PL59933B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 02.1.1968 (P 124 461) 10.VII.1970 59933 KI. 63 c, 8/40 MKP B 60 k 2i\OU 15 Twórca wynalazku: mgr inz. Zygmunt Westfal Wlasciciel patentu: Fabryka Samochodów Ciezarowych im. F. Dzierzyn¬ skiego, Starachowice (Polska) Urzadzenie wlaczajace do przekladni zmianowych zebatych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie wla¬ czajace do przekladni zmianowych zebatych, zwlaszcza do wlaczania biegów pierwszego i wstecznego w pieciostopniowych skrzynkach prze¬ kladniowych samochodów.W znanych rozwiazaniach rozrzadu skrzyni prze¬ kladniowych zebatych stosowanych w samocho¬ dach, tak bezposrednim jak i posrednim do wlacza¬ nia biegów pierwszego i wstecznego, przewidziane sa zawsze dwa oddzielne zespoly przesuwek wzgled¬ nie wodzików, z których kazdy pomijajac nieznacz¬ ne rozbieznosci konstrukcyjne, -sklada sie z widelki wodzacej przesuwne kolo zebate lub pierscien sprze¬ gajacy walka sluzacego do usytuowania tej widelki w skrzyni biegów, oraz zatrzasków i dodatkowych elementów ryglujacych widelki w odpowiedniej do danego przelozenia pozycji.Mimo, ze w sklad zespolów zarówno wodzika, jak tez przesuwki wchodza w zasadzie takie same ele¬ menty, dzialanie ich powoduje, ze róznia sie one miedzy soba w dosc zasadniczy sposób.Róznica polega na tym, ze w przypadku wodzika — walek podtrzymujacy widelki, osadzony jest w korpusie skrzyni biegów wzglednie jej pokrywie na stale, a ruchome sa tylko widelki wraz z zabudo¬ wanymi w niej zespolami zatrzasków wspólpracu¬ jacych z wycieciami wykonanymi na tym walku.Przesuwke natomiast stanowi zespól trwale po¬ laczonych ze soba elementów: widelek zabieraka, oraz walka, który w korpusie skrzyni biegów 10 15 20 30 2 wzglednie w jej pokrywie osadzony jest przesuw¬ nie. Zespoly zatrzasków, jak tez elementy ryglu¬ jace w tym przypadku osadzone sa równiez alter¬ natywnie w korpusie lub pokrywie tej skrzyni.W stosowanych do obecnej chwili ukladach roz¬ rzadu skrzyni pieciobiegowych palec wybieraka dzwigni zmiany biegów poprzecznie do ruchu prze¬ suwek, musi zajmowac minimum cztery polozenia, z których dwa przypadaja wylacznie dla wlacze¬ nia biegów pierwszego i wstecznego. Taki uklad powoduje koniecznosc stosowania dwóch zderza¬ ków o wyraznej róznicy napiec, wzglednie innych zaczepów — pozwalajacych w wyczuwalny dla obslugi samochodu sposób, podzielic obszar mani¬ pulacyjny dzwigni zmiany biegów pod wzgledem jej poprzecznego ruchu na trzy strefy odpowiednio dla biegu wstecznego, biegu pierwszego, oraz pozo¬ stalych zasadniczo wykorzystanych przelozen od drugiego do piatego.Uklad ten cechuje ponadto powazna niedogodnosc wynikajaca .z potrzeby zagwarantowania w kabinie kierowcy duzej przestrzeni niezbednej dla poprzecz¬ nego ruchu rekojesci zmiany biegów wystepujaca szczególnie wyraznie w samochodach z kabina nie¬ przelotowa, w których przestrzen ta jest mocno ograniczona z jednej strony oblachowaniem silnika, natomiast z drugiej strony siedzeniem kierowcy.Niedogodnosci powyzsze zgodnie z wynalazkiem zostaly calkowicie usuniete przez zastosowanie do rozrzadu skrzyn przekladniowych (zwlaszcza piecio- 599333 biegowych) w miejsce dotychczasowych indywidu¬ alnych mechanizmów wlaczajacych biegi pierwszy i wsteczny — zespolu wspólnej dla tych biegów przesuwki, skladajacej sie z walka sterujacego, na którym przesuwnie w pewnych granicach osadzone sa dwie widelki, posiadajace wlasne mechanizmy ryglujace je z obudowa skrzyni w zaleznosci od polozenia walka, przy czym walek ten posiada tak ustawione wyciecia sterujace, ze w momencie jego ruchu przesuwana jest tylko jedna z widelek, pod¬ czas gdy druga ustalona zostaje wzgledem obudo¬ wy skrzyni w polozeniu zapewniajacym przekladni przez nia wlaczonej — bieg jalowy.Przedmiot wynalazku pokazany zostal w przykla¬ dzie wykonania na zalaczonym rys., na którym fig. 1 przedstawia zespól 'przesuwki, fig. 2 — frag¬ ment schematu kinematycznego skrzyni przeklad¬ niowej ograniczony do ukladu kól pierwszego i wstecznego biegu, natomiast fig. 3 — kolejne po¬ lozenie rekojesci dzwigni zmiany biegów, odpo¬ wiednie dla poszczególnych przelozen.Jak wynika ze schematu przedstawionego na fig- 2 — w przykladowym rozwiazaniu skrzyni prze¬ kladniowej, wlaczenie pierwszego biegu, dokonuje sie przez przesuniecie tulei sprzeglowej S w pra¬ wo, do zazebienia jej z wiencem sprzeglowym kola zebatego B pierwszego biegu, przez co wia¬ ze sie to kolo z walkiem glównym skrzyni.Wlaczenie biegu wstecznego dokonuje sie przez przesuniecie kola zebatego posredniego C w lewo, do zazebienia sie z kolem zebatym D.Realizacje powyzszych czynnosci zapewnia ze¬ spól przesuwki, stanowiacy przedmiot niniejszego wynalazku.Jak pokazano na fig. 1 — walek 1 przesuwki, osadzony jest suwliwie na trzech otworach wyko¬ nanych w wystepach znajdujacych sie na pokry¬ wie skrzyni przekladniowej, wzglednie na obu¬ dowie tej skrzyni. Walek ten w trzech poloze¬ niach osiowych odpowiednich dla wlaczenia pierw¬ szego i wstecznego biegu, oraz polozenia jalowego — utrzymywany jest przez zatrzask skladajacy sie z kulki 4 i sprezyny 5, który osadzony jest w srodkowym wystepie 7 podpierajacym wyzej wy¬ mieniony walek.W wystepie tym osadzony jest równiez kolek 6, którego zadaniem jest ryglowanie w momen¬ cie ruchu walka 1 pozostalych przesuwek zabez¬ pieczajac, tym samym przed jednoczesnym wla¬ czeniem dwu przelozen.Zasadnicze elementy przesuwki, to jest widelki wodzace 2 i 3 osadzone sa na walku 1 równiez przesuwnie, z tym -jednak, ze swoboda osiowego ich ruchu w stosunku do tego walka, ograniczona jest przy pomocy na przyklad wkretów 9, wcho¬ dzacych w odpowiednie kanaly 8 wykonane w walku.Role zabezpieczenia przed jednoczesnym ruchem obydwóch widelek wodzacych 2 i 3, spelniaja in¬ dywidualne uklady ryglujace im przyporzadko¬ wane, skladajace sie kazdy z kulki 10 wzglednie kolka 11, odpowiednio osadzonych w piastach tych widelek, oraz plytek 12 przytwierdzonych do kor¬ pusu, w którym osadzony jest caly zespól prze¬ suwki^ 59933 4 Ostatnim elementem wchodzacym w sklad prze¬ suwki jest zabierak 13 wspólpracujacy z palcem wybieraka. Zabierak ten na walku 1 osadzony jest na stale przy pomocy wkreta 14. 5 Dzialanie przesuwki jest nastepujace: Polozenie obu widelek przedstawione na rys. — fig. 1 jest polozeniem luzu. W tej pozycji walek 1 przesuwki utrzymywany jest zatrzaskiem w po¬ staci kulki 4 i sprezyny 5 natomiast kazda z wi- io delek wodzacych odpowiednio kulka 10 lub alter¬ natywnie kolkiem scietym 11. Gdyby któras z wi¬ delek chciala sie przesunac, musialaby najpierw wypchnac element ryglujacy na przyklad kulke 10 z wyciecia plytki 12 co jest oczywiscie nie- 15 mozliwe z uwagi na brak w tym miejscu odpo¬ wiedniego wyciecia na walku 1.Chcac wlaczyc pierwszy bieg, poprzez dzwignie wybierajaca i zabierak 13 przesuwamy walek 1 przesuwki w prawo. Skutkiem czego, z wyciec 20 wykonanych w tym walku wypchniete zostaja kulka zatrzasku 4, oraz kolek ryglujacy 6, które¬ go przesuniecie jak wyzej podano, wiaze sie z jednoczesnym zablokowaniem pozostalych prze- suwek rozrzadu skrzyni przekladniowej. 25 W pierwszej fazie odbywa sie najpierw jalowy ruch walka 1 tak dlugo, az czolo kanalka 8 oprze sie o koniec wkreta zabierajacego 9, a os odpo¬ wiedniego wyciecia w tym walku ustawi 6ie w osi elementu ryglujacego tj. kulki 10, umozliwia- 30 jac w ten sposób wysuniecie sie z wyciecia wy¬ konanego w plytce ryglujacej 12.Przesuniecie sie wiec elementu ryglujacego 10 w glab walka likwiduje polaczenie widelki wodzacej z obudowa calego zespolu przesuwki powodujac 35 jednoczesnie jej polaczenie z walkiem 1, dzieki czemu dalsze przesuwanie w/w walka pociaga za soba równiez przesuwanie widelki wodzacej 3.Ruch ten trwa do momentu polaczenia odpowied¬ nich kól zebatych wystepujacych w ukladzie ki- 40 nematycznym pierwszego biegu i konczy sie za¬ dzialaniem zatrzasku glównego co nastepuje dzie¬ ki ustawieniu sie odpowiedniego wyciecia wyko¬ nanego w walku 1 na wprost osi drogi ruchu kul¬ ki 4 tego zatrzasku. 45 W czasie calego procesu wlaczania pierwszego biegu obejmujacego wszystkie w/w czynnosci, dru¬ gie widelki 2 wlaczajace bieg wsteczny pozostaja oczywiscie zabezpieczone przed niezamierzonym ruchem osiowym przez zwiazanie ich z plytka 12, 50 polaczona z korpusem skrzyni za pomoca elemen¬ tu ryglujacego — w postaci np. kolka 11. Proce¬ sowi wylaczania biegu towarzysza w zasadzie wszystkie wyzej opisane ruchy elementów skla¬ dowych przesuwki wystepujace w kolejnosci od- 55 wrotnej.Wylaczanie biegu dokonuje sie zatem przez przesuniecie w przeciwnym kierunku (w lewo) walka 1 przesuwki, oraz zwiazanej z nim elemen¬ tem ryglujacym 10 widelki 3, az do momentu 60 oparcia sie czola jej piasty o srodkowy wystep 7. Wtedy to os drogi ruchu elementu ryglujace¬ go pokryta zostanie z osia wyciecia w plytce 12, w zwiazku z czym w wyniku dalszego prze¬ suwania sie walka 1 w lewo zostaje on wprowa- 65 dzony w' to wyciecie i zablokowany walkiem.59933 Wlaczanie biegu wstecznego odbywa sie w iden¬ tyczny sposób z tym tylko, ze walek przesuwki rozpoczyna ruch wlaczajacy w lewa strone. iW przypadku skrzyn biegów, w których walki przesuwek podparte sa tylko na koncach (brak srodkowej podpory), elementy zatrzasku i ryglo¬ wania ustalajace walek, umieszczone moga byc w jednej z podpór koncowych. W tym przypad¬ ku przy realizacji w/w ukladu sterowania, jako powierzchnia oporowa dla powrotnego ruchu wi¬ delek wodzacych wykorzystana moze byc plasz¬ czyzna czolowa piasty drugich widelek, wzglednie specjalnie wykonany nadlew na sciance pokrywy skrzyni lub tez na jej korpusie. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Urzadzenie wlaczajace do przekladni zmiano¬ wych zebatych, zwlaszcza do wlaczania biegów — pierwszego i wstecznego w pieciostopniowych skrzynkach przekladniowych samochodów, zna¬ mienne tym, ze sklada sie z walka sterujacego (1), na którym osadzone sa przesuwnie w grani¬ cach odpowiadajacych wlaczaniu poszczególnych przekladni, dwie widelki wodzace (2) i (3), posia¬ dajace indywidualne mechanizmy sluzace do ich ustalenia, z których kazdy zlozony jest na przy¬ klad ze stalej wzgledem korpusu skrzyni prze¬ kladniowej plytki (12) z wycieciem, oraz wspól¬ pracujacego z nim elementu 'blokujacego (10) osa¬ dzonego w piascie widelki, przy czym calosc za¬ budowana jest w formie przesuwki w korpusie skrzyni. PL