp/08 • MKP B 22 d, 19/08 UKD 621.74.04 Wspóltwórcy wynalazku: Jerzy Kwiatkowski, Witold Malicki, Czeslaw Dybiec, Tadeusz Siecia Wlasciciel patentu: Instytut Mechaniki Precyzyjnej, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania ukladów wielowarstwowych zwlaszcza lozysk slizgowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania ukladów wielowarstwowych zwlaszcza lozysk sliz¬ gowych.Uklady wielowarstwowe, nip. w lozyskach sliz¬ gowych musza charakteryzowac sie znaczna odpor¬ noscia zmeczeniowa i zdolnoscia przenoszenia du¬ zych nacisków jednosikowych, dlatego tez kontrola wykonania poszczególnych warstw4 musi jednozna¬ cznie okreslac jakosc i przydatnosc eksploatacyjna.Obecnie stasowany proces wytwarzania powlok wielowarstwowych mozna zgrubsza podzielic na 5 operacji. W pierwszej operacji nastepuje oczyszcza¬ nie powierzchni przez odtluszczanie, odpowiednio dobrane wytrawianie oraz zabezpieczenie jej przed utlenianiem sie i jej pasywacja.W drugiej operacji nastepuje nalozenie warstwy przez wylewanie, elektrolitycznie lub przez zanu¬ rzenie, ewentualnie przez platerowanie znanymi sposobami koniwencjonalnymi. W trzeciej operacji przeprowadza sie wyzairzanie odprezajace dla usu¬ niecia naprezen rozciagajacych powsta2|ycih w ope¬ racji nakladania warstwy. W operacji czwartej przeprowadza sie obróbke wiórowa celem usuniecia warstwy utlenionej i zazuizlonej oraz dla otrzy¬ mania zadanego ksztaltu. Ostatnia piata operacja — to kontrola jakosci wytworzonej warstwy.Przedstawiony wyzej proces wykazuje zasadni¬ czo trzy podstawowe wady. Pierwsza z nich pole¬ ga na tym, ze dla zwiekszenia przyczepnosci trzeba stosowac wytrawienie oczyszczonej powierzchni, 10 15 20 25 30 które stanowi zabieg bardzo trudny do przeprowa¬ dzenia, nie gwarantujacy otrzymania jednolitego stanu powierzchni kolejno trawionych przedmio¬ tów, a co za tym idzie nie gwarantuje mozliwosci wytworzenia powloki o dobrej jakosci.Druga wada jest zwiazana z koniecznoscia prze¬ prowadzania wyzarzania odprezajacego, przy któ¬ rym wystepuje trudne do ilosciowego uchwycenia i niepowtarzalne zjawisko obnizenia sie przyczep¬ nosci powloki do podloza.Jak wynika z powyzszego, sposób obecnie sto¬ sowany jest bardzo skomplikowany i pracochlonny i nie daje calkowitej pewnosci, ze wytworzony produkt posiada wymagane wlasnosci mecha¬ niczne.Celem wynalazku jest opracowanie takiego spo¬ sobu wytwarzania ukladów wielowarstwowych, aby mozna bylo osiagnac powtarzalnosc otrzymywanych wyników i jednoznacznosc oznaczen kontrolnych.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze gdy w pewnych fazach procesu technologicznego obecnie stosowane¬ go wprowadzi sie dogmiatanie powierzchniowe, to udaje sie wyeliminowac wytrawienie, wyzarzanie odprezajace oraz caly skomplikowany proces kon¬ troli jakosci wyrobu. Co wiecej, okazalo sie rów¬ niez, ze obróbka powterzchni podloza' przez rolko¬ wanie lub kulkowanie zamiast wytrawiania pozwa¬ la równiez na regulowanie glebokosci dyfuzji mate¬ rialu warstwy nakladanej do podloza. 6104961049 Dogniatanie prowadzone zamiast wyzarzania od¬ prezajacego uwiidaicznia segregacje powierzchniowa w postaci wykontrastowanych czastek skladnika segregujacego, np. w lozyskach slizgowych — olo¬ wiu, segregacje wewnetrzna, w postaci plam na ogólnym tle powierzchni, pustki materialowe i nie¬ ciaglosci, [przed dogniataniem niewidoczne, pod postacia kraterów o róznej konfiguracji. Brak przy^ czepnosci luib jej znaczne obnizenie ujawnia sie odejsciem warstwy od podloza lub tez kraterem.Efekt dogmiatania moze byc ujeity w postaci obra¬ zu przestrzennego — repliki, na której uwidoczniona jest suma wszystkich wad, mogaca sluzyc w po¬ równaniu z wzorcem do oceny prawidlowosci wy¬ konania elementu wielowarstwowego.Dobór % zgniotu jest zasadniczo uzalezniony od wymaganej przyczepnosci i waha sie w granicach 2 — 5% grubosci nalozonej warstwy. Dla warstwy z brazu cynowo-olowiowego o grubosci 0,40 mim, przy wymaganej przyczepnosci rzedu 12 kG/mim2 stosuje sie np. 5% zgniotu. Calkowity czas operacji dogmiatania jednoczesnie przeprowadzonej z opera¬ cja toczenia dla lozyska o srednicy wewnetrznej 150 mim i dlugosci 110 mim nie przekracza 5 minut.Sposób wytwarzania ukladu wielowarstwowego wedlug wynalazku sklada sie z nastepujacych ope¬ racji.Qperacja pierwsza obejmuje oczyszczanie polega¬ jace na odtluszczeniiu i 'wymyciu, operacja druga — dogniatanie powierzchni podloza narzedziem w 10 15 20 25 30 postaci rolki lub kulki o regulowanym nacisku dla zapewnienia odpowiedniej glejbokosci dytfttzji, ope¬ racja trzecia — nakladanie warstwy, operacja czwarta ^ przetaczanie powierzchni powloki i jej doigmiaitanie. < iFrzeprowadzono badania trwalosci lozysk wyko¬ nanych sposobem wedlug wynal&2k*u, wykazaly, ze wobec 5000 godzin, jakie wytrzyimuiia lozyska wytwarzane dotychczasowymi sposobem, lozyska wytworzone i sprawdzane wedlug wynalazku pra- cufja bez uszlkodlzen do 150O0 godzin,. i PL

Claims (1)

1. Z a strzez en i e patentowe Sposób wytwarzania ukladów wielowarstwowych zwlaszcza lozysk slizgowych, w którym powierzch¬ nie podloza oczyszcza sie przez odtluszczanie i za¬ bezpiecza sie ja przed utlenianiem i pasywacja, a nastepnie naklada sie warstwe materialu przez wylewanie elektrolityczne Kub przez zanurzanie w kapielach cieklych, ewentualnie przez platerowanie, po czym wykonuje sie przetaczanie powierzchni nalozonej warstwy materialu, znamienny tym, ze po operacji oczyszczenia powierzchni podloza jak równiez po operacji przetoczenia powierzchni na¬ lozonej warstwy materialu wykonuje sie dognia¬ tanie tych powierzchni przez rolkowanie lub kul¬ kowanie, dla wytworzenia zgniotu powierzchniowe¬ go rzedu 2 — 5%. ZG „Ruch" W-wa, zam. 862-70 nakZ. 240 egz. PL