26.VIII.1964 Stany Zjednoczone Ameryki Opublikowano: 30.V.l970 59790 KI. 1 b, 6 MKP B 03 c UKD S|Mo Wlasciciel patentu: Sphere Investments Limited, Nassau (Wyspy Bahama) Urzadzenie do sortowania Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sor¬ towania ulepszone w stosunku do opisanego w pa¬ tencie Nr 51622.Urzadzenie opisane w opisie patentowym Nr 51622 sluzy do sortowania ziarn materialów, zawie¬ rajacych skladnik przewodzacy elektrycznosc. Ziar¬ na materialu sortowanego przechodza przez strefe sortowania, w której miesci sie urzadzenie napro¬ wadzajace ziarna na ustalona z góry droge ruchu, jedna lub wiecej para elektrod wysokiego napiecia z koncówkami umieszczonymi obok drogi ziarn i rozstawionymi w odstepach zapobiegajacych prze¬ bicie pradu miedzy nimi, nastepnie urzadzenie do detekcji pradu polaczone z elektrodami, reagujace na wyladowanie lukowe i wytwarzajace sygnal w momencie przelotu obok elektrod ziarna inicjujace¬ go luk, urzadzenie odrzutowe umieszczone tak, aby ziarna, które minely juz elektrody, przelatywaly obok niego i które w jednym stanie dzialania kie¬ ruje ziarna na droge niezaklóconego spadku a w drugim stanie kieruje je na droge odlotu, oraz urzadzenie reagujace na sygnal z detektora prado¬ wego, które wprawia urzadzenie odrzutowe w dru¬ gi stan dzialania. 25 W praktyce wylonila sie potrzeba opracowania rozmaitych modyfikacji i rozwiazan rózniacych sie rozmieszczeniem elektrod, ustawieniem urzadzen odrzucajacych, jak równiez uzyciem wtórnych, fo- toelektrycznych urzadzen kontrolnych. W pewnych 30 okreslonych przypadkach rozwiazania takie moga okazac sie szczególnie przydatne.Przedmiotem wynalazku jest ulepszone urzadze¬ nie do sortowania.Wedlug opisu patentowego Nr 51622, urzadzenie kierujace ziarna materialu sortowanego na z góry przewidziana droge sklada sie z szerokodroznego podajnika z plyta kierujaca, która wprowadza do strefy sortowania szeroki, nieuporzadkowany stru¬ mien ziarn po z góry pomyslanej drodze i jest przy¬ najmniej czesciowo sporzadzona na calej swej sze¬ rokosci z materialu przewodzacego prad. Prócz tego urzadzenie zawiera co najmniej jedna pare elek¬ trod wysokiego napiecia, na która sklada sie szereg elektrod sprezynowych posiadajacych koncówki mocujace i koncówki robocze (pradowe), zamoco¬ wanych w odstepach jedna obok drugiej na calej szerokosci drogi przelotu ziarn naprzeciwko czesci przewodzacej plyty kierujacej, zwróconych konców¬ kami pradowymi ku tej plycie z zachowaniem ipewnego odstepu od jej czesci przewodzacej i umieszczonych w sasiadujacych z soba grupach, z których kazda zawiera co najmniej jedna elek¬ trode, z tym, ze kazda grupa stanowi z czescia pradowa plyty kierujacej pare wspólpracujacych z soba elektrod. Sasiadujace z soba grupy okreslaja fragmenty styczne do drogi przelotu ziarn. Wspom¬ niane urzadzenie do detekcji pradu obejmuje de¬ tektor dla kazdej pary wspólpracujacych elektrod.Urzadzenie odrzucajace rozciaga sie w poprzek 597903 drogi przelotu ziarn na odcinku odpowiadajacym fragmentowi objetemu przez odpowiednia grupe elektrod.Ponadto, jak w opisie patentowym Nr 51622 wynalazek dotyczy urzadzenia, w którym urzadze¬ nie kierujace ziarna materialu sortowanego na z góry przewidziana droge sklada sie z szerokodroz- nego podajnika z plyta kierujaca, która wprowadza do strefy sortowania szeroki, nieuporzadkowany strumien ziarn po z góry zalozonej drodze i jest przynajmniej w czesci wykonana na calej swej sze¬ rokosci z materialu przewodzacego prad. Urzadze¬ nie to posiada co najmniej jedna pare elektrod wysokiego napiecia, na która sklada sie jeden szereg wysokonapieciowych elektrod, umieszczo¬ nych w odstepach jedna obok drugiej na calej sze¬ rokosci drogi przelotu ziarn, blisko niej i blisko czesci przewodzacej plyty kierujacej z zachowa¬ niem pewnego odstepu od tej czesci oraz drugi sze¬ reg elektrod, sprezynowych, posiadajacych konców¬ ki mocujace i koncówki robocze (pradowe), zamo¬ cowanych w odstepach jedna obok drugiej na ca¬ lej szerokosci drogi przelotu ziarn naprzeciwko czesci przewodzacej plyty kierujacej, zwróconych koncówkami pradowymi ku tej plycie i z zacho¬ waniem pewnego odstepu od pierwszego szeregu elektrod. Czesc przewodzaca plyty kierujacej i elek¬ trody sprezynowe sa polaczone z soba i tworza jedna wspólna elektrode.W pierwszym szeregu elektrody wysokiego na¬ piecia rozmieszczone sa w sasiadujacych z soba grupach, z których kazda zawiera co najmniej jed¬ na elektrode, przy czym kazda grupa stanowi z czescia przewodzaca plyty kierujacej i elektrodami sprezynowymi pare wspólpracujacych z soba elek¬ trod. Sasiadujace z soba pary okreslaja fragmenty styczne do drogi przelotu ziarn. Urzadzenie do de¬ tekcji pradu obejmuje detektor dla kazdej pary wspólpracujacych elektrod. Urzadzenie odrzucajace posiada jeden odrzutnik na kazdy detektor i roz¬ ciaga sie w poprzek drogi przelotu ziarn na od¬ cinku odpowiadajacym fragmentowi objetemu przez odpowiednia grupe elektrod.Dla lepszego przedstawienia wynalazku przy opi¬ sie posluzono sie zalaczonymi rysunkami, na któ¬ rych fig. 7 przedstawia czesciowy rzut pionowy urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 8 — czesciowy rzut boczny urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 9 stanowi wykres pomocniczy objasniajacy wynala¬ zek, fig. 10, czesciowy widok boczny pewnej odmia¬ ny urzadzenia przedstawionego na fig. 7 i 8, fig. 11 czesciowy rzut pionowy urzadzenia z fig. 10, — fig. 12 czesciowy rzut pionowy urzadzenia wedlug wy¬ nalazku z odmiennym ulozeniem elektrod oraz fig. 13 czesciowy widok z boku urzadzenia z fig. 12.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione na fig. 7 i 8 jest bardzo podobne do urzadzenia przed¬ stawionego na fig. 5 i 6 w opisie patentowym Nr 51622. Na fig. 7 i 8 pokazany jest szereg elektrod sprezynowych, oznaczonych liczbami 101, 102, 103 i 104, umocowanych na zaizolowanym wsporniku 106. Wspornik 106 umieszczony jest nad plyta kie¬ rujaca 17 i elektrody sa skierowane w dól ku ply¬ cie. Elektrody sprezynowe 101—104 sa korzystnie zwrócone w kierunku ruchu ziarn i skierowane w dól ku powierzchni plyty 17, jak to pokazuje fig. 8. 59790 4 Elektrody 101—104 moga byc wykonane w formie sprezyn srubowych z koncówkami w postaci pale¬ czek zachowujacych pewien odstep od plyty 17.Elektrody powinny byc maksymalnie tlumione dla 5 unikniecia wibracji lub oscylacji.Pod dolna krawedzia plyty kierujacej 17 znajdu¬ je sie szereg ustawionych obok siebie dysz z wylo¬ tami skierowanymi na droge przelotu ziarn. Na fig. 7 pokazano dysze 33, 34 i czesc dyszy 35. W urza- 10 dzeniu wedlug wynalazku polozenie elektrod spre¬ zynowych pozwala na umieszczenie dysz bezpo¬ srednio pod dolna krawedzia plyty kierujacej 17, gdzie jak stwierdzono podmuch z dyszy jest nader skuteczny. 15 Elektrody sprezynowe 101—104 moga byc ulozone w sasiadujacych z soba grupach, z których kazda posiada co najmniej jedna elektrode. Polaczenia sa analogiczne do opisanych w zwiazku z fig. 5 i 6 w opisie patentowym Nr 51622. W korzystnym roz- 20 wiazaniu przedstawionym na fig. 7 kazda grupa zawiera po dwie elektrody. W ten sposób, elektrody 101 i 102 stanowia jedna elektrode i wraz ze wspól¬ na dla wszystkich elektrod plyta kierujaca 17 sta¬ nowia pare wspólpracujacych elektrod. Zródlo 78 25 wysokiego napiecia jest jedna koncówka podlaczo¬ ne do elektrod 101 i 102, a druga do wspólnej elek¬ trody 17. Pozostale elektrody sprezynowe sa po¬ dobnie polaczone, zgodnie z opisem poprzednich rozwiazan urzadzenia wedlug wynalazku. 30 Dzialanie urzadzenia przedstawionego na fig. 7 i 8 jest podobne do dzialania urzadzenia opisanego w opisie patentowym Nr 51622. Kazde ziarno spa¬ dajace po plycie 17 zamyka soba przestrzen po¬ miedzy plyta i co najmniej jedna elektroda spre- 35 zynowa. To znaczy, w czasie spadku po plycie 17 ziarno dotyka lub przelatuje bardzo blisko kon¬ cówki co najmniej jednej elektrody. Moze ono przy tym zainicjowac prad wyladowania jonizujacego, czyli wywolac nowego rodzaju wyladowanie luko- 40. we, któremu towarzyszy jonizacja na pewnym od¬ cinku drogi pradu prowadzacej miedzy elektrodami przez ziarno lub jego powierzchnie. Natezenie ta¬ kiego pradu bedzie zalezalo od rodzaju materialu, który znajduje sie w przestrzeni miedzyelektrodo- 45 wej. Detektor mozna nastawic na pewna okreslona wartosc natezenia pradu. Jesli natezenie pradu ply¬ nacego jest dostatecznie wysokie, detektor wysle sygnal, który uruchomi dysze lub kilka dysz, te zas wypuszcza strumien powietrza na ziarno, które za- inicjowalo wyladowanie jonizujace i ziarno zo¬ stanie odrzucone z pierwotnie zamierzonej drogi przelotu.Na fig. 9 podano wykres natezenia pradu (w mi- liamperach) w zaleznosci od napiecia na elektro¬ dzie (w kilowoltach). Wartosci podane na wykre- 55 sie uzyskano dla próbki spekularytu wstegowego, który umieszczono pomiedzy elektrodami aparatu wedlug wynalazku a nastepnie zmieniano amplitu¬ de impulsów wysokiego napiecia i równoczesnie notowano natezenie pradu. Wykres zalaczono do 60 opisu jedynie jako przyklad zaleznosci napieciowo- pradowej (tj. efektywnego oporu), która zbadano w szerszym zakresie az do obszaru wyzszych na¬ piec; przedstawia on wystepowanie wyladowan ty¬ pu jonizujacego. Nalezy podkreslic, ze wykres ten 65 zostal sporzadzony dla szczególnego rodzaju rudy59790 6 i ze dla innych rud zaleznosc ta moze miec nieco odmienny przebieg.Przy niskich napieciach na elektrodzie natezenie pradu, pomijajac pojemnosc (kapacytancja) pradów bladzacych, jest proporcjonalne do napiecia zgod¬ nie z prawem Ohma. Na wykresie odpowiada temu odcinek prostoliniowy, zaznaczony symbolem 110, który siega od punktu zerowego az do napiecia przebicia 111. Napiecie, przy którym nastepuje przebicie i zaczyna sie wyladowanie jonizujace nie stanowi pojedynczej scisle okreslonej wartosci lecz raczej pewien waski przedzial wartosci. Ze wzgledu na skale uzyta na wykresie, odcinek 110 przedsta¬ wia linie o nieznacznym pochyleniu w kierunku osi napiec, lezaca prawie na osi odcietych. Przy zwiek¬ szeniu napiecia powyzej pierwszego punktu prze¬ bicia 111, napiecie pradu jonizacji rosnie wzdluz krzywej 112. Zaleznosc 112 nie ma juz charakteru liniowego i tej samej zmianie napiecia odpowiada obecnie wieksza zmiana natezenia pradu na czesci krzywoliniowej 112 anizeli na czesci prostoliniowej 110. W zwiazku z rtyim zakres jest korzystniejszy dla róznicowania natezen pradów odpowiadajacych poszczególnym ziarnom róznych materialów. Dzieje sie tak, poniewaz w obszarze 112 : (1) kazdemu na¬ pieciu odpowiada prad o wyzszym natezeniu, a po¬ miar wiekszych pradów wymaga zwykle mniej de¬ likatnych urzadzen oraz (2) jakiejkolwiek zmianie napiecia odpowiada wieksza, a wiec latwiejsza do stwierdzenia zmiana natezenia pradu.Przy dalszym zwiekszaniu napiecia osiaga sie dla danej próbki rudy drugi punkt zalamania 114. Dal¬ szy wzrost napiecia na elektrodach powoduje wzrost natezenia pradu wzdluz linii 115, która sie¬ ga az do obszaru 116. Uzyteczna dla wynalazku czesc przedstawionego wykresu siega tylko do ob¬ szaru 116.Ponizsza tablica podaje napiecia przebicia oraz opory efektywne w zakresie prostoliniowym ((poni¬ zej napiecia przebicia) i krzywoliniowym (powyzej napiecia przebicia) dla kilku róznych rud. Nalezy zaznaczyc, ze tak jak poprzednio, na wartosci od- Tablica Skala lub ruda Napiecie przebi¬ cia K Wapien zasa¬ dowy z intru- zja dajkowa Wapien Ruda kwarco¬ wa siarczkowa przy znacznie silniejszym pradzie Spekularyt wstegowy 1,1 3,5 2,5 (8,5) 9-10 0,9 (1,9) Napiecie przylozo¬ ne L 0,1-1 1,2-9,5 0,1-0,3 4-9 0,1-0,2 3-8 9-10 0,1-0,8 1-1,8 2-2,5 obliczona opornosc efektywna megaomy 33-44 12-0,95 33-47 20-6 50-69 20-4 3-0,04 40-48 3-1,1 0,71-0,16 15 25 30 35 40 45 50 55 65 czytów mogly nalozyc sie rózne czynniki zewnetrz¬ ne, oddzialywujace na ziarna rudy, oraz ze pomia¬ ry wykonano przez przekladanie do elektrod impul¬ sów wysokiego napiecia a nie jednokierunkowego stalego napiecia. W rezultacie, w zakresie niskich napiec czyli w zakresie zaleznosci prostoliniowej obliczona opornosc efektywna zmienia sie w rze¬ czywistosci nieliniowo, a wiec niezgodnie z pra¬ wem Ohma. Jednakze w zakresie tym odchylenie od linii prostej ma niewielkie znaczenie i jak wi¬ dac na fig. 9 jest niezauwazalne.Jak juz wspomniano, napiecie przebicia nie oz¬ nacza jednej scislej wartosci lecz obejmuje pe¬ wien waski zakres napiec, które charakteryzuja sie albo chaotycznymi impulsami albo nienormalnie wysokim natezeniem pradu.W dotychczasowym opisie wynalazku elektroda wysokiego napiecia byla zawsze zasilana przez zró¬ dlo napiecia pulsujacego. Napiecie zasilania mozna zmieniac w celu dobrania odpowiedniej wartosci dla danej rudy w danych warunkach. W pewnych przypadkach inne rozwiazania moga okazac sie ko¬ rzystniejsze, na przyklad, uzycie zródla wysokiego napiecia pradu stalego wzglednie zastosowanie zmiany czestotliwosci napiecia pulsujacego w gra¬ nicach od bardzo niskiej do stosunkowo bardzo wysokiej. Poza tym, w pewnych warunkach inne postacie falowe' impulsów napiecia moga okazac sie pozadane. Tego typu alternatywy sa oczywiste i zrozumiale dla osób obeznanych z ta dziedzina.Urzadzenie wedlug wynalazku moze pracowac w ten sposób, ze ziarna materialu, które nie zainicjuja pradu wyladowania jonizujacego wzglednie zainic¬ juja taki prad lecz o zbyt niskim natezeniu, sa od- dmuichiwane lub odrzucane.Dlatego urzadzenia odrzucajace wedlug wynalaz¬ ku musza reagowac na pojawienie wzglednie nie- pojawienie sie sygnalu z detektora. W tym drugim przypadku napiecie mozna podnosic az do wysta¬ pienia stalych wyladowan jonizacyjnych pomiedzy elektrodami, przy czym dmuch powietrza jest wstrzymany az do momentu gdy wyladowanie zo¬ staje przerwane. Ziarna materialu posiadajace wlasnosci dielektryczne w stopniu dostatecznie wy¬ sokim by przerwac wyladowania, sa wówczas od^ rzucane. W razie potrzeby — jako jedna z mozli¬ wosci — mozna zastosowac wiazke swiatla padajaca na przeciwlegla fotokomórke, która zapoczatkowuje stale wyladowanie na moment przed przelotem ziarna i w ten sposób czas trwania wyladowania zostanie skrócony. W jeszcze innym, mozliwym rozwiazaniu wiazka swiatla pada na przeciwlegla fotokomórke, przy czym przerwanie wiazki przez przelatujace ziarno moze inicjowac dmuch gazu, o ile nie zapobiegnie temu sygnal wyslany przez detektor. Sygnal z detektora móglby, tak jak to poprzednio opisano, powstawac pod wplywem pra¬ du jonizujacego o ustalonym z góry natezeniu.Urzadzenie pracujace na tej zasadzie przedstawio¬ no na fig. 10 i 11.Urzadzenie takie (por. fig. 10 i 11) jest bardzo podobne do aparatu z fig. 7 i 8. Jak poprzednio, elektrody sprezynowe 101—104 zmontowane sa na wsporniku izolowanym 106 umieszczonym ponad plyta kierujaca 17. Jednakze na fig. 10 i 11, dysze gazowe 33—35 znajduja sie w pewnym Odstepie ó(J7 dolnej krawedzi plyty kierujace} 17 zas zródlo swiatla 120 oraz cala seria naprzeciwleglych foto¬ komórek umieszczone sa po przeciwnych stronach drogi przelotu ziarn tuz ponizej krawedzi plyty 17.Zródlo swiatla 120 oswietla strefe sortowania na ca¬ lej jej szerokosci i wysyla wiazke swiatla na droge przelotu ziarn. Seria fotokomórek 121—123 umiesz¬ czona jest tak, aby mogly one odfbierac swiatlo pa¬ dajace ze zródla 120.W korzystnym rozwiazaniu, na kazda dysze ga¬ zowa przypada jedna fotokomórka, która umiesz¬ czona jest na tym samym poziomie co dysza, tak jak to przedstawia fig. 11. Fotokomórki 121—123 moga posiadac waskie otwory zwrócone w strone przelatujacych ziarn; strumien swiatla wysylanego przez zródlo 120 równiez moze byc odpowiednio 15 waski. To znaczy, wiazka swiatla pokrywa cala przestrzen miedzy zródlem swiatla i fotokomórka¬ mi, przez która ziarna moga przelatywac z tym, ze grubosc wiazki jest ograniczona tak, aby mozna bylo lepiej uchwycic moment pojawienia sie przed 28 fotokomórka przedniej i tylnej krawedzi przelatu¬ jacego ziarna.Kazda fotokomórka polaczona jest z urzadze¬ niem, które kontroluje przeplyw gazu przez odpo¬ wiednia dysze i inicjuje dmuch gazu w kierunku 25 przelatujacego przed dysza ziarna, chyba ze zosta¬ nie on wstrzymany na sygnal wyslany z detektora a wywolany przez samo ziarno. W urzadzeniu tym korzystnie jest jesli dmuch gazu jest stosunkowo dlugi i trwa przez caly okres przelotu ziarna. 30 W razie potrzeby, zródlo swiatla i fotokomórki moga tez wspólpracowac z innym urzadzeniem sta¬ nowiacym rozwiazanie wedlug opisu patentowego Nr 51622. Oprócz ukladu fotokomórek, mozna do wykrywania przelatujacych ziarn lub odlamków 35 materialu stosowac taikze i inne urzadzenia.W urzadzeniach wedlug wynalazku i wg opisu patentowego Nr 51622 ziarna materialu skalnego lub innego poruszaja sie w przestrzeni miedzyelek¬ trodowej w osrodku powietrza. Moze jednak zaist- 40 niec potrzeba np. podwyzszenia napiecia wyladowa¬ nia jonizujacego wzglednie wprowadzania ziarn po przelocie obok elektrod do osrodka cieklego np. oleju, lub tez uzycia medium gazowego innego niz ' powietrze jako atmosfery w przestrzeni miedzy- 45 elektrodowej.Urzadzenie czasowe wspólpracujace ze zródlem 78 wysokiego napiecia moze obejmowac urzadzenie do zmiany czasu trwania iposzczagólmyclr dmu¬ chów powietrza. To znaczy, indywidualny sygnal 50 inicjujacy z detektora moze byc bardzo krótki; ale w pewnych okolicznosciach wymagany jest krótkotrwaly a czasem dlugotrwaly dmuch powie¬ trza. Na (przyklad, przy zastosowaniu zródla wyso¬ kiego napiecia o bardzo wysokiej czestotliwosci, 55 pojedyncze ziarno materialu moze znajdowac sie pod napieciem elektrycznym( czyli otrzymywac po¬ szczególne impulsy wysokiego napiecia) wielokrot¬ nie w czasie przelotu w przestrzeni miedzy elektro¬ dami wysokiego napiecia. Ilosc impulsów wysokie- 60 go napiecia, którym poddawane jest dane ziarno, zalezy od dlugosci ziarna, szybikosci przelotu ziarna obok elektrod oraz czestotliwosci samych impulsów.Kazdy z tych impulsów moze wywolywac prze¬ plyw pradu o natezeniu wystarczajacym dla roz- l. 8 budzenia sygnalu z detektora, który powoduje dmuch powietrza. Jesli ziarno posiada wymagane wlasnosci elektryczne, sprzyjajace powstaniu pra¬ du jonizacji, liczba sygnalów inicjujacych bedzie zalezec od rozmiarów ziarna materialu. Jesli czas trwania pojedynczego dmuchu powietrza jest krót¬ ki, to liczba powstajacych dmuchów wzglednie cal¬ kowity dmuch przypadajacy na pojedyncze ziarno bedzie równiez zalezal od rozmiarów tego ziarna.Przeto jesli przez strefe sortowania urzadzenia wedlug wynalazku przelatuja dwa ziarna — duze i male — materialu o jednakowych wlasnosciach elektrycznych, to duze ziarno spowoduje powsta¬ nie wiekszego calkowitego dmuchu powietrza ani¬ zeli male ziarno. W ten sposób sila odrzucajaca przykladana za posrednictwem dmuchu powietrza do ziarna duzego bedzie wieksza anizeli w przy¬ padku ziarna malego przy pozostalych warunkach niezmienionych. Jest to bardzo pozadane, szczegól¬ nie przy duzej róznicy rozmiarów ziarna duzego i malego. Poza tym jest to korzystne nie tylko ze wzgledu na zaoszczedzenie powietrza dzieki uzalez¬ nieniu dmuchu od rozmiarów ziarna, ale równiez dlatego, ze umozliwia to przeprowadzenie w urza¬ dzeniu wedlug wynalazku sortowania wedlug ja¬ kosci.Obecnie wyjasnimy pokrótce sposób sortowania wedlug jakosci w urzadzeniu wedlug wynalazku.Ostateczny wynik sortowania, tj. odrzucenie wzglednie niepdrzucenie ziarna materialu zalezy od liczby impulsów wysokiego napiecia, które wywolu¬ ja prad jonizacyjny, i w konsekwencji, od liczby krótkotrwalych dmuchów skierowanych na ziarno w zaleznosci od jego masy. Jesli suma dmuchów po¬ wietrza (tj. calkowity dmuch przypadajacy na ziar¬ no) nie wystarcza do odrzucenia ziarna o danej masie, na pas 19, wówczas ziarno spadnie normalna droga, np. na pas 18. Czynnik ten ma zasadnicze znaczenie przy przygotowaniu urzadzenia do sor¬ towania jakosciowego, to znaczy do sortowania wedlug okreslonego i wymaganego stopnia pewnej wlasnosci. Im wyzsze jest stezenie materialu w jednostce masy wywolujacej wyladowanie jonizuja¬ ce, tym wiekszy jest calkowity dmuch powietrza skierowany na te jednostke w granicach wartosci, którymi dysponuje urzadzenie.Czas trwania poszczególnych dmuchów powietrza moze byc zmieniony poczynajac od pewnego mi¬ nimum niezbednego dla uruchomienia zaworu po¬ wietrza (minimum to moze byc rzedu nawet 4 mi¬ lisekund) az do czasów równych czasowi przelotu najwiekszego ziarna. Zmiana czasu trwania dmu¬ chu powietrza wplywa na prace urzadzenia sortu¬ jacego wedlug jakosci i moze byc wykorzystana w pewnym stopniu do kontroli jakosci sortowanej ru¬ dy. Prócz tego, jak juz poprzednio wspomniano,'ja¬ kosc wzglednie rodzaj sortowanej rudy mozna kon¬ trolowac przez zmiane wysokosci napiecia wzgled¬ nie wartosci natezenia pradu jonizacji, który powo¬ duje dmuch powietrza.Przy uzyciu zródla wysokiego napiecia pradu stalego, kontrola jakosciowa rudy bedzie zalezec od doboru poziomu wysokiego napiecia wzglednie od poziomu dyskryminacji w celu rozróznienia po¬ miedzy poszczególnymi natezeniami pradów joni¬ zacji.59790 9 W urzadzeniu przedstawionym na fig. 7, 8, 10 i 11 wysokie napiecie jest przykladane do elektrod sprezynowych 101^104 i do plyty kierujacej 17.Plyta 17 stanowi zatem elektrode wspólna i moze byc uziemiona. W takim ukladzie elektrod, szcze- golnie gdy urzadzenie ma sortowac drobne ziarna i elektrody sa ustawione w blizszych odstepach, moze sie zdarzyc ziarno o takiej konfiguracji i po¬ lozeniu na plycie kierujacej, ze elektroda sprezyno¬ wa przesunie sie na bok i zetknie sie z elektroda z 10 grupy sasiadujacej. Talk np. na fig. 7, elektroda 102 moglaby ulec przesunieciu w bok i zetknie sie z elektroda 103. To z kolei mogloby spowodowac uru¬ chomienie dwóch dmuchów powietrza z dysz 33 i 34, chociaz w zasadzie powinien by nastapic tylko 15 jeden. Aczkolwiek sytuacja taka moze sie zdarzyc bardzo rzadko, rozwiazanie przedstawione na fig. 12 i 13 pozwala w ogóle uniknac tej ewentualnosci.Urzadzenie przedstawione na fig. 12 i 13 posiada pewne konstrukcyjne cechy wspólne z urzadzeniem 2o z fig. 4, opisanym w opisie patentowym Nr 51622 i z urzadzeniem z fig. 7 i 8 urzadzenia wedlug wy¬ nalazku. Na fig. 12 i 13 imamy szereg wydluzonych elektrod z plaskimi powierzchniami, z których po¬ kazano 73* i 74' umieszczonych w bloku 150, wyko- 25 nanym z materialu izolacyjnego. Jak poprzednio,, elektrody 101% 102', 103% i 104' posiadajace kon¬ cówki mocujace i koncówki pradowe, zmontowane sa na wsporniku 106. Wspornik ten znajduje sie ponad plyta kierujaca 17; elektrody sprezynowe sa ^ skierowane ku plycie 17, przy czym zachowana jest pewna odleglosc pomiedzy ich koncówkami roboczymi i krawedzia plyty 17, jak pokazano na rysunkach.W poprzek drogi przelotu ziarn znajduje sie sze- 35 reg dysz gazowych umieszczonych jedna obok dru¬ giej. Na fig. 12 pokazano dysze 33 i 34. Dysze gazo- / we moga byc umocowane w bloku 150, tak jak to zaznaczono na rysunkach.W rozwiazaniu przedstawionym na fig. 12 i 13 40 elektrody sprezynowe sa z soba polaczone tak, ze tworza one jedna wspólna elektrode. Wynika z te¬ go, ze elektrody lOr-104* moglyby byc zmontowane na wsporniku 106, sporzadzonym z materialu prze¬ wodzacego prad elektryczny. 45 Zródlo 78 wysokiego napiecia jest polaczone z jednej strony z elektrodami sprezynowymi 101*— 104' oraz z plyta kierujaca 17, która jak poprzednio jest przynajmniej w swej dolnej czesci wykonana z materialu przewodzacego, a z drugiej strony z go elektroda 73*. Podobnie zródlo 79 wysokiego napie¬ cia jest z jednej strony polaczone z elektrodami sprezynowymi lOr-104* i plyta kierujaca 17, a z drugiej strony z elektroda 74'. Polaczenia takie powtarzaja sie dla dowolnie duzej liczby elektrod.Elektrody sprezynowe lOr-104' i plyta kierujaca 17 55 moga byc uziemione.Jak widac, szczególnie z fig. 13, ziarno czy tez odlamek skalny spadajacy po plycie kierujacej, i przelatujacy obok elektrody moze zainicjowac wy¬ ladowanie jonizujace z elektrody wysokonaprezonej 80 74* albo w strone plyty kierujacej 17 albo w stro¬ ne jednej z przyleglych elektrod sprezynowych. Ta¬ ka alternatywnosc dróg wyladowania poprawia do¬ kladnosc sortowania, poniewaz czesd ziarna, która moglaby spowodowac jonizacje jedynie pod warun- 65 10 kiem obrócenia sie wlasciwa strona ku elektrodzie, ma obecnie mniejsze szanse byc zaslonieta przed nimi. Na przyklad ziarno lub odlamek skalny moze najednej powierzchni zawierac skladnik wartoscio¬ wy, który by inicjowal prad jonizacji gldyby ziarno bylo zwrócone ta strona ku parze wspólpracujacych elektrod wysokonapieciowych, a na innej po- wierzchini praktycznie go nie zawierac, wskutek cze¬ go ziarno obrócone ta strona ku elektrodzie nie spowodowaloby pradu jonizacji. W ukladzie, w którym elektrody wysokonapieciowe sa tylko po jednej stronie drogi przelotu ziarn, ziarno moze przeleciec obok elektrod zwracajac sie ku nim pierwsza lub druga wspomniana powierzchnia. W pierwszym przypadku zostanie ono przepuszczone, w drugim natomiast odrzucone. Zatem sposób usta¬ wienia sie ziarna przed elektrodami moze miec de¬ cydujace znaczenie. Rozwiazanie przedstawione na fig. 12 i 13 przewiduje dwa sposoby inicjowania pradu jonizacji i w ten sposób uniezaleznia do pewnego stopnia dzialanie urzadzenia od orientacji ziarna wzgledem elektrod w czasie przelotu przez strefe sortowania. Poprawia to sprawnosc sorto¬ wania. Ponadto, przy takim ukladzie elektrod ewentualnie zetkniecie sie z soba dwóch sasiednich elektrod nie ma juz szkodliwego wplywu.Dzialanie urzadzenia przedstawionego na fig. 12 i 13 jest zrozumiale w swietle opisu poprzednio przytoczonych urzadzen.Opisane tu rozwiazania nalezy uwazac za typowe.Przedmiotem wynalazku jest proste, niedrogie, me¬ chanicznie wytrzymale urzadzenie do sortowania ziarn materialu o zróznicowanych wlasnosciach elektrycznych. W ramach opisanego aparatu moze miescic sie szereg róznych modyfikacji i odmian aparatów opartych na zasadzie niniejszego wyna¬ lazku. PL