Pierwszenstwo: 23.X.1965 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 30.VI.1970 59909 KI. 20 h, 5 MKP B61k JCZYTELKU iW i\(M Wspóltwórcy wynalazku: Theodor Klotzek, Erwin Spingres ' Wlasciciel patentu: Dr inz. Ernst Garbers, Hamburg (Niemiecka Repu¬ blika Federalna) Urzadzenie do hamowania pojazdów szynowych i Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ha¬ mowania pojazdów szynowych, zjezdzajacych po pochylym torze, za pomoca stalego hamulca to¬ rowego o co najmniej jednym zespole hamulco¬ wym, ulozonym w kierunku wzdluz szyn, sklada- 5 jacym sie ze stalego kadluba z umieszczanym na nim materialem sprezystym ma przeklad guma, sluzacym jako- bieznia dla hamowania 'kól.W takim hamulcu torowym dzlialanie hamujace wywolywane jest ma obwodzie kola, co zwieksza io jego skutecznosc, a oprócz tego przez wykoirzy- stanie dio zwiekszania oporów toczenia ruchów czasteczkowych w materiale sprezystym, na przy¬ klad w gumie lufo podobnym materiale, pozwala na uzalezniieniie sily hamowania od ciezaru i pred- 15 kosci pojazdu.Znane hamulce torowe tego typu nie maja mo¬ zliwosci wylaczenia, tylko ustawione sa stale w pozycji hamowaniia. Nie mozna ich zatem uru¬ chamiac w zaleznosci od potrzeby, to znaczy tylko 20 przy nadmiernej predkosci jazdy, a takze luzowac w dowolnym czasie, po zaihamowainiiu pojazdu do z góry zalozonej predkosci. Wada tego rodzaju rozwiazan jest to, ze jezeli pojazdy haimowaine sa zbyt mocno, mozliwe jest jedynie zastapiieinie 25 czesci materialu sprezystego, przykladowo gumy, przed zjazdem nastepnych pojazdów przez szyne metalowa o takim samym 'ksztalcie i dlugosci. Dla takiej przebudowy hamulca musi byc przerwany ruch zjazdowy. Znamy hamulec torowy nadaje sie 30 zatem tylko do urzadzen zjazdowych, w których maja byc zahamowane do jednakowej predkosci wylacznie lub najmniej podczas dluzszego okresu czasu pojazdy tego samego typu i jednakowej energii ruchu, ina przyklad wózki kopalniane.Zadaniem wynalazku j'est takie uksztaltowanie hamulca torowego, które pozwoliloby ma to, aby pojazdy byly zahamiowaine przez toczenie sie ich kól po materiale sprezystym, przykladowo gumie, aby mozna bylo hamulec wylaczac ii wlaczac lub uruchamiac i zwalniac w miare potrzeby. Wedlug wynalazku przewidziane sa do rozwiazania tego zadania urzadzenia mastaweze, dzieki którym wie¬ rzchnia stroma materialu sprezystego, przyklado¬ wo gumy, lub tez caly kadlub hamulca daje sie w celu uruchomienia hamulca podinosiic do góry ponad normalna plaszczyzne toczenia kól, a w ce¬ lu zwolnienia hamulca opuszczac pod te pla¬ szczyzne toczenia. Do podnoszenia i opuszczania strony wierzchniej materialu sprezystego, przy¬ kladowo gumy, moze (byc na przyklad przewidzia¬ na w warstwie tego materialu co najmniej jedna przestrzen pusta, która mozna napelniac .i opróz¬ niac za pomoca urzadzenia hydraulicznego. Podno¬ szenie i opuszczanie korpusu hamulca moze byc dokonywane za posrednictwem mechanicznych urzadzen nastawczych, na przyklad dzwiigijen, po¬ ruszanych co najmniej przez jeden ipopychacz lub przez hydrauliczne urzadzenia iniastawcze, na przy¬ klad droga napelniania i oprózniania weza, umie- 5990959909 saczonego pad korpusem hamulca przez urzadze¬ nie hydrauliczne. Odksztalcalnosc materialu spre¬ zystego jak guma w kierunku poprzecznym dc kie¬ runku jazdy jest celowo ograniczoina przez po¬ wierzchnie zderzakowe umieszczone z boku. Dzla- lainiSe czasteczkowe zostaje wówczas wykorzystane w przewazajacej mierze w kierunku jazdy i dzia- lainie hamowania zastaje spotegowanie.Dla ekonomicznego wykorzystania (materialu sprezystego, przykladowo gumy, kadlub hamulca moze byc podzielony ea kilka równych czesci, które daja sie wzajemnie wymieniac.Na rysunku przedstawiono dwa przyklady wy¬ konania wynalazku. I tak fig. 1 ukazuje w prze- kMjwMwdlub" tanmrtftcte. ijia szynie toru, dajacy sie pcpidbsiic i opuszczac', fcig] 2 ten isam korpus hamul¬ cowy wedlug fig. 1 w ^idioku z (boku, po stromLe lei^ei w^ ^o^oizeniu podniesionym, a po stronie prkwisTwjpio^egi^puszczonym, a fig. 3 przed¬ stawila' udwuiaimf Wl zljAzenia zastawczego do pod¬ noszenia i opuszczania korpusu hamulcowego.¦Zgodnie z fig. 1 pomiedzy szyna jezdnia 1 i szy¬ na prowadzaca 2 umieszczony jest zetspól hamuja¬ cy, w którym elastyczny material 3, przykladowo guma, umieszczany jest ma kadlubie 4. W celu zwiekszenia, miarodajnej dla dzialania hamu¬ jacego objetosci elastycznego materialu, który slu¬ zy jiako powierzchnia toczna kola,, czesc glówki szyny jezdnej 1 zostala usunieta. Elastyczny ma¬ terial 3 mioze dostosowywac sie do zairysu kola, tak jak to jest pokazane linia ikireskowa, a takze za pomoca wykonania w elastycznym materiale rowka 5 idla obrzeza kola.Urzadzenie hamujace (fig. 2) moze byc wlaczanie i wylaczane .przez podnoszenie do góry i opusz¬ czanie w dól zespolów hamujacych 3, 4 za poimoca dzwigni 6 i drazków cieglowyidh 7. Wlaczanie i wy¬ laczanie urzadzenia hamujacego (moze byc samo¬ czynnie sterowane w zaleznosci od predkosci po¬ jazdu, za poimoca znanego mierzacego predkosc urzadzenia 8.Dzialanie urzadzenia liamujacego wedlug wyna¬ lazku jest nastepujace (fig. 1 i 2). Jezeli po szy¬ nie 1 w kierunku pokazanym strzalka F toczy siie pojjiazd, a mierzace predkosc urzadzenie 8 pokazuje, ze jego predkosc jest równa luib mniejsza od wy¬ maganej predkosci wytbiegowej, to urzadzenie ha¬ mujace pozostanie w polozeniu wylaczanym, po¬ kazanym po lewej stronie fig. 2. Pojazd toczy sie wówczas po powierzchni 9 glówki szyny 1, to zna¬ czy w normalnej plaszczyznie toczenia sie kól i urzadzenie hamujace na inliego nie oddzialywu- je. Jezeli natomiast urzadzenie 8 wykaze wieksza predkosc pojazdu, to wówczas powoduje ono sa¬ moczynnie, ze poprzez drazki ciegnowe 7 i dzwig¬ nie 6 podpora 4 wraz z umieszczonym ma niej elastycznym materialem, zajmie polozenie pokaza¬ ne po prawej stronie tfiig. 2, a zatem rozpocznie sie dzialanie hamujace. Jezeli kolo zacznie sie toczyc po elastycznym materiale, to oprócz wiekszego w7 porównaniu z powierzchnia 9 glówki s'zyny oporu toczenia uzyskiwane zostaje dodatkowe dzia¬ lanie -hamujace za pomoca ruchu molekularnego w elastycznym materiale, którego wielkosc zalezy od nacisku kola i predkosci pojazdu. Dodatkowe hamowanie zachodzi dlatego, ze kolo od^w^^dnio do 'nacisku, jaki wywiera na elastyczny material, zaglebia sie w ten material, przy czym wskutek sily, dzialajacej na kolo w kierunku jazdy, w ela¬ stycznym materiale wytwarza sie uzalezniona od • predkosci fala, która za pomoca wystepujacej przy tym pracy walkowania przeciwstawia sie hamujaco energii 'kinetycznej pojazdu. Dzialanie hamujace jest jeszcze wskutek tego zwiekszone, ze odksztalcanie elastycznego materialu 3 w kierunku poprzecznym do kierunku przetaczania sie kól og¬ raniczone zostaje za pomoca zwróconych w strone elastycznego materialu powierzchni 10 i 11 szyny jezdnej 1 i sizyny pomocniczej 2. Dzieki temu zo¬ staje uzyskane, ze molekularny ruch w elastycz¬ nym materiale 3 zasadniczo zachodzi tylko w kie¬ runku jazdy.Gdy tylko za pomoca dzialania hamujacego zo¬ stanie osiagnieta 'predkosc wybiegowa, to wów¬ czas mierzace predkosc urzadzenie 8 powoduje 20 samoczynnie, ze za pomoca drazka ciegnowego 7 i dzwigni 6 zespól hamujacy, który sklada islie z podpory 4 i umieszczonego na niej elastycznego materialu 3, zostaje opuszczony w dól i w ten sposób zostaje wylaczone dalsze hamowanie. Po¬ jazd toczy sie wówczas dalej po powierzchni 9 szyny jezdnej 1 bez dalszego ma niego oddzialy¬ wania urzadzenia hamujacego.Podnoszenie do góry i opuszczanie w dól zespo¬ lu hamujacego moze byc przeprowadzone równiez 3(J w inny sposób, ma przyklad za pomoca podloze¬ nia hydraulicznego, napelnianego i opróznianego weza pod podpore 4.W przedstawionej na fig. 3 odmianie wykona¬ nia wynalazku zespól hamujacy zostal podzielony na kilka jednakowej dlugosci elementów, a pod¬ noszenie do góry i opuszczanie w dól tych elemen¬ tów odlbywa sie za pomoca napelniania plynem pod cisnieniem i opróznianie weza 12. Przy napel¬ nianiu waz 12 naciska na odchylajace sie dokola osi obrotu 13 dzwignie 14 i 15 i odchyla je z po- 40 kazanego liniami kreskowymi polozenia spoczyn¬ kowego do polozenia pokazanego liniami ciaglymi, wskutek czegoi podpora 4 wraz z elastycznym ma¬ terialem 3 zostaje podniesiona do góry, a spre¬ zyny 16 zcstaja napiete. Jezeli nastepnie waz 12 45 zostanie oprózniony, to napiete sprezyny 16 odchy¬ laja dzwignie 14 i 15 z powrotem do pokazanego liniami kreskowymi polozenia spoczynkowego i elementy zespolu hamujacego zostaja opuszczo¬ ne w dól. 50 Jezeli podczas przebiegu hamowania osiagnieta zostaje wymagana predkosc pojazdu, to przy opróznianiu weza 12 opuszczone w dól zostaja tylko te elementy zespolu hamujacego, ma które nie naciska kolo. Przy obciazanych kolem ele- 55 meintach zespolu hamujacego wywierania przez napiete sprezyny sila niie wystarcza do doprowa¬ dzenia odchylanych dzwigni 14 i 15 do polozenia spoczynkowego. Wywierana przez napiete sprezy¬ ny 16 sila wystarcza do opuszczenia w dól ele- 60 mentu zespolu hamujacego dopiero wówczas, gdy kolo stoczy siie z tego elementu.Przy kolach z Obrzezem równiez mozna dobrac taka mala szerokosc elastycznego materialu 3, ze obrzeza nie beda toczyc sie po nim, to znaczy, 65 ze material ten zostanie umieszczony w prze- 3559909 strzeni pomiedzy szyna jezdna 1 i mniej wiecej lewa strona rowka 5 (fig. 1). Przy hamowaniu za pomoca podnoszonego do góry i -opuszczanego w dól zespolu hamujacego, szyna pomocnicza 2 oprócz podtrzymywainua dzwigni 6 (fig. 1 i 2) 5 i dzwigni 14 (fig. 3) moze równiez byc wykorzy¬ stana do kierowania Ikolaimi, to znaczy dio prowa¬ dzania obrzezy kól po wewnetrznej stronie szyn toru kolejowego. 10 PL