Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.III.1970 59531 KI. 42 d, 2/50 MKP G 01 d AlfoO UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Zygmunt Krawczyk, dr inz. Cezary Lichodziejewski Wlasciciel patentu: Instytut Lotnictwa, Warszawa (Polska) Sposób zamiany rzednej funkcji zapisanej graficznie, na sygnal elektryczny i glowica sledzaca do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób zamiany rzednej funkcji zapisanej graficznie na sygnal elek¬ tryczny, stosowany na przyklad do odczytywania oscylogramów.Szczególowa analiza informacji zawartych w for¬ mie oscylagramów wymaga zazwyczaj pracochlon¬ nej czynnosci odczytywania zapisanych danych i duzej ilosci przeliczen algebraicznych, zwlaszcza jezeli tor, zlozony z urzadzenia pomiarowego i re¬ jestratora, jest nieliniowy. Jedna z metod prymi¬ tywna i bardzo pracochlonna polega na pomiarze interesujacej rzednej dla wybranej wartosci odcie¬ tej za pomoca miarki dlugosci. Otrzymany wynik jest dalej przetwarzany do zadanej postaci infor¬ macji.W literaturze wymienia sie przetwornik rzednej na napiecie elektryczne, którego wartosc jest pro¬ porcjonalna do odpowiedniej wartosci rzednej. Za¬ zwyczaj, aby otrzymac napiecie wprostproporcjo- nalne do zarejestrowanej wielkosci fizycznej na oscylogramie, stosuje sie korektor znanej nielinio¬ wosci toru: urzadzenie pomiarowe — rejestrator, za pomoca którego wykonano oscylogram.Korektor taki moze korygowac nieliniowosc tyl¬ ko jednego toru, dlatego przy wiekszej liczbie róz¬ nych nieliniowosci — korektorów musi byc kilka.Aby temu zapobiec opracowano nowy sposób zamiany rzednej funkcji zapisanej graficznie na sygnal elektryczny, polegajacy na tym, iz wartosc 10 15 20 25 sygnalu elektrycznego odpowiadajacego rzednej punktu wyznaczonego przez przeciecie sie analizo¬ wanego wykresu z linia prosta prostopadla do od¬ cietych, uzyskuje sie przez ruch wzgledem wy¬ kresu przezroczystej plytki zwiazanej z dowolnym przetwornikiem elektromechanicznym az do po¬ krycia sie tego punktu z jedna z linii korekcyj¬ nych naniesionych na przezroczystej plytce, okre¬ slajacych przeliczenie skali i nieliniowosci posz¬ czególnych torów pomiarowo-rejestracyjnych, za pomoca których wykonano analizowane wykre¬ sy.Sposób ten zapewnia automatyczna korekcje to¬ ru pomiarowego i rejestratora oraz eliminuje pra¬ cochlonnosci analizowania przebiegów. Korygowana nieliniowosc moze byc dowolna. Przeliczenie jej uzyskuje sie przez okreslenie odpowiedniej linii korekcyjnej. Mozna analizowac jednoczesnie kilka krzywych zarejestrowanych na jednej tasmie po¬ przez kolejne wybranie odpowiedniej linii korek¬ cyjnej dla danego analizowanego przebiegu, przy zalozonej wartosci odcietej dla wszystkich wykre¬ sów.Jak wynika z podanego opisu, w glowicy sle¬ dzacej bedacej równiez przedmiotem wynalazku, najistotniejsza cecha znamienna jest suwliwe osa¬ dzenie w ramce przelicznika, majacego postac plyt¬ ki z przezroczystego materialu, na którym sa na¬ niesione linie korekcyjne, oraz przymocowanie do 5953159531 tejze ramki przezroczystej plytki z naniesiona linia prosta prostopadla do ruchu przelicznika, a ponad¬ to zwiazanie przelicznika i raimki z dowolnymi przetwornikami elektromechanicznymi.Przedmiot wynalazku jest wyjasniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schematycznie glowice sledzaca.Jak pokazano na rysunku, w ramce 1, która po¬ siada prowadzenie dla tasmy oscylograficznej 2, osadzony jest suwliwie przelicznik 3 o ruchu rów¬ noleglym do tasmy oscylogramu 2. Do tejze ramki' 1 przymocowana jest nieruchomo przezroczysta plytka 4. Na plytce 4 naniesiona jest linia bazowa 5, która jest linia prosta prostopadla do ruchu przelicznika 3, natomiast na przeliczniku 3, któ¬ ry ma takze postac plytki wykonanej z przezro¬ czystego materialu, naniesione sa linie korekcyj¬ ne 6, 7 i 8. Linie korekcyjne 6, 7 i 8 zwiazane sa z odpowiednimi wykresami 9, 10 i 11 znajduja¬ cymi sie na tasmie oscylograficznej 2. Na rysunku zaznaczono przykladowo punkt pomiarowy 12 po¬ wstaly z przeciecia linii bazowej 5 z wykresem 9.Po zalozeniu i przymocowaniu tasmy oscylogra¬ mu 2 ustawia sie linie bazowa 5 tak, aby pokryla sie z wytrana wartoscia odcietej. Linia bazowa 5 wyznacza punkty pomiarowe na wykresach 9, 10 i 11, na przyklad punkt pomiarowy 12 na wykresie 9. Nastepnie ustawia sie przelicznik 3 tak, aby od¬ powiedni punkt pomiarowy pokryl sie z odpo¬ wiednia linia korekcyjna 6, 7! lub (8. Jak juz wspomniano wykresowi 9 przyporzadkowana jest linia korekcyjna 6. Dlatego punkt pomiarowy 12 musi sie pokryc wlasnie z ta linia korekcyjna 6.W ten sposób dla kazdego punktu pomiarowego przyporzadkowane zostaje okreslone polozenie prze¬ licznika 3 wzgledem linii bazowej 5.Polozenie to, poprzez zwiazanie przelicznika 3 z dowolnym przetwornikiem elektromechanicznym jest mierzone w znany sposób i odpowiada ono 10 20 30 35 mierzonej wartosci rzednej punktu pomiarowego.Podobnie mierzy sie wartosci odcietej wyznaczona przez polozenie linii bazowej 5. Istnieje takze moz¬ liwosc zrezygnowania z automatycznego pomiaru wartosci odcietej i w tym przypadku jej wartosc ustala sie na podstawie znaczników czasu nanie¬ sionych na tasmie oscylogramu 2. Linie korekcyj¬ ne 6, 7 i 8 uwzgledniaja przeliczenie skali i nie¬ liniowosci torów pomiarowo-rejestracyjnych za po¬ moca, których wykonano uprzednio odpowiednie wykresy 9, 10 i 11. Tak wiec wyznaczone wartosci rzednych za pomoca przelicznika 3 sa wartosciami rzeczywistymi. PL