Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.VIII.1970 60541 KI. 21 d2, 49 MKP H 01 f, 19/06 UK Wspóltwórcy wynalazku: Urszula Ulikowska, Jan Walter Wlasciciel patentu: Zaklady Wytwórcze Przyrzadów Pomiarowych „Era" im. Janka Krasickiego, Warszawa (Polska) Przekladnik pradowy lub napieciowy i Przedmiotem wynalazku jest przekladnik pra¬ dowy lub napieciowy przeznaczony do pomiaru pradu lub napiecia w szerokim zakresie czesto¬ tliwosci.Znane dotychczas przekladniki posiadaly rdzenie wykonane w ksztalcie litery E, El, M lub FF z uzwojeniem umieszczonym na srodkowej kolum¬ nie rdzenia.Przekladniki takie wykazuja szereg wad, z któ¬ rych najwazniejsza polega na duzej wrazliwosci na obce pole magnetyczne. Wynika to z nieko¬ rzystnego podzialu strumienia magnetycznego po¬ chodzacego od zewnetrznego pola, który skupia sie glównie w kolumnie, na której umieszczone jest uzwojenie przekladnika.W przypadku rdzenia wykonanego w ksztalcie litery E, przez kolumne srodkowa przechodzi po¬ lowa strumienia magnetycznego pochodzacego od pola obcego, natomiast tylko jedna czwarta jego przechodzi przez kazda z kolumn bocznych. Stru¬ mien przechodzacy przez rdzen w obcym polu równomiernym jest odwrotnie proporcjonalny do wspólczynnika odmagnesowania, który dla tego rodzaju rdzeni jest niewielki, dlatego tez wplyw pola obcego dla tych przekladników jest duzy.Wynika stad koniecznosc stosowania ekranu z permaloju obejmujacego ze wszystkich stron prze¬ kladnik. Ekran taki jest drogi ze wzgledu na du¬ ze jego wymiary i niewygodny w montazu. Po¬ nadto dodatkowa trudnoscia jest wyprowadzenie 20 25 koncówek uzwojen przekladnika do ukladu po¬ miarowego.Znane sa równiez przekladniki astatyczne z rdzeniem wykonanym w ksztalcie litery U lub Ul, dla których wplyw obcych pól jest maly pod wa¬ runkiem, ze uzwojenie pierwotne oraz wtórne jest podzielone na dwie szpulki i nawiniete równo¬ miernie.W rozwiazaniach tych jednak wystepuje duza pojemnosc miedzy uzwojeniami oraz miedzy wyprowadzeniami uzwojen, zwlaszcza przy duzej ilosci uzwojen. Prowadzi to do powstawania za¬ równo duzych uchybów przekladni jak i uchybów katowych przekladnika przy duzych czestotliwos¬ ciach. Najmniejsze uchyby przekladnika przy du¬ zych czestotliwosciach uzyskuje sie przy nawinie¬ ciu uzwojen na jednej szpulce. Wystepuje wtedy jednak uchyb spowodowany wplywem pola obce¬ go, gdyz przekladnik taki nie jest astatyczny.Znane sa równiez przekladniki, które posiadaja rdzen wykonany w ksztalcie pierscienia o prze¬ kroju kwadratowym lub prostokatnym, z równo¬ miernie nawinietym uzwojeniem — przez co wy¬ kazuja mala wrazliwosc na wplywy pól obcych.Przekladniki takie sa astatyczne pod warun¬ kiem równomiernego rozlozenia uzwojenia na ca¬ lym obwodzie pierscienia. Jednak i te przeklad¬ niki posiadaja istotne wady, poniewaz zajmuja duzo miejsca, a ponadto sa drogie z uwagi na pra- 6054160541 cochlonnosc wykonania wynikajaca ze specyficz¬ nego rodzaju uzwojenia.Celem wynalazku jest uzyskanie przekladnika przeznaczonego do pomiaru pradu lub napiecia zmiennego w szerokim zakresie czestotliwosci, po¬ zbawionego wyzej wymienionych wad — a zwlasz¬ cza posiadajacego bardzo maly uchyb przekladni oraz maly uchyb spowodowany wplywem obcych pól.Cel ten zostal osiagniety w przekladniku we¬ dlug wynalazku. Przekladnik ten posiada rdzen plaszczowy skladajacy sie z blach o ksztalcie li¬ tery E, El, M lub FF, w którym przekrój kolum¬ ny srodkowej, na której umieszczone jest uzwoje¬ nie jest równy lub mniejszy od przekroju kolum¬ ny bocznej, przy czym z uwagi na oszczednosc materialu korzystnie jest, jezeli szerokosc ko¬ lumny bocznej jest równa szerokosci okna rdzenia.Przekladnik wedlug wynalazku laczy w sobie zalety przekladników astatycznych — ma maly uchyb spowodowany obecnoscia pola obcego — z zaleta wykazywania malego uchybu przekladni i uchybu katowego przy pomiarach pradu lub na- • piecia zmiennego w szerokim zakresie czestotliwos¬ ci, co jest bardzo trudne do osiagniecia w prze- kladnikach o wielu uzwojeniach. Przekladnik taki nie posiada ekranu dodatkowego — a role ekra¬ nu spelniaja kolumny boczne rdzenia. Poszerzenie kolumn bocznych powoduje powiekszenie wspól¬ czynnika odmagnesowania rdzenia dla pól ze¬ wnetrznych i co za tym idzie zmniejszenie stru¬ mienia szkodliwego, przechodzacego przez rdzen przekladnika.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rdzen przekladnika w ksztalcie 15 25 30 35 litery E, w którym szerokosc kolumny srodkowej 1 jest równa szerokosci kolumny bocznej 2 oraz szerokosci okna 3 rdzenia, fig. 2 — rdzen prze¬ kladnika w ksztalcie litery E, w którym szerokosc kolumny srodkowej 1 jest dwa razy mniejsza od szerokosci kolumny bocznej 2 oraz szerokosci okna 3 rdzenia, zas fig. 3 rdzen przekladnika w ksztal¬ cie litery M, w którym szerokosc kolumny srod¬ kowej 1 jest równa szerokosci okna 3 rdzenia i jest dwa razy mniejsza od szerokosci kolumny bocznej 2.W przekladniku przykladowo pokazany]m na fig. 1 tylko jedna trzecia czesc calego strumienia pochodzacego od pola obcego przechodzi przez ko¬ lumne srodkowa 1, na której umieszczone jest uzwojenie. Gdy stosunek szerokosci kolumny bocznej 2 do srodkowej 1 jest n, strumien prze¬ chodzacy przez kolumne srodkowa 1 stanowi czesó wyrazajaca sie wzorem l/2n + 1. Mozliwe jest równiez wykonanie przekladnika, w którym rdzen ma ksztalt litery FF lub El, w którym szerokosc kolumny srodkowej jest równa lub mniejsza od szerokosci kolumny bocznej. PL