Pierwszenstwo: Opublikowano: 15. VI. 1970 59846 KI. 21 a«, 48/02 MKP G 01 s UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Marian Hilsberg Wlasciciel patentu: Warszawskie Zaklady Radiowe T-l, Warszawa (Polska) Przelicznik do radaru nawigacyjnego Przedmiotem wynalazku jest przelicznik do ra¬ daru nawigacyjnego, majacego zastosowanie w mor¬ skim radarze nawigacyjnym, przeznaczonym do przeksztalcania zobrazowania wzglednego na wskazniku panoramicznym w zobrazowanie rze¬ czywiste.W znanych dotychczas rozwiazaniach prze¬ ksztalcanie to dokonywane jest przy pomocy me¬ chanicznych ukladów analogowych, zlozonych zwy¬ kle z resolverów kulowych lub dyskowych oraz integratorów potencjometrycznych. Sygnal z logu odpowiadajacy predkosci wlasnej statlku" podawa¬ ny jest na wejscie resolvera. Na drugie wejscie tegoz resolvera podawany jest sygnal, z repetyto¬ ra zyrokompasu, bedacy funkcja kata kursowego statku. Na dwóch wyjsciach uzyskiwane sa sy¬ gnaly proporcjonalne do dwóch skladowych wek¬ tora predkosci statku w kierunku pómoc-poludnie i wschód-zachód. Sygnaly te siluza do wystero¬ wania integratorów potencjometrycznych, na któ¬ rych wyjsciu otrzymuje sie sygnaly proporcjonal¬ ne do drogi przebytej przez statek w kierunku pólnoc-poludnie i wschód-zachód. Sluza one do odpowiedniego przesuniecia punktu startu podsta¬ wy czasu na ekranie wskaznika panoramicznego.Powyzszy sposób wprowadzania do wskaznika pa¬ noramicznego informacji o ruchu wlasnym statku, to znaczy realizacja zobrazowania rzeczywistego, wymaga bardzo trudnych technologicznie i klo¬ potliwych w eksploatacji mechanicznych ukladów 10 15 20 25 30 przeliczajacych. Trwalosc takich ukladów jest nie¬ zbyt wielka, ponadto nie pozwalaja one na opty¬ malna z punktu widzenia eksploatacyjnego komu¬ tacje punktu startu podstawy czasu na ekranie wskaznika.Celem wynalazku jest unikniecie niedogodnosci i wad znanych przeliczników i opracowanie prze¬ licznika elektronowego pozbawionego zupelnie ru¬ chomych czesci mechanicznych.Cel ten zostal osiagniety przez realizacje prze¬ licznika do radaru nawigacyjnego w ukladzie elektronicznym, pozwalajacyim na wykonanie ope¬ racji matematycznych opisanych równaniami *- x V(t) singp(t) dt oraz y = tJ V(t) cosc?(t) dt gdzie V(t) — jest chwilowa predkoscia wlasna statku; c?(t) — chwilowym katem kursowym stat¬ ku; ti i t2 — czasem obserwacji; x —r droga prze¬ byta przez statek w kierunku wschód-zachód; y — droga przebyta przez statek w kierunku pól- noc-poludnie.Postawione zadanie osiagnieto przez zastosowa¬ nie w ukladzie przelicznika wedlug wynalazku rozdzielacza "transformatorowego, którego wyjscia sa polaczone z detektorami synchronicznymi, zas wyjscia tych detektorów polaczone sa z dyskrymi- natoramd kierunków zliczania gdzie kierunek zli¬ czania uzalezniony jest od polaryzacji napiec wyj- 598463 sciowych z detektorów synchronicznych, oraz z impulsowymi generatorami przestrajanymi, któ¬ rych wyjscia polaczone sa z rewersywnymi licz¬ nikami binarnymi, których kierunek zliczania uza¬ lezniony jest od dyskryminatorów kierunku zli¬ czania* przy czym przelicznik posiada przelacznik elektronowy tak polaczony (miedzy rewersywnymi licznikami binarnymi, ze powoduje •dopelnienie stanu jednego licznika przy skokowej zmianie sta¬ nu licznika drugiego. ? Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, roa którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy przelicznika, fig. 2 — powierzchnie ekranu wskaznika.Przelicznik przedstawiony na rysunku sklada sie z ukladu przeksztalcajacego informacje z logu w napiecie zmienne, o amplitudzie proporcjonalnej do chwilowej predkosci statku — 1, rozdzielacza transformatorowego 2, detektorów synchronicznych 3 i 4, dyskryminatorów kierunku zliczania 5 i 8, impulsowych generatorów przestrajanych 6 i 7, rewersywnych liczników binarnych 9 i 10, prze- przelacznika 11, kluczy tranzystorowych 12 i 13, cewek przesuwajacych punkt startu podstawy cza¬ su na ekranie lampy wskaznikowej 14 i 15.Na wejscie ukladu 1 podawana jest z logu infor¬ macja o chwilowej predkosci statku. Na wyjsciu tegoz ukladu otrzymuje sie napiecie zmienne o amplitudzie proporcjonalnej do chwilowej pred¬ kosci statku. Napiecie to jest podawane na uzwo¬ jenie wzbudzenia rozdzielacza transformatorowe¬ go 2. Wirnik rozdzielacza 2 obracany jest repety¬ torem zyrokompasu tak, ze kat polozenia jego osi jest scisle .uzalezniony od kata kursowego statku.Na wyjsciu rozdzielacza 2 otrzymuje sie dwa na¬ piecia, zmienne o amplitudach proporcjonalnych do skladowych wektora predkosci statku w kie¬ runku N—S i E—W.Fazy tych napiec zalezne sa od kierunku w ja¬ kim plynie statek i przy zmianie kierunku skla¬ dowej wektora predkosci zmieniaja sie o 180°.Napiecia wyjsciowe z rozdzielacza 2 podawane sa ma wejscia detektorów siynchronizowanych 3 i 4 Na drugie wejscie tych detektorów podawane jest napiecie odniesienia o stalej amplitudzie i kohe¬ rentne w fazie z napieciem podawanym na wzbu¬ dzenie rozdzielacza transformatorowego 2. Na wyj¬ sciach detektorów synchronicznych otrzymuje sie napiecie stale o bieguniowosciach zaleznych od kierunków skladowych wektora predkosci statku i wielkosciach zaleznych od jego modulu.Napiecia te sluza do przestrajania generatorów impulsowych 6 i 7. Czestotliwosci impulsów wyj¬ sciowych z tych generatorów sa wprost propor¬ cjonalne do odpowiednich modulów skladowych wektora predkosci. Impulsy te powoduja przela¬ czanie kolejnych praerzutników w rewersywnych 4 licznikach binarnych 9 lub 10. Kierunek zliczenia tych liczników uzalezniony jest od biegunowosci napiec wyjsciowych z detektorów synchronicznych 3 i 4. 5 Rewersywne liczniki binarne 9 i 10 wlaczaja lub wylaczaja kolejne klucze w ukladach 12 lub 13, powodujac zmiany pradu plynacego przez od¬ powiednie cewki przesuwajace 14 i 15 punkt pod¬ stawy czasu na ekranie lampy wskaznikowej. Za- io daniem przelacznika 11 jest realizacja takiego sprzezenia miedzy obydwoma kanalami, by plam¬ ka na ekranie wskaznika, odpowiadajaca polo- zfehfri wlasnego statku, po dojsciu do' granic pola przesuwu (fig. 2) automatycznie wracala przez 15 srodek zobrazowania.Cel ten zostal osiagniety w ten sposób, ze przy stanach obu liczników odpowiadajacych punktowi A na fig. 2 nastepny impuls w kanale y powoduje wylaczenie pradu cewki yr Ze wzgledu na to, 20 ze przez cewke yn plynie w sposób staly prad o natezeniu równym polowie maksymalnego pradu w cewce yp zas jego kierunek jest przeciwny niz w cewce yn, to plamka przesunelaby sie w kie¬ runku polozenia A1. W tym samym jednak czasie 25 stan licznika w kanale x ulega dopelnieniu, to znaczy stany wszystkich jego stopni zostaja zmie¬ nione na napiecie przeciwne. W efekcie plamka przeskakuje do punktu B i przy nie zmienionym kursie statku bedzie przechodzila przez srodek 30 zobrazowania. Wymuszajac odpowiednie stany licz¬ ników w obu kanalach mozna poczatkowy punkt startu podstawy czasu ustalic w dowolnym miej¬ scu ekranu wskaznika. 35 PL