Pierwszenstwo: Opublikowano: 27.XII.1967 (P 124 327) 10.VII.1970 60007 KI. 61 a, 14/03 MKP A 62 c UKD \h\S\ 43160 Wspóltwórcy wynalazku: inz. Tadeusz Cholewinski, inz. Olgierd Podla¬ ski Wlasciciel patentu: Katowickie Zaklady Wyrobów Metalowych, Kato¬ wice (Polska) Gasnica proszkowa Przedmiotem wynalazku jest gasnica proszkowa do gaszenia pozarów.Do gaszenia pozarów materialów latwopalnych i instalacji elektrycznych bedacych pod napieciem, stosuje sie najczesciej gasnice proszkowe. Srodkiem gaszacym jest tutaj sypki proszek wyrzucany za pomoca gazu obojetnego na przyklad dwutlenku wegla. Gaz ten pod duzym cisnieniem znajduje sie w specjalnej butli stalowej umieszczonej po zew¬ netrznej lub wewnetrznej stronie cylindrycznego zbiornika zawierajacego proszek gasniczy.Dotychczas butla stalowa ze sprezonym gazem umieszczana byla wewnatrz zbiornika tylko czes¬ ciowo, poniewaz jej glowica z zaworami spustowy¬ mi znajdowala sie na zewnatrz ponad pokrywa zbiornika zawierajacego proszek. Przewód dopro¬ wadzajacy sprezony gaz do zbiornika proszku umieszczany byl równiez po jego zewnetrznej stro¬ nie, przy czym jedna jego koncówka byla zamoco¬ wana do zaworu upustowego, a druga byla osadzo¬ na w sciance zbiornika i wpuszczona na pewna gle¬ bokosc do znajdujacego sie wewnatrz proszku.Tego rodzaju konstrukcja jest wprawdzie juz znacznie lepsza od gasnic, w których butla byla umieszczana w calosci poza zbiornikiem proszku, ale w dalszym ciagu wykazywala powazne wady.Po pierwsze istnialy trudnosci z odpowiednim osa¬ dzeniem i uszczelnieniem w pokrywie zbiornika butli, a po drugie wystepowaly trudnosci w szczel- 10 20 25 30 nym i trwalym osadzeniu w sciance zbiornika ru¬ ry doprowadzajacej gaz.Najwazniejsza wada wynikala jednak z umiesz¬ czenia po zewnetrznej stronie zaworu butli. Zawór ten umozliwial w zasadzie tylko wyprowadzenie gazu w czasie gaszenia pozaru z butli do zbiornika zawierajacego proszek. Napelnianie samej butli od¬ bywalo sie przy otwartym zaworze grzybkowym, przy czym gaz ladowano ta sama rura co nastepo¬ walo rozladowanie. Wówczas nalezalo cala butle wymontowac ze zbiornika, co bylo bardzo skompli¬ kowane i pracochlonne.Znana jest wprawdzie gasnica, w której butle ze sprezonym gazem proponuje sie umiescic calko¬ wicie we wnetrzu zbiornika z proszkiem. Tego ro¬ dzaju rozwiazanie czesciowo eliminowalo wady opisanych wyzej i powszechnie stosowanych do obecnej chwili gasnic, lecz posiadalo szereg wad, które uniemozliwily praktycznie wykorzystanie dotychczas tej propozycji. Wedlug tego rozwiaza¬ nia butla wypelniona sprezonym gazem ma szyjke zalutowana lub zamknieta metalowa blona, a jej otwarcie przy gaszeniu pozarów dokonuje sie przez przebicie tej szyjki udarowym zaostrzonym trzpie¬ niem.Sprezony gaz wypelnial wówczas calkowicie górna przestrzen zbiornika z proszkiem, a dla umozliwienia przeplywu gazu zastosowano kilka przewodów doprowadzajacych sprezony gaz z gór¬ nej czesci zbiornika do czesci dolnej. Tego rodzaju 600073 rozwiazanie, nie moglo znalezc w ogóle zastoso¬ wania, poniewaz gasnica zatykala sie proszkiem lub y wyrzut tego proszku byl bardzo slaby i nierówno¬ mierny. Wynikalo to stad, ze górne otwory wloto¬ we przewodów zatykaly sie wzruszonym i rozpy¬ lonym proszkiem za pomoca nagle wprowadzonego do zbiornika sprezonego gazu. Proponuje sie wprawdzie zabezpieczenie wlotów tkanina, lecz to jeszcze pogarszalo sytuacje, poniewaz ulatwiala ona calkowite zatykanie proszkiem wlotu do tych przewodów.Zatkanie sie otworów wlotowych lub wylotowych proszkiem jak wiadomo nie tylko czyni gasnice niezdatna do akcji gaszenia pozaru, "ale ponadto grozi niebezpiecznym jej rozerwaniem. Do dalszych powaznych wad konstrukcji gasnicy wedlug po¬ wyzszego patentu naleza trudnosci w ponownym ladowaniu butli sprezonym powietrzem. Butle ta¬ kie mozna bylo ladowac tylko za pomoca specjal¬ nych i skomplikowanych urzadzen umozliwiaja¬ cych w trakcie ladowania pod cisnieniem jedno¬ czesne zalutowanie szyjki i to w sposób pewny i bezpieczny, co bylo prakitycznie bardzo trudne do wylkomainia i ryzykowne.Ponadto zamkniecie to powinno spelniac jedno¬ czesnie role zaworu bezpieczenstwa, uniemozliwia¬ jacego rozerwanie butli w przypadku istnienia nadmiernego cisnienia. Wykonanie kazdorazowo takiego pewnego w dzialaniu, dokladnego i bez¬ piecznego zamkniecia bezposredno w szyjce jest praktycznie niemozliwe.Wynalazek postawil sobie za cel usuniecie wis-zyisitkioh dotychczasowych wad i niedomagan znanych gasnic, zwlaszcza gasnic, w których butla ze sprezonym gazem jak i zamkniecie butli sa cal¬ kowicie umieszczone wewnatrz zbiornika z prosz¬ kiem.Postawiony cel udalo sie osiagnac dzieki umiesz¬ czeniu pomiedzy szyjka butli a nakretka zamyka¬ jaca zbiornik, cylindra rozpreznego oraz specjalne¬ go trójczynnosciowego zaworu umozliwiajacego otwieranie butli, zamykanie oraz ladowanie spre¬ zonym gazem przy jednoczesnej mozliwosci kazdo¬ razowego zamkniecia butli. Wskutek zastosowania takiego zaworu nie zachodzi potrzeba uzywania zadnych posrednich urzadzen do ladowania spre¬ zonym gazem.Dzieki zas zastosowaniu cylindra rozpreznego, gaz przechodzi bezposrednio do dolnej wylotowej czesci zbiornika, a wiec pomimo calkowitego umieszczenia butli i zaworu we wnetrzu zbiornika, sprezony gaz nie kontaktuje sie z proszkiem gasni¬ czym w górnej czesci oraz nie powoduje jego wzruszenia i rozpylenia.Ponadto, zastosowany wedlug wynalazku cylin¬ der rozprezajacy dzialajacy buforowo w momencie naglego wyzwolenia sie gazu, umozliwia równo¬ mierny i jednostajny przeplyw gazu bezposrednio do dysz wylotowych w dnie zbiornika, co zapew¬ nia wylot gasniczego proszku zawsze o jednakowej sile bez zadnych zaburzen. Zastosowanie wymien¬ nej zaworowej plytki zapewnia ponadto mozliwosc dokladnego jej dobierania do ustalonego cisnienia gazu w danej butli, co gwarantuje maksymalne 60007 4 zapewnienie warunków bezpieczenstwa podczas eksploatacji gasnicy.Gasnica proszkowa wedlug wynalazku jest uwi¬ doczniona w przykladowym wykonaniu na rysun- 5 ku w przekroju wzdluz jej osi pionowej.Gasnica sklada sie ze zbiornika 1 wypelnionego proszkiem, oraz ze stalowej butli 2 umieszczonej we wnetrzu tego zbiornika i wypelnionej sprezo¬ nym gazem, najkorzystniej dwutlenkiem wegla. io Pomiedzy butla 2 a zamykajaca nakretka 6 zbiornika 1 jest zamocowany rozprezny cylinder 4 polaczony przewodem 18 z dolna wewnetrzna czes¬ cia zbiornika 1 oraz trójczynnosciowy zawór 3.Rozprezny cylinder 4 od dolu jest zamocowany 15 do zaworu 3 butli 2, a od góry do kolnierza 5 zbior¬ nika 1 za pomoca nakretki 6. Pomiedzy kolnierzem 5 zbiornika 1 a kolnierzem 4a cylindra 4 oraz nak¬ retka 6 sa umieszczone* uszczelki 7 i 8 oraz ela¬ styczna membrana 9, w której posrodku jest zamo- 20 cowane upustowe wrzeciono 10 zaworu 3.Trójczynnosciowy zawór 3 jest zaopatrzony w prowadnicza tuleje 11, wkrecona do jego kadluba od góry za pomoca gwintu lla, w której przesuw¬ nie pionowo jest osadzona zaostrzona koncówka 25 wrzeciona 10, oraz w zaworowa wymienna plytke 12 osadzona na wcisk w dolnej czesci tulei 11 po¬ miedzy uszczelkami 13 i 14 w gniezdzie kadluba zaworu. Na wprost uszczelek 13 i 14 w bocznej czesci kadluba zaworu 3 jest wykonany otwór 15 30 zamykany sruba 16 majacy polaczenie po wykre¬ ceniu do góry tulei 11 z wnetrzem butli 2 po¬ przez kanal 17.Zaworowa plytka 12 ma dwa przeznaczenia, z jednej strony zamyka doplyw lub odplyw gazu 35 z butli 2, a z drugiej strony stanowi zabezpiecze¬ nie butli przed rozerwaniem przy nadmiernym cisnieniu. W przypadku wystapienia nadmiernego cisnienia nastepuje zerwanie plytki 12. Wielkosc cisnienia, przy którym nastepuje zerwanie plytki 12 40 ustala sie przez odpowiednie dobranie wewnetrz¬ nej srednicy uszczelki 13.Rozprezny cylinder 4 jest zaopatrzony w rure 18, która po otwarciu zaworu 3 przeplywa gaz z butli 2 do wnetrza zbiornika 1 wypelnionego proszkiem 45 gasniczym. Zbiornik 1 jest w znany sposób zao¬ patrzony w rure 19, która jest wyrzucany na zew¬ natrz z duza sila proszek gasniczy, oraz w zawór bezpieczenstwa 20 zabezpieczajacy zbiornik 1 przed rozerwaniem w przypadku zatkania sie otworu w 50 rurze 19. Wrzeciono 10 jest ponadto zaopatrzone w zawleczke 21, zapobiegajaca przed przypadko¬ wym uruchomieniem gasnicy.Wyzej opisana gasnica dziala w sposób nastepu¬ jacy. Podczas gaszenia pozaru, po wyjeciu zawlecz- 55 ki 21 naciska sie na galke 22 wrzeciona 10, które swoja zaostrzona koncówka przebija plytke 12.Wskutek tego gaz znajdujacy sie w butli 2 gwal¬ towanie wyplywa kanalem 17 i poprzez tuleje 11, rozprezny cylinder 4 i rure 18 do dolnej czesci 60 zbiornika 1 wypelnionej gasniczym proszkiem. W znany sposób proszek ulega wówczas zawirowa¬ niu i z duza sila jest wyrzucany na zewnatrz rura 19. Po przebiciu plyty 12, wrzeciono 10 samoczyn¬ nie jest przesuniete do góry w polozenie wyjscio- 65 we elastyczna membrana 9. Natomiast ladowanie60007 5 opróznionej butli 2 nowym gazem odbywa sie w nastepujacy sposób.Najpierw odkreca sie nakretke 6 i wyjmuje ze zbiornika cala butle 2 wraz z zaworem 3 i rozprez¬ nym cylindrem 4. Potem odkreca sie tuleje 11 i od spodu zaklada do niej nowa plytke 12, a nastep¬ nie wkreca sie ta tuleja z powrotem jednak nie na pelna glebokosc, lecz tak, aby pod uszczelka 14 powstala wolna przestrzen laczaca wnetrze butli 2 poprzez kanal 17 otworem 15. Po odkreceniu sruby 16 mozna za pomoca otworu 15 zaladowac butle 2 nowym gazem.Podczas ladowania gazem, plytka 12 jednoczesnie odcina przeplyw tego gazu poprzez tuleje 11 do cy¬ lindra 4. Gdy ladowanie butli 2 dobiega konca, wówczas tuleje 11 dokreca 'sie do spodu, co powo¬ duje odciecie butli od otworu 15, który potem po odlaczeniu urzadzenia ladujacego moze byc zabez¬ pieczony sruba 16. Tak wiec zawór wedlug wyna¬ lazku spelnia trzy niezalezne czynnosci, jedna dla wyprowadzenia gazu z butli do zbiornika 1, druga, dla zaladowania tej butli, oraz trzecia dla zabez¬ pieczenia butli przed rozerwaniem. Po zaladowaniu butli 2, wklada sie ja do zbiornika 1 i mocuje nak¬ retka 6. 10 PL