Opublikowano: 5.V.1970 59605 KI. 21 a2, 36/13 MKP H04JO U* UlLlOTEKA I**.*.,.*,'* Wspóltwórcy wynalazku: doc. dr inz. Tadeusz Bartkowski, doc. dr inz.Marian Zientalski, mgr inz. Miroslaw Radzi- wanowski Wlasciciel patentu: Politechnika Gdanska (Katedra Teletransmisji), Gdansk (Polska) Uklad o (wybieraniu przestrzennym wytwarzajacy impulsy kluczujace dla stojaka samoczynnej regulacji poziomu grup, oparty na zespole liczników pierscieniowych Przedmiotem wynalazku jest uklad o wybiera¬ niu przestrzennym wytwarzajacy impulsy kluczu¬ jace dla stojaka samoczynnej regulacji poziomu grup, oparty na zespole liczników pierscieniowych.W dotychczas produkowanych urzadzeniach regu¬ lacji poziomu grup pierwotnych i wtórnych, pod¬ laczenie ukladu odbiornika pilota wraz z centralnym ukladem analizujacym poziom do wyjsc poszcze¬ gólnych wzmacniaczy grupowych, dokonuje sie za pomoca ukladów elektromechanicznych w postaci wybieraka obrotowego, albo ukladów elektronicz¬ nych wykorzystujacych kaskade przerzutników bi¬ narnych wraz z matryca dekodujaca, lub realizuje sie za pomoca licznika pierscieniowego. Zasadnicza wada ukladów elektromechanicznych jest zuzywa¬ nie mechaniczne styków, a tym samym zmniejsza¬ nie pewnosci dzialania ukladu.Uklady elektroniczne wykorzystujace kaskade przerzutników binarnych wraz z matryca dekodu¬ jaca wymagaja rozbudowanej matrycy diodowej, co wymaga duzej ilosci elementów i pociaga za soba zmniejszenie niezawodnosci dzialania urzadze¬ nia. Rozwiazanie w postaci licznika pierscieniowe¬ go wymaga natomiast duzej ilosci przerzutników, tyle ile jest wyjsc regulowanych wzmacniaczy gru¬ powych w stojaku.Celem wynalazku, jest opracowanie prostego bez- stykowego ukladu wytwarzajacego impulsy kluczu¬ jace dla stojaka samoczynnej regulacji poziomu grup. 10 15 20 25 Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie kilku liczników pierscieniowych o liczbie komórek sta¬ nowiacej dla poszczególnych liczników zbiór liczb naturalnych n, k, 1... w, które to liczby naturalne okreslajace ilosci komórek w poszczególnych licz¬ nikach pierscieniowych realizowanego uklajdu, nie moga zawierac wspólnego podzielnika.Wyjscia poszczególnych komórek kazdego z tych liczników dolaczone sa do wieloargumentowych ilo¬ czynów logicznych o liczbie argumentów odpowia¬ dajacej ilosci liczników pierscieniowych.Na przyklad w przypadku stojaka zawierajace¬ go 6.0 wzmacniaczy regulowanych, liczniki pierscie¬ niowe zawieraja odpowiednio 3, 4 oraz 5 komó¬ rek binarnych, natomiast ilosc trójargumentowych iloczynów logicznych wynosi 3 x 4 x 5 = GO. Dla lacz¬ nej ilosci 3 + 4 + 5 = 12 komórek binarnych, wy¬ magana ilosc tranzystorów wynosi 24 sztuki, a lacz¬ na ilosc diod uiwzgfledniajajca 60 iloczynów logicz¬ nych wynosi 60x3 + 12 = 192 szt. Dla porównania podamy, ze realizacja ukladu wytwarzajacego im¬ pulsy kluczujace i opartego na pojedynczym liczniku pierscieniowym, wymaga przy 60 komór¬ kach zastosowania 1(20 tranzystorów oraz 60 diod* natomiast realizacja kaskady multiwilbratorów dwu- stalbilnych wymaga 112 tranzystorów i 372 diody.Proponowany wynalazek .pozwala na zaoszczedzenie duzej ilosci elementów pólprzewodnikowych oraz oporników i kondensatorów. 596053 Przeprowadzone obliczenia niezawodnosci dla do¬ tychczas stosowanych rozwiazan elektronicznych i proponowanego rozwiazania, wykazaly wieksza nie¬ zawodnosc ukladu wedlug wynalazku. Okres pracy bezawaryjnej dla srednich intensywnosci uszkodzen i prawdopodobienstwa pracy bez uszkodzen P(t) = 0,96, wzrasta o ok. 30%. Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykladzie wykonania przedstawio¬ nym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wspólprace liczników binarnych z iloczynami lo¬ gicznymi, a fig. 2 przedstawia uproszczony sche¬ mat ideowy proponowanego rozwiazania dla trzech liczników pierscieniowych kluczujacych 60 wzmac¬ niaczy. Zasada dzialania ukladu jest nastepujaca.Impuls taktowy podaje sie równolegle na wej¬ scia przelaczajace poszczególnych komórek wszyst¬ kich liczników pierscieniowych, powodujac prze¬ suwanie w poszczególnych licznikach stanu wyróz¬ nionego do nastepnej komórki, w chwali pojawie¬ nia sie impulsu przesuwajacego. Stan wyrózniony charakteryzuje sie tyim, ze tranzystory prawe T2 sa w stanie zatkania, który umownie nazwiemy stanem „1". Stan „0" jest stanem przewodzenia tranzystorów prawych T2. W chwili podania im¬ pulsu taktowego o polaryzacji dodatniej poprzez diody D ma bazy wszystkich tranzystorów T1# na¬ stepuje zmiana stanu „1" na stan „0", ty!iko w jed¬ nej komórce wyróznionej kazdego licznika. Jedno¬ czesnie wyrózniona komórka przy zmianie stanu wytwarza dodatni impuls przeniesienia, który po¬ przez kondensator C jest podawany na baze tran¬ zystora prawego T2 nastepnej komórki, zapisujac w niej stan „1". Kazdy .nastepny'impuls taktowy powoduje kolejne przesuniecie stanu „1" do nastep¬ nej komórki. W przypadku zmiany stanu ostatniej komórki kazdego licznika ze stanu „1" na stan „0", impuls przeniesienia podaje sie z powrotem na pierwsza komórke, sprowadzajac licznik pierscie¬ niowy do stanu pierwotnego. Proces taki zachodzi w kazdym z liczników pierscieniowych, przy czym na skutek róznej ilosci komórek kazdego z licz¬ ników wynoszacej odpowiednio k, 1 ... w, ilosc im- 59605 4 pulsów taktowych, powodujacych pelny obieg je¬ dynek w posizczeigóiLnych licznikach, odpowiada ilo¬ czynowi ilosci komórek tych liczników. W tej sy¬ tuacji calkowita ilosc stanów zespolu liczników 5 stanowi iloczyn liczb k x 1 x ... w. Zrealizowany uklad wybierania dla trzech liczników pierscie¬ niowych przedstawiono na fig. 1.Kazdy z iloczynów logicznych jest podlaczony do odpowiednich wyjsc: Al9 Ag, A8; B±... B4; Cj... Cg; 10 kazdego z liczników pierscieniowych. Na wyjsciu Wyl...Wy60 kazdego iloczynu logicznego otrzymuje sie impuls tylko wtedy, gdy wszystkie komórki liczników, do których podlaczony jest dany ilo¬ czyn logiczny sa w stanie „1". 15 Stan taki powtarza sie tylko raz na 60 impulsów taktowych. Kazdy kolejny impuls taktowy powo¬ duje w konsekwencja pojawienie sie impulsu klu¬ czujacego na wyjsciu innego iloczynu logicznego.Na fig. 1, kolejnosc pojawiania sie impulsów na 20 wyjsciach poszczególnych iloczynów logicznych, oznaczono liczbami od 1 do 60. Otrzymane 60 im¬ pulsów kluczujacych, rozlozonych kolejno *w czasie, wykorzystuje sie do podlaczania centralnego ukla¬ du analizujacego poziom poszczególnych wzmacnia- 25 czy grupowych. PL