23.XII.1966 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 31.X.1970 60934 KI. 32 a, 9/34 MKP C 03 b, 9/34 UKD 666.1.032.534 Twórca wynalazku: Joachim Roi Wlasciciel patentu: VEB Beleuchtungsglaswerk Radeburg, Radeburg (Niemiecka Republika Demokratyczna) Forma wykanczajaca do maszynowego wytwarzania wyrobów z gwintem ze szkla naczyniowego zwlaszcza gwintowanych kul ze szkla Wynalazek dotyczy formy do wytwarzania wyro¬ bów z gwintem ze szkla naczyniowego w szczegól¬ nosci gwintowanych kul ze szkla wyrabianych na maszynach lub automatach pracujacych wedlug za¬ sady przenoszenia.Znany jest sposób produkcji wyrobów gwintowa¬ nych ze szkla naczyniowego przeznaczonych dla celów oswietleniowych (gwintowane kule ze szkla mlecznego, klosze ochronne z jasnego szkla) metoda pólautomatycznego formowania przez rozdmuchiwa¬ nie. Przy teji metodzie recznie zaczerpnieta porcje szkla wcina sie w forme wstepna, w której umiesz_ czona jest formujaca glowica kleszczowa, gdzie tworzy sie na pólfabrykacie gwint. Nastepnie pól¬ produkt wydmuchuje sie wstepnie i przenosi w za¬ cisnietych kleszczach do formy wykanczajacej w ce¬ lu ostatecznego uksztaltowania go. Ustalenie pól¬ produktu w formie wykanczajacej odbywa sie na ogól poprzez wprowadzenie kleszczy do widelek osadzonych na jej górnej poziomej plaszczyznie.System pólautomatycznego wydmuchiwania jest bardzo pracochlonny i malo wydajny. Koniecznosc wykonania duzej ilosci zabiegów powoduje ograni¬ czenie mocy produkcyjnej, co uniemozliwia zaspo¬ kojenie rosnacego zapotrzebowania na tego rodzaju wyroby ze szkla naczyniowego. Pólautomatyczna metoda formowania przez wydmuchiwanie nie za¬ pewnia odpowiedniej wydajnosci procesu produkcji wyrobów ze sizkla naczyniowego, wymaganej przez 15 30 coraz szerzej stosowane wanny do ciaglego wytopu szkla.Z tego wzgledu coraz wiecej wysilku kieruje sie na opanowanie metody w pelni automatycznego wytwarzania artykulów ze szkla naczyniowego z gwintem, przeznaczonych do celów oswietleniowych.Stosujac automaty pracujace metoda przenoszenia, w której wstepnie uformowany pólprodukt prze¬ noszony jest po wyjeciu go z glowicy formujacej do formy wykanczajacej, nalezy rozwiazac problem ustalania polozenia pólproduktu w formie wykan¬ czajacej. Próbowano wprowadzic metode ustalania stosowana juz na przyklad przy wytwarzaniu wy¬ robów o szerokich gwintowanych szyjkach lub bu¬ telek z gwintem, polegajaca na osadzeniu na wyro¬ bie dodatkowego pierscienia podtrzymujacego, któ¬ ry opieral sie o górna pozioma plaska powierzchnie formy wykanczajacej.W przypadku artykulów ze szkla naczyniowego z gwintem stosowanych do celów oswietleniowych na przyklad szklanych kul z gwintem, oznaczalo to koniecznosc umieszczenia pierscienia podtrzymuja¬ cego pomiedzy gwintem a kulistym korpusem na czesci szyjki przechodzacej w kule pod katem pro¬ stym co wymagaloby wprowadzenia zmian kon¬ strukcyjnych w wyrobie ze szkla. Rozwiazanie to posiada jednak szereg wad. Dlugosc gwintu wymie¬ nionych wyrobów jest (znormalizowana i na szyjce pozostaje bardzo malo wolneji przestrzeni pomiedzy gwintem a czescia kulista. Jezeli utrzymane zosta- 60 93460 934 3 na wymiary* gwintowanej wystajacej ponad wlasci¬ wy korpus na przyklad kule ze szkla, to przy za¬ chowaniu normy dlugosci gwintu umieszczenie do¬ datkowego pierscienia podtrzymujacego nie zapew¬ nia poprawnego technicznie ustalenia wyrobu w for¬ mie. Aby to osiagnac nalezaloby zmienic dlugosc gwdmtu a wiec i odpowiednia norme dla artykulów ze szkla, w naszym przykladzie dla kul ze szkla z gwintem, zmianie musialyby ulec równiez normy odnosnej armatury wzglednie oprawek, w których i maja byc mocowane, W wielu przypadkach gwint taki móglby posia¬ dac tylko jeden pelen zwój (obrót o 360 stopni) co w przypadku gwintowanych kul ze szkla zmniej¬ szyloby bezpieczenstwo ich zamocowania oraz zu- i pelnie uniemozliwialoby wymiane kul szklanych po¬ przednio wyprodukowanych wedlug innej normy.Pflzy tego rodzaju kulach ze szkla z gwintem do¬ datkowy pierscien podtrzymujacy zmniejszylby fun¬ kcjonalnosc uszczelki spoczywajacej na odsadzeniu, 2 której zadaniem jest oddzielenie zarówki od atmos¬ fery zewnetrznej.Celem wynalazku jest zbudowanie takiej formy wykanczajacej która umozliwialaby wytwarzanie artykulów ze szkla naczyniowego z gwintem, a 21 zwlaszcza kul ze szkla z gwintem, w sposób auto¬ matyczny bez zmiany ich konstrukcji a w s'zczegól_ nosci bez zastosowania dodatkowego pierscienia podtrzymujacego.Zadaniem wynalazku jest nadanie powierzchni 30 oporowej formy wykanczajacej takiego ksztaltu, który umozliwilby wykorzystanie czesci gwintowa¬ nej wyrobu do ustalenia jego polozenia w formie eliminujac dotychczas stosowany pierscien podtrzy¬ mujacy. Zgodnie iz wynalazkiem zadanie to roz- 35 wiazano w ten sposób, ze powierzchnia oporowa formy wykanczajacej, na której spoczywa pólpro¬ dukt ma ksztalt linii srubowej o skoku równym skokowi gwintu wyrobu. Czesc powierzchni opo¬ rowej formy wykanczajacej uksztaltowana jest w 40 postaci linii srubowej celowo rozciagnietej na luku odpowiadajacym katowi srodkowemu 350 stopni a wiec stanowi ona jeden niepelen zwój gwintu.Zgodnie z wynalazkiem forma wykanczajaca umozliwia automatyczne wytwarzanie artykulów ze 45 szkla naczyniowego z gwintem, bez potrzeby stoso¬ wania jakiegokolwiek dodatkowego pierscienia podtrzymujacego, na maszynach pracujacych meto¬ da przenoszenia pólproduktu. W ten sposób umozli¬ wia sie przejscie z produkcji pólautomatycznej 5« zwlaszcza wyrobów ze szkla naczyniowego z gwin¬ tem dla celów oswietleniowych jak na przyklad kul ze szkla mlecznego i kloszów ochronnych z jasnego szkla, na produkcje w pelni zautomatyzowana a wiec wysokowydajna, zapewniajaca pokrycie za- 55 potrzebowania na te wyroby bez wprowadzenia w nich najmniejszych nawet zmian konstrukcyjnych, zmian odpowiednich norm czy zmniejszenia ich funkcjonalnosci.Jednoczesnie stwarza sie mozliwosci uproszczenia 60 konstrukcji zarówno uzywanych w procesie pro¬ dukcyjnym glowic formujacych jak i wykonywa¬ nych dotychczas artykulów ze szkla naczyniowego z gwintem ustalanych iza pomoca dodatkowego pierscienia podtrzymujacego, na przyklad pustych & * wyrobów ze szkla o szerokich szyjkach. Zgodna z wynalazkiem forma wykanczajaca moze byc wiec stosowana we wszystkich maszynach lub automa¬ tach, pracujacych metoda przenoszenia pólfabryka- 5 tu, na których produkuje sie artykuly ze szkla na¬ czyniowego.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku na którym fig. 1 przedstawia przekrój piono¬ wy formy wykanczajacej wraz z umieszczonym w o niej pólproduktem, fig. 2 — widoku z boku formy wykanczajacej z powierzchnia ^oporowa zgodna z wynalazkiem, fig. 3 — widoku z góry na forme wy¬ kanczajaca z powierzchnia oporowa zgodna z wy¬ nalazkiem.L5 Fig. 1, 2 i 3 przedstawiaja zgodna z wynalazkiem przykladowo wykonana wykanczajaca forme 1 dla kul ze szkla mlecznego iz gwintem. Fig. 1 przedsta¬ wia przekrój wykanczajacej formy 1 z umieszczo¬ nym w niej pólproduktem 2. Oporowa powierzchnia o 4 przeznaczona do ustalenia pólproduktu 2 uksztal¬ towana jest zgodnie z wynalazkiem w czesc linii srubowej, przy czym skok oporowej powierzchni 4 odpowiada skokowi gwintu 3. Wlozenie pólproduktu 2 do wykanczajacej' formy 1 odbywa sie po otwar- $ ciu glowicy formujacej w ten sposób, ze koniec gwintu 3 znajdujacy sie od strony korpusu pólpro¬ duktu 2 uimieszoza sde na oporowej powierzchni 4.Oporowa powierzchnia 4 moze obejmowac pelen skok linii srubowej (360 stopni). Aby jednak wy¬ równac ewentualne przekrecenie pólproduktu 2 (na przyklad w przypadku zakleszczenia glowicy formujacej) korzystne jest a'by oporowa powierzch¬ nia 4 obejmowala tylko 350 stopni obwodu jednego zwoju gwintu, jak to przedstawiono na fig. 2 w wi¬ doku z boku i fig. 3 w widoku z góry. Oporowa po¬ wierzchnia 4 moze zgodnie z fig. 1 do 3 byc tak wy¬ konana, ze wieksza czesc gwintu artykulu ze szkla wystawac bedzie ponad forme wykanczajaca. Moz¬ liwe jest równiez i takie wykonanie oporowej po¬ wierzchni 4, ze nagwintowana czesc artykulu ze szkla bedzie czesciowo lub w calosci zakryta przez te forme.Forma wykanczajaca wykonana zgodnie z wyna¬ lazkiem moze byc uzyta nie tylko do wykonywania kul ze szkla mlecznego lub wszelkich innych wy¬ robów ze szkla naczyniowego z gwintem przezna¬ czonych do celów oswietleniowych, jak na przyklad klosze ochronne ze szkla jasnego, lecz równiez do wszystkich innych wyrobów ize szkla naczyniowego z gwintem, jak na przyklad do pustych wyrobów z szeroka szyjka lub butelek zaopatrzonych w gwint. Jest ona przydatna szczególnie przy produk¬ cji wszelkich artykulów z gwintem ze szkla naczy¬ niowego o wzglednie duzej srednicy szyjki. PL