Opublikowano: 15.VII.1970 60239 KI. 47 g1, 7/00 MKP F 16 k, 7/<£ UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Boguslaw Capik, mgr inz. Leszek Menkina Wlasciciel patentu: Centralny Osrodek Konstrukcyjno-Badawczy Prze¬ myslu Okretowego, Gdansk (Polska) Zawór grzybkowy bezdlawicowy z membranowym silownikiem pneumatycznym Przedmiotem wynalazku jest zawór grzybkowy bezdlawicowy z membranowym silownikiem pneu¬ matycznym i urzadzeniem do bezposredniego otwierania i zamykania recznego, oraz zdalna i miejscowa sygnalizacja polozenia grzybka. Zawór jest przeznaczony w szczególnosci do okretowych instalacji wody morskiej i slodkiej, oleju napedo¬ wego opalowego i smarnego i moze byc wykona¬ ny w kilku odmianach konstrukcyjnych.Znane zawory grzybkowe stosowane w tych instalacjach sa z reguly typu konwencjonalnego, wymagajace recznej obslugi. Stosowane w nich dlawice sa klopotliwe w eksploatacji i staja sie zródlem przecieków i zacierania oraz wymagaja ciaglego nadzoru, zawory maja duze gabaryty i ciezar przy tym urzadzenia do recznego otwie¬ rania i zamykania zaworów sa skompletowane i umieszczane sa z boku zaworu co jest szczegól¬ nie niedogodne w instalacjach okretowych ze wzgledu na trudny dostep do zaworu w zageszczo¬ nej instalacji okretowej.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad i niedogodnosci.Cel ten zostal osiagniety przez zastapienie dlawnicy membrana uszczelniajaca o powierzchni czynnej nie mniejszej od powierzchni grzybka zaworu, oraz zastosowania napedu recznego od góry skladajacym sie z ruchomej tulei dajacej sie przesuwac po czesci gwintowanej wrzeciona za¬ woru, sprezyny zamykajacej zawór, które umiesz- 15 25 30 czone poza obszarem zawartym miedzy plaszczyz¬ nami skrajnymi membran sprzegniete sa elastycz¬ nie z trzpieniem zaworu pomiedzy mebrana silownika a membrana uszczelniajaca poprzez dzwignie ze sworzniami, pierscien i kaptur ze sworzniami.Rozwiazanie to umozliwia reczne otwieranie i zamykanie zaworu od góry niezaleznie od stero¬ wania zdalnego, przy zapewnieniu uszczelnienia trzpienia zaworu od czynnika roboczego przeply¬ wajacego przez zawór, a takze zabezpieczony jest przed przeciekami w wypadku pekniecia mem¬ brany.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zawór dwubembranowy w prze¬ kroju pionowym, a fig. 2 w przekroju poprzecz¬ nym.W wykonaniu zaworu wedlug fig. 1 i 2 mem¬ brana 1 stanowi membrane silownika pneuma¬ tycznego tworzacego komore 15 zasilanego spre¬ zonym powietrzem poprzez zlaczke w pokrywie 14 na rysunku nie pokazana. Membrana 2 o po¬ wierzchni czynnej nie mniejszej od powierzchni grzybka 5 polaczona jest szczelnie i nieprzesuw- nie w czesci srodkowej z trzpieniem 4 a obrzeze z korpusem 3 zaworu. W dolnej czesci trzpienia 4 wykonane sa wzdluznie rowki przykryte prowad¬ nica 17 umozliwiajace przeplyw cieczy pod mem¬ brana 2 a w polozeniu zamknietym jak i otwar- 6023960239 tym doplyw cieczy zostaje odciety — co jest ko¬ nieczne naprzyklad w przypadku pekniecia membrany 2.Naped reczny zaworu rozwiazano za pomoca wrzeciona 6 i ruchomej tulei 7. Sila od napedu recznego oraz od sprezyny zamykajacej 13 przy¬ lozone sa do trzpienia 4 na odcinku pomiedzy membranami poprzez dzwignie 12, która polaczo¬ na jest poprzez dwa sworznie 11 z pierscieniem 10, który z kolei poprzez dwa sworznie 9 laczy sie z kapturem 8.Zawór jest zaopatrzony w urzadzenia do zdalnej i miejscowej bezposredniej sygnalizacji stanów otwarcia i zamkniecia. Sygnalizacja zdalna odby¬ wa sie pod wplywem impulsu pneumatycznego, za pomoca znanego przekaznika pneumatyczno- -mechanicznego 18, zamocowanego na pokrywie 14 i uruchamianego poprzez popychacz 19 zwiazany z dzwignia 12. Do sygnalizacji miejscowej bezpo¬ sredniej stanu zamkniecia lub otwarcia sluzby wskaznik mechaniczny 16, przy czym polozeniu wskaznika w pozycji Z na tabliczce wskaznika odpowiada zamkniecie, a w pozycji O stan otwarcia.Dla przygotowania zaworu do zdalnego stero¬ wania tuleja ruchoma 7 zostaje zablokowana za pomoca dowolnego znanego urzadzenia zatrzasko¬ wego na wrzecionie 6 w miejscu zaznaczonym* kreska A. Doprowadzenie sprezonego powietrza do komory silownika 15 powoduje ugiecie górnej membrany 1, a w efekcie ugiecie sprezyny 13 i otwarcie grzybka 5. Ruch powrotny grzybka 5 przy braku cisnienia sterujacego w silowniku na¬ stepuje pod naciskiem sprezyny 13.Awaryjne reczne otwieranie i zamykanie zawo¬ ru wymaga uprzedniego odblokowania tulei rucho¬ mej 7. Przy recznym otwieraniu zaworu obraca¬ nie kólkiem recznym 20 w lewo az do oporu po¬ woduje przesuwanie sie w dól tulei ruchomej 7 a wraz z nia kaptura 8. Przemieszczanie to na¬ pina sprezyne 13 i przesuwa w dól trzpien 4 z 5 grzybkiem 5. W celu recznego zamkniecia zaworu ze stanu otwartego, nalezy obracac kólkiem recz¬ nym £0 w prawo az do oporu. Powoduje to prze¬ suniecie sie tulei ruchomej 7 w góre od pozycji oznaczonej na wrzecionie 6 kreska O do pozycji 10 oznaczonej kreska Z. W wyniku tego grzybek 5 zostaje docisniety do gniazda zamykajac zawór.W stanie zamknietym recznie doprowadzenie powietrza sterujacego do komory silownika 15 nie wywoluje otwarcia zaworu, natomiast zawór moz- 15 na zamknac recznie równiez wtedy, gdy_ sprezone powietrze nie zostalo usuniete z komory silow¬ nika 15. 20 PL