PL60263B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VI.1970 60263 KI. 62 b, 26/01 MKP B 64 c, 27/48 UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Stanislaw Trebacz, inz. Bartlomiej Koper, mgr inz. Bronislaw Skwara, mgr inz.Zbigniew Gimpel Wlasciciel patentu: Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego Przedsiebior¬ stwo Panstwowe, Swidnik (Polska) Piasta wirnika nosnego smiglowca Wynalazek dotyczy piasty wirnika nosnego smi¬ glowca z lopatami przegubowymi i przegubami roz- .stawionymi mimosrodowo, skladajacej sie z glo¬ wicy i laczników posrednich zawieszonych ruchomo w glowicy za pomoca oddzielajacych czlonów kuli¬ stych.Przy napedzie mechanicznym lopat za posredni¬ ctwem piasty, przekazywanie mocy wytwarzanej przez silnik odbywa sie przy stosunkowo niewiel¬ kich obrotach wirnika nosnego, wobec czego piasta obciazona jest duzym momentem obrotowym. Na niej równiez skupiaja sie wszystkie sily aerodyna¬ miczne i bezwladnosciowe powstajace na lopatach zarówno stale, jak tez okresowo zmienne. Sily te przekazywane piascie przez kazda lopate za posre- -dnictwem przegubów przejmowane sa dalej przez kadlub smiglowca.Dotychczas znane sa wykonania piast wirnika nosnego, w których sily aerodynamiczne, sily bez¬ wladnosciowe i momenty przekazywane sa za po¬ srednictwem przegubów elastomerycznych. Stanowia one jednak polaczenie nietrwale i malo sztywne.Glówna niedogodnosc tego rodzaju polaczenia po¬ lega ma powstawaniu w elastomerze naprezen sci¬ najacych, rozciagajacych i sciskajacych powoduja¬ cych jego dosc szybkie niszczenie. Wklejenie odpo¬ wiednich przekladek metalowych lub z innego nie- rozciagliwego materialu, pomiedzy oddzielajace czlo¬ ny materialne zwieksza w zasadzie sztywnosc pola¬ czenia na dzialanie sil odsrodkowych nie wplywa je- 10 15 25 dnak na odksztalcenia elastomeru w kierunku po¬ przecznym do podluznej osi lopaty. Jako przyczyne tego zjawiska nalezy wymienic dosc duze momenty i sily wzdluzne, które wystepuja podczas pracy wirnika nosnego.W nowszych wykonaniach piast, przegub elasto- meryczny w swojej czesci chwytowej tworzy jedna calosc ze sprezynujaca para kulista i jest wahiiwie osadzony w gniezdzie glowicy wirnika. Wkladka elaisitomeryczna wlozona we wglebienie glowicy i przyklejona do tulei umieszczonej na chwytowej czesci czlonu przegubowego spelnia tutaj role ciala oporowego o mniejszym lub wiekszym dzialaniu w kierunku poprzecznym do podluznej osi lopaty i cal¬ kiem miekkim przejmowaniu ruchów, zwiazanych ze zmiana jej kata nastawienia oraz wahan piono¬ wych i poziomych. Przy tego rodzaju ukladzie uzys¬ kuje sie tylko czesciowe zrównowazenie sil promie¬ niowych i bocznych, wskutek tego lapata moze zaj¬ mowac rózne polozenia wzgledem swojej osi.Znane sa takze piasty w których okucte lopaty zawieszone jest, za pomoca lozysk tocznych w ksztaltowej tulei podtrzymujacej, polaczonej z kula umieszczona w sferycznym gniezdzie lacznika pos¬ redniego. Tego rodzaju rozwiazania podatne sa na uszkodzienia, gdyz wystepujace w nich zamocowa¬ nie kuli i tulei, oparte na wzajemnym tarciu, nie zawsze odpowiada wszystkim stawianym mu wyma¬ ganiom. Specjalnie niekorzystne jest przy tym to, ze para kulista tworzaca ruchome polaczenie dwóch 60263( I czlonów materialnych, posiada na swoich powierz¬ chniach roboczych skape miejsca styku spowodo¬ wane osadzeniem od strony lopaty tulei podtrzy- , mujacej, co przy skojarzeniu przegubu z ukladem sterowania prowadzi do wystepowania nadmier- 5 nych sil w calym lancuchu kinematycznym. Inna z kolei wada tej piasty, poza skomplikowana bu¬ dowa systemu smarowania czopa i panwi kulistej jest to, ze okresowa zmiane kata nastawienia lo¬ pat uzyskuje sie przez osadzenie ich na odrebnym 10 przegubie podluznym.Wynalazek ma na celu usuniecie wszystkich tych niedogodnosci, przy czym osiagnieto to w ten spo¬ sób, ze w ramionach glowicy uksztaltowano odpo¬ wiednie wydrazenia zakonczone cylindrycznym wy- 15 braniem, zaopatrzonym w nakretke kulista i sprze¬ zono obrotowo z czopem kulistym, którego czesc chwytowa jest sztywno zamocowana w kwadrato¬ wej lub prostokatnej obsadzie, polaczonej z ramio¬ nami lacznika iposredniego. Takie skojarzenie po- 20 danych srodków technicznych zapewnia kazdej lo¬ pacie mozliwosc odchylania sie we wszystkich kie¬ runkach wzgledem podstawy piasty oraz pozwala ria dlugotrwala prace wirnika pod obciazeniem.Dalsza zaleta konstrukcji piasty jest stosunkowo 25 prosta budowa zapewniajaca latwy montaz i tanie jej wykonanie. Zgodnie z wynalazkiem umieszcze¬ nie pomiedzy ramionami lacznika posredniego, kwa¬ dratowej lub prostokatnej obsady, jako elementu oporowego, umozliwia wzajemne wychylenie lopat 30 w plaszczyznie wirowania. Dodatkowa cecha wyna¬ lazku jest równiez to, ze we wszystkich warunkach lotu zapewniony jest pelny styk powierzchni robo¬ czych czopa i panwi kulistej.Przyklad wykonania wynalazku jest uwidocznio- 35 ny schematycznie na zalaczonym rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia aksonometryczny widok pia¬ sty wirnika, trzylopatowego, przy czym dla przej¬ rzystosci pokazany jest czesciowy przekrój poprzez ramie i lacznik posredni, fig. 2 — te sama, piaste w 40 przekroju wzdluz linii A-A zaznaczonej na figurze 3 i widok boczny nasady lopaty, a fig. 3 — piaste w widoku z góry z czesciowym przekrojem.W celu uproszczenia i dla wiekszej przejrzystosci rysunku piasta na fig. 2 i fig. 3 posiada tylko je- 45 den lacznik posredni 8 z nasada 27 i czescia lopa¬ ty 18.Glowica 1 piasty osadzona jest na wielowypuscie, za pomoca którego moment obrotowy przekazywa¬ ny jest wirnikowi nosnemu. W plaszczyznie prosto- 50 padlej do osi wielowypustu glowica posiada ksztal¬ towe wybrania 4 rozstawione pod katem np. 120° w trzylopatowym wirniku nosnym i zakonczone cy¬ lindrycznym wydrazeniem 24, umieszczonym sy¬ metrycznie w stosunku do osi k lopaty 18, 55 W to cylindryczne wydrazenie 24 wkrecony jest element w postaci nakretki 2 posiadajacej sfery¬ czne wglebienie stanowiace oparcie dla czopa kuli¬ stego 5, który jako miejsce styku polaczonych ogniw, wspólpracuje wzgledem czaszy obrotowo. 60 Czesc chwytowa 20 tego czopa jest zamocowana za pomoca nakretki 6 do kwadratowej lub prostoka¬ tnej obsady 7, skreconej srubami 9 i polaczonej z ramionami 21 lacznika posredniego 8. Sily obcia¬ zajace piaste, powstajace na lopatach, przenoszone 65 4 sa na obsade 7 za posrednictwem polaczenia wielo- karbowego, którego trójkatne zabki 25, naciete na dwóch plaszczyznach przylegajacych do ramion 21 lacznika posredniego 8 wykazuja stosunkowo mala glebokosc karbu i najmniej oslabiaja polaczenie.Naciski powierzchniowe wywolane poteznymi sila¬ mi odsrodkowymi sa w tym przypadku szczególnie niskie, a to ze wzgledu na duza liczbe karbów.W celu uzyskania znacznie lepszego smajrowania. pomiedzy powierzchniami czopa kulistego 5 i wkle¬ slej gladzi nakretki 2, we wglebieniu nakretki 2 umieszczono wygieta wkladke 3, wykonana np. z. brazu, tworzywa sztucznego lub innego materialu, posiadajacego znaczna wytrzymalosc na sciskanie oraz duze wlasnosci samosmarujace. Ulatwienie smarowania pracujacych czesci przegubu zwieksza jego trwalosc oraz zmniejsza sily tarcia majace równoczesny wplyw na caly uklad sterowania.W celu ograniczenia wychylen lopaty w góre oraz jej zwisu do dolu, glowica 1 jest zaopatrzona w zderzaki 14 o które swoimi wystepami 15 opiera sie lacznik posredni 8.W nieco inny sposób uksztaltowane sa ogranicz¬ niki wahan poziomych. W ukladzie wedlug fig. & ksztaltowe wybranie 4 posiada obrobione powie¬ rzchnie oporowe 16, obsada 7 natomiast wraz ze swoimi koncami 17 stanowi element oddzialywujacy na te powierzchnie 16 wybrania 4. Wychylenie wiec lopat 18 w plaszczynie wirowania zostaje wzajem¬ nie okreslone przez powierzchnie 16 i konce 17.W celu umozliwienia regulacji kata nastawienia lopaty, na laczniku posrednim 8 znajduje sie ramie 13, zakonczone na swym swobodnym koncu uchem 12 i polaczone nie pokazanym na rysunku cieglem z tarcza sterujaca. Ramie 13 umieszczone jest po* stronie krawedzi natarcia lopaty, co ma ha celu zblizenia jego konca do osi obrotu wirnika i uzys¬ kanie pionowego polozenia ciegla laczacego ramie 13 z tarcza sterujaca.Polaczenie lopat z piasta odbywa sie za pomoca sworzni 11 przelknietych przez lapy 10, uksztalto¬ wane na laczniku posrednim 8 oraz na nasadzie 27.Liczba lopat wirnika w piascie wedlug wynalazku: nie jest ograniczona i wobec tego mozna zastosowac w niej wiecej niz dwie lopaty.Piasta wedlug wynalazku jest prosta pod wzgle¬ dem konstrukcji i wykonania, a wmontowane w glowice kuliste przeguby eliminuja duza liczbe czesci, zwiazanych z ruchami lopat i polepszaja re¬ surs. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Piasta wirnika nosnego smiglowca z lopatami przegubowymi i przegubami rozstawionymi mimo- srodowo, skladajaca sie z glowicy i laczników po¬ srednich zawieszonych ruchomo w glowicy za po¬ moca oddzielajacych czlonów kulistych, znamienna tym, ze kazde ramie glowicy (1) jest zaopatrzone w ksztaltowe wybranie (4) zakonczone cylindrycz¬ nym wydrazeniem (24), nakretke kulista (2) umie¬ szczona w tym cylindrycznym wydrazeniu (24), oraz w czop kulisty (5), który z jednej strony osadzony jest obrotowo we wglebieniu nakretki kulistej (2)'„60263 a z drugiej strony jest sztywno zamocowany w kwadratowej lub prostokatnej obsadzie (7) skreco¬ nej srubami (9) i polaczonej z ramionami (21) la¬ cznika posredniego (8), przy czym obsada (7) jest zaopatrzona w trójkatne zabki (25) naciete na dwóch plaszczyznach przylegajacych do ramion (21). 6 2. Piasta wirnika nosnego smiglowca wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze jej ksztaltowe wybra¬ nia (4) zawieraja powierzchnie oporowe (16), o któ¬ re opieraja sie konce (17) obsady (7) w celu ograni¬ czenia wychylenia lopat (18) w plaszczyznie wiro¬ wania. 2/3 & Figi fig. 2KI. 62 b, 26/01 60263 MKP B 64 c, 27/48 fig. 3 WDA-1. Zam. 4675. Naklad 220 egz. PL PL