Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.IV.1970 59609 KI. 21 e, 31/26 MKP G 01 r UKD Twórcawynalazku: mgr inz. Jerzy Poczatek Wlasciciel patentu: Zaklady Wytwórcze Podzespolów Telekomunikacyj¬ nych „Telepod",Kraków (Polska) Urzadzenie do segregacji elementów prostowniczych zwlaszcza selenowych na grupy wedlug wlasnosci elektrycznych Wynalazek dotyczy urzadzenia do segregacji ele¬ mentów prostowniczych zwlaszcza selenowych na grupy wedlug wlasnosci elektrycznych.Selenowe elementy prostownicze maja ksztalt kwadratowych, prostokatnych lub kolistych ply¬ tek. Selenowa warstwa o wlasnosciach prostowni¬ czych jest naniesiona na plytce przewaznie alumi¬ niowej i jest pokryta warstewka metalu, tworzaca wraz z podlozem aluminiowym pare elektrod ele¬ mentu prostowniczego. Zblizona konstrukcje i ksztalt wykazuja równiez elementy prostownicze innego typu na przyklad kuprytowe.Selenowe elementy prostownicze zwane dalej po¬ tocznie plytkami prostowniczymi podlegaja konco¬ wej segregacji wedlug wlasnosci elektrycznych, w wyniku której zostaja zaliczone do jednej z umow¬ nie ustalonych grup klasyfikacyjnych. W procesie segregacji sprawdza sie zasadnicze dwa parametry tj. wartosc pradu zaporowego plytek w warunkach przylozenia na nie odpowiedniej wartosci napiecia stalego w kierunku zaporowym oraz wartosc spad¬ ku napiecia na plytkach w kierunku przewodzenia w warunkach przeplywu przez plytke scisle okre¬ slonej wartosci pradu stalego. Pomierzone wartosci kwalifikuja dana plytke do jednej z kilku lub kilku¬ nastu unormowanych grup klasyfikacyjnych.Ze wzgledu na rózny charakter obu parametrów i zupelnie rózne metody ich pomiaru znane dotych¬ czas urzadzenia umozliwiaja dokonywanie pomia¬ rów tylko jednego z parametrów plytki prostowni- 10 15 20 25 30 czej tj. albo wartosci pradu zaporowego albo spad¬ ku napiecia. Pomiarów plytek prostowniczych do¬ konuje sie zatem kolejno przy pomocy dwóch oso¬ bnych urzadzen. W dotychczasowych wykonaniach urzadzenie takie ma postac stolu z pulpitem, za¬ wierajacym mierniki wskazówkowe mierzonego parametru i wielkosci pomocniczych oraz elemen¬ ty regulacyjne wraz z odpowiednimi ukladami ele¬ ktrycznymi.Pracownik obslugujacy urzadzenie umieszcza plytki kolejno recznie w przytwierdzonym do sto¬ lu uchwycie pomiarowym i obserwuje wychylenia miernika. W zaleznosci od wskazan miernika kwa¬ lifikuje sie dana plytke do odpowiedniej grupy, po czym plytke wyjmuje sie z uchwytu i wrzuca do wlasciwego zasobnika eliminujac jednoczesnie sztuki wadliwe. Uzycie stosunkowo bezwladnych mierników wskazówkowych oraz koniecznosc dwu¬ krotnego przeprowadzania recznych manipulacji przy pomiarach plytek znacznie ogranicza wydaj¬ nosc stanowisk segregacji, co ma istotne znaczenie ekonomiczne w masowej produkcji plytek prosto¬ wniczych.Celem wynalazku jest usuniecie wspomnianych niedogodnosci przez budowe urzadzenia do pomia¬ rów parametrów elektrycznych plytek prostowni¬ czych na kilku plytkach równoczesnie z automa¬ tycznym rozsortowaniem ich na grupy i wyelimi¬ nowaniem sztuk wadliwych.Cel ten osiagnieto przez skonstruowanie urzadze- 5960959609 nia zawierajacego obracajacy sie ruchem ciaglym zespól przenosnikowy, wyposazony w gniazda na plytki prostownicze, transportujacy plytki do sta¬ nowisk pomiarowych i sortujacych, zespól blokujacy przymocowany. trwale do zespolu przenosnikowego oraz zespoly pomiarowy i sortujacy. Styki elektry¬ czne zespolu pomiarowego, urzadzenia wyrzucaja¬ ce zespolu sortujacego i sworzen okresowo sprze¬ gany z zespolem blokujacym sa umieszczone na wspólnej poziomej plycie.Plyta ta jest osadzona suwliwie i obrotowo w osj geometrycznej zespolu przenosnikowego ponad tym zespolem i wskutek okresowego sprzegania z zespolem blokujacym wykonuje cyklicznie kombi¬ nowany ruch obrotowy i postepowy, w trakcie któ¬ rego sa przeprowadzane pomiary i sortowanie.Wokól tej czesci obrzeza zespolu przenosnikowego na której odbywaja sie pomiary sa przytwierdzone do konstrukcji nosnej urzadzenia elektromagnesy i zasobniki zespolu sortujacego.W sklad zespolu pomiarowego wchodza znane przyrzady elektryczne i elektroniczne, sluzace do pomiarów wartosci pradu zaporowego i spadku na¬ piecia w kierunku przewodzenia oraz wymagana ilosc elektrycznych styków pomiarowych, zamoco¬ wanych na wspólnej ruchomej plycie z urzadzenia¬ mi wyrzucajacymi zespolu sortujacego. Styki te wykonuja wraz z plyta cykliczny, kombinowany ruch postepowy i obrotowy, w czasie którego na¬ stepuje ich kontaktowanie z mierzonymi plytkami prostowniczymi, transportowanymi przez zespól przenosnikowy. W sklad zespolu pomiarowego wchodzi równiez pamiec elektroniczna, przechowu¬ jaca wynik pomiaru na czas niezbedny do ewentu¬ alnego wyrzucenia plytki po jej zbadaniu.Zespól sortujacy stanowia urzadzenia sluzace do wyrzucania plytek prostowniczych, osadzone w po¬ blizu obrzeza wyzej wymienionej plyty, elektro¬ magnesy zamocowane na konstrukcji nosnej urza¬ dzenia wzdluz obrzeza zespolu przenosnikowego oraz zasobniki, umieszczone ponizej tych gniazd na plytki zespolu przenosnikowego, w których od¬ bywaja sie pomiary i skad plytki moga byc wyrzu¬ cane.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala w prakty¬ ce na kilkakrotne obnizenie pracochlonnosci segre¬ gacji plytek prostowniczych, wydatne zmniejszenie powierzchni produkcyjnej, wymaganej dotychczas dla tej operacji. Zastosowanie urzadzenia powoduje ponadto polepszenie jakosci segregacji "dzieki eli¬ minacji subiektywnej oceny i pomylek pracowni¬ ków.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok urzadzenia z boku, przy czym niektóre elementy ukazano w przekroju. Fig. 2 przedstawia zespól przenosnikowy, fig. 3 plyte montazowa 17 ze schematycznym ukazaniem roz¬ mieszczenia styków elektrycznych 18 zespolu po¬ miarowego i urzadzen wyrzucajacych zespolu sor¬ tujacego, fig. 4 konstrukcje jednego urzadzenia wy¬ rzucajacego, zamocowanego na wycinku plyty 17 wraz z umieszczonym obok stykiem elektrycznym.Pokazany na fig. 1 zespól przenosnikowy stanowi . metalowy stól 1 poruszajacy sie obrotowo za po¬ moca napedzanego kola zebatego 9, zamocowanego trwale do stolu 1. Stól ten jest ulozyskowany na trzech rolkach 10, na których spoczywa. Stabiliza¬ cje osi pionowej zapewnia mu duze lozysko kulko- 5 we 11 osadzone na kolnierzu nieruchomej central¬ nej tulei 12. Stól 1 jest wyposazony na obwodzie w gniazda 3, sluzace do umieszczania w nich plytek prostowniczych oraz na nieco mniejszym promie¬ niu w sciezke koncentryczna 4, polaczona z gnia- 10 zdami 3 za pomoca kanalów 5, wykonanych w tej samej plaszczyznie. Do stolu 1 jest przytwierdzony styk slizgowy 8 z materialu przewodzacego prad elektryczny. Styk ten laczy elektrycznie stól 1 z obwodami zespolu pomiarowego poprzez kilka 15 szczotek elektrycznych 15.Pomiedzy sciezka 4 a stykiem 8 jest umieszczony zespól blokujacy. Zespól blokujacy sklada sie z pa¬ ry koncentrycznych kolnierzy 6 z zamocowanymi w nich plytkami 7 wzdluz promieni, stanowiacych 20 os symetrii kanalów 5 i gniazd 3. Plytki 7 wspól¬ pracuja ze sworzniem 31, zamocowanym trwale na plycie 17, w której sa osadzone równiez styki ele¬ ktryczne 18 obwodów zespolu pomiarowego oraz • urzadzenia wyrzucajace. Przedstawiony na fig. 1 25 zespól blokujacy moze byc zastapiony innym o do¬ wolnej konstrukcji, zapewniajacej sprzezenie ply¬ ty 17 ze stolem 1 celem okresowego nadawania ru¬ chu obrotowego plycie 17, a wraz z nia stykom 18 i urzadzeniom wyrzucajacym, ustalajac ich poloze- 30 nie wzgledem gniazd 3.W sklad zespolu pomiarowego obok znanych przyrzadów elektrycznych i elektronicznych, slu¬ zacych do pomiarów parametrów plytek prostow¬ niczych wchodza styki elektryczne 18, laczace ob- 35 wody pomiarowe poszczególnych plytek, a zamoco¬ wane na placie 17, styk slizgowy 8 stolu 1 oraz kil¬ ka szczotek elektrycznych 15, przytwierdzonych do nieruchomej pokrywy 13 stolu 1.Plytki prostownicze umieszczone w gniazdach 3 40 sa polaczone z ukladami pomiarowymi z jednej strony poprzez metalowy stól 1, jego styk slizgowy 8 i wspólpracujace z nim szczotki elekeryczne 15, z drugiej strony stykami 18, zamocowanymi do plyty 17 na promieniu równym promieniowi roz- 45 mieszczenia gniazd 3. Styki 18 sa elektrycznie od¬ izolowane od plyty metalowej 17 i sa skonstruowa¬ ne w sposób zapewniajacy elastyczny docisk przy kontaktowaniu z plytka prostownicza.Styki 18 sa rozmieszczone w równych odstepach katowych od siebie, przy czym odstepy te stanowia krotnosc odstepu katowego dwóch sasiednich gniazd 3 stolu 1. Na fig. 3 jest pokazana schematy¬ cznie plyta 17 z rozmieszczonymi stykami 18, któ¬ rych ilosc moze byc dowolna, zalezna od ilosci grup, na jaka winny byc sortowane plytki prostownicze.Równoczesnie obok styków elektrycznych na ply¬ cie 17 sa przymocowane urzadzenia wyrzucajace.Plyta 17 jest wykonana w ksztalcie pólkolistego 60 segmentu z dostatecznie lekkiej i sztywnej blachy aluminiowej, a osadzona jest w sposób trwaly na górnym koncu walu 16, ulozyskowanego suwliwie i obrotowo w tulei 12. Wal 16 w dolnej czesci jest zakonczony rolka 36, wspólpracujaca z krzywka 37, 65 osadzona na wale 38, który napedza kolo zebate 9 50 5559609 6 stolu 1 poprzez pomocnicza pare kól zebatych, nie uwidoczniona na rysunkach.Wal 38 wykonuje jeden pelny obrót, gdy stól 1 obróci sie o kat równy odstepowi katowemu dwóch sasiednich gniazd 3, czyli gdy zachodzi jeden pelny cykl pracy urzadzenia. Na plycie 17 jest osadzony sworzen 31 wspólpracujacy ze zderzakiem 14 oraz plytkami 7 zespolu blokujacego. Przy obrotach wa¬ lu 38, a z nim krzywki 37 walowi 16 zostaje nadany ruch posuwisto-zwrotny, który ku górze jest wy¬ muszony krzywka, natomiast w dól odbywa sie pod dzialaniem pary dwóch sprezyn 39, skosnie przy¬ czepionych do walu 16.Dzieki skosnemu zaczepieniu sprezyn 39 nadaja one walowi 16 oprócz skladowej pionowej sily rów¬ niez i moment skrecajacy, skierowany przeciwnie do kierunku obrotów stolu 1. W chwili gdy pod dzialaniem krzywki 37 wal 16, a wraz z nim plyta 17 ze stykami elektrycznymi i sworzniem 31 znaj¬ duja sie w maksymalnym górnym polozeniu w sta¬ nie spoczynku — polozenie plyty 17 pozostajacej pod dzialaniem momentu skrecajacego od sprezyn 39 zostaje ustalone przez sworzen 31 opierajacy sie o zderzak 14.Krzywka 37 ma tego rodzaju wykrój, ze wal 16 obniza sie pionowo w dól w momencie, gdy swo¬ rzen 31 znajduje sie w przyblizeniu w polowie od¬ stepu pomiedzy dwoma plytkami 7 stolu 1. Obni¬ zanie zespolu nastepuje w dwóch etapach. W pier¬ wszym sworzen 31 wciaz wspierajac sie o zderzak 14 wchodzi pomiedzy plytki 7 na taka glebokosc, ze dolna krawedz sworznia znajdzie sie ponizej po¬ ziomu górnych krawedzi plytek 7, a równoczesnie styki elektryczne 18 nie dotykaja jeszcze plytek prostowniczych, umieszczonych w gniazdach 3 sto¬ lu 1.Przed drugim etapem obnizania zespolu dochodzi do zetkniecia sie wlasciwej plytki 7 z oczekujacym na zderzenie, a jeszcze wspartym o zderzak 14 sworzniem 31, wskutek czego plyta 17 zaczyna po¬ dazac za ruchem stolu 1, krecac sie wokól osi walu 16 i pokonujac moment skrecajacy, pochodzacy od pary sprezyn 39. Drugi etap obnizania zespolu za-„ czyna sie zaraz po rozpoczeciu ruchu obrotowego tego zespolu. Etap ten polega na dalszym obnize¬ niu sie plyty 17 az do zetkniecia styków 18 z po¬ wierzchnia plytek prostowniczych, umieszczonych w gniazdach 3, a znajdujacych sie teraz w osi ge¬ ometrycznej styków.W czasie kontaktowania styków z plytkami pros¬ towniczymi odbywaja sie procesy pomiarów plytek.Wyniki poszczególnych pomiarów zostaja zachowa¬ ne na wymagany okres czasu w odpowiednim sy¬ stemie pamieci elektronicznej. W zaleznosci od wy¬ niku pomiaru na danym stanowisku plytka pro¬ stownicza winna zostac wyrzucona do wlasciwego zasobnika, albo przetransportowana na nastepne stanowisko pomiarowe.Podnoszenie sie walu 16 i zwiazanej z nim plyty 17 przebiega równiez w dwóch etapach, narzuco¬ nych wykrojem krzywki 37. W pierwszym etapie podnoszenia zespól ten zostaje uniesiony na taka wysokosc, by nie utracic sprzezenia sworznia 31 z plytka 7, dotychczas ten sworzen popychaiaca, lecz by uwolnic plytki prostownicze od nacisku styków 10 15 20 30 35 40 45 50 55 60 65 elektrycznych 18. W tym czasie nastepuje równiez ewentualne zadzialanie urzadzen wyrzucajacych plytek prostowniczych w sposób dalej opisany.Drugi etap podnoszenia polega na dalszym unie¬ sieniu zespolu na taka wysokosc, by sworzen 31 utracil stycznosc z plytka 7, o która sie dotychczas -wspieral, przez co nastepuje utrata sprzezenia po¬ miedzy plyta 17 a stolem 1.Pod wplywem momentu skrecajacego, pochodza¬ cego od pary sprezyn 39 wal 16 wraz z plyta 17 wraca szybko w lewe skrajne polozenie, ustalone usytuowaniem zderzaka 14 i sworznia 31, po czym cykl rozpoczyna sie od nowa poczawszy od pierw¬ szego etapu obnizania. Dla zlagodzenia uderzen sworznia 31 o zderzak 14 wal 16 zaopatrzono w tlu¬ mik olejowy, mieszczacy sie wewnatrz tulei 12. Ce¬ lem zapewnienia minimalnego tarcia i zuzycia sworznia 31 oraz plytek 7 komore utworzona przez kolnierze 6 wypelnia sie gestym olejem.Na plycie 17 w poblizu jej obrzeza sa zamocowa¬ ne urzadzenia zespolu sortujacego, sluzace do zrzu¬ cania plytek prostowniczych z gniazd 3 do zasobni¬ ków 2. Urzadzenia te sa rozmieszczone w takieh sa¬ mych odstepach katowych jak styki 18, lecz na nie¬ co wiekszym promieniu, przy czym ilosc ich jest równa ilosci stanowisk pomiarowych. Urzadzenie wyrzucajace sklada sie ze sworznia 20, osadzonego obrotowo w tulejce 19, do którego górnej czesci jest przytwierdzony prostopadle krótki stalowy zderzak 21 o hartowanym zakonczeniu, natomiast w dolnej czesci jest zamocowany wahliwie wyrzut¬ nik plytek prostowniczych.Wyrzutnik 22 jest wykonany ze sztywnego stalo¬ wego drutu. Jednym koncem jest on trwale zwia¬ zany z tulejka 23, natomiast drugi koniec jest wy- krepowany w ksztalcie odcinka luku o promieniu krzywizny, równym dlugosci wyrzutnika. Wyrzut¬ nik 22 jest zwiazany ze sworzniem 20 poprzez tu¬ lejke 23, osadzona obrotowo na osi 24 w uchwycie .26, przytwierdzonym trwale do dolnego konca sworznia 20. Dla lepszego przekazania napedu wy- rzutnikowi uchwyt 26 jest zaopatrzony w trwale przytwierdzona do niego plytke 25, wchodzaca w wyciecie 27.W stanie spoczynku wyrzutnik 22 lezy swoim lub¬ kowym zakonczeniem na sciezce koncentrycznej 4 stolu 1. Do sciezki 4 wyrzutnik jest lekko dociska¬ ny sprezyna 28, osadzona na tulei 23, natomiast sprezyna 29 nawinieta na dolnej czesci sworznia 20 i zaczepiona o nia jednym koncem, a o nieuwido- czniony zaczep na tulei 19 drugim sluzy do wywo¬ lania momentu skrecajacego sworzen 20 w kierun¬ ku zgodnym z ruchem wskazówek zegara.Ponad zasobnikami 2, a wokól tej czesci stolu 1, na której odbywaja sie pomiary jest przymocowany trwale do konstrukcji urzadzenia wycinek pierscie¬ nia 32, sluzacy jako plyta montazowa elektromag¬ nesów 33, wchodzacych w sklad zespolu sortujace¬ go. Kazdy z elektromagnesów jest zaopatrzony w uchylna zwore 34, zakonczona wymienna stalowa ksztaltka 35. Z chwila wzbudzenia elektromagnesu, polaczonego z ukladem pamieci elektronicznej, za¬ chowujacej wynik pomiaru przez wymagany okres czasu nastepuje przyciagniecie zwory 34, powodu-7 59609 8 jac wysuniecie ksztaltki 35 w kierunku centrum stolu 1.Równoczesnie plyta 17 poruszajac sie wraz ze stolem 1 dzieki opisanemu uprzednio sposobowi sprzegania powoduje, ze wlasciwy dla danego ele¬ ktromagnesu zderzak 21 urzadzenia wyrzucajacego natrafia na swej drodze na wysunieta ksztaltke 35.W wyniku postepujacego nacisku zderzak 21 od¬ chyla sie pokonujac moment skrecajacy, pocho¬ dzacy od dzialania sprezyny 29.Wraz ze zderzakiem 21 wychyla sie ze swojego polozenia spoczynkowego wyrzutnik 22, którego lu¬ kowe zakonczenie przesuwajac sie ze sciezki 4 po¬ przez kanal 5 wchodzi w obreb gniazda 3, stracajac umieszczona tam plytke prostownicza do wlasciwe¬ go, umieszczonego ponizej zasobnika 2. Z chwila przerwania pradu wzbudzenia elektromagnesu 33 zwora 34 wraz z ksztaltka 35 cofa sie do swojego polozenia wyjsciowego, a wyrzutnik 22 pod dziala¬ niem sprezyny 29 powraca szybko do polozenia spoczynkowego na sciezke 4, opierajac sie o zew¬ netrzny z kolnierzy £.Wyzej opisany sposób wyrzucania plytek cechuje sie prostota i niezawodnoscia, nie wymaga oso¬ bnych zródel napedu do uruchamiania wyrzutni- ków, gdyz energia czerpana jest posrednio z silnika napedzajacego urzadzenie, a elektromagnesy spel¬ niajac tylko role sterujaca moga byc nieruchome i niewielkie.Sposób dzialania calego urzadzenia przedstawia pokrótce ponizszy opis. Plytki prostownicze ulozo¬ ne w sposób automatyczny lub reczny w pozio¬ mych plytkich gniazdach metalowego stolu obroto¬ wego poruszajacego sie ruchem ciaglym wedruja kolejno przez poszczególne stanowiska pomiaru i wyrzucania. Pomiary i rozsortowywanie plytek zachodza w czasie ruchu, gdy zespól styków ele¬ ktrycznych i urzadzen wyrzucajacych zmontowany na wspólnej plycie zostaje na chwile sprzegniety ze stolem w sposób juz uprzednio opisany.Wyniki pomiarów zostaja na krótko zachowane w pamieci elektronicznej, która uruchamia wlasciwe elektromagnesy urzadzen wyrzucajacych. Wzbu¬ dzenie elektromagnesów i uruchomienie urzadzen wyrzucajacych nastepuje podczas unoszenia sie plyty, po czym zostaje zlikwidowane wzajemne sprzezenie plyty i stolu, plyta powraca szybko w polozenie wyjsciowe, a cykl powtarza sie dalej per¬ iodycznie.Plytki nie wyrzucone na danym stanowisku we¬ druja wraz ze stolem na nastepne stanowisko po¬ miaru i wyrzucania. Ilosc stanowisk pomiarowych jest zalezna od wymaganej ilosci grup w procesie segregacji i nie wplywa na konstrukcje urzadzenia.Calosc jest napedzana niewielkim silnikiem ele¬ ktrycznym i ma postac obudowanego stolu, mie¬ szczacego obok czesci mechanicznej elektroniczna aparature pomiarowa i sterujaca. PL