Przedmiotem wzoru uzytkowego jest wierzchni zamek drzwiowy z plaskim kluczem dwupiórowym przeznaczony w za¬ sadzie do drzwi wejsciowych mieszkania* Znane sa zamki drzwiowe z wkladkami bebenkowymi z opi¬ sów patentowych o nr 172293 i T69785«Pierwszy z nich ma wkla¬ dke bebenkowa z kolkami zastawkowymi blokujacymi obrót beben¬ ka ,który jest z kolei blokowany dodatkowym elementem blokuja¬ cym, a wszystko to jest odblokowywane odpowiednio dopasowanym profilowo L kombinacyjnie kluczem .'Drugi z tych zamków ma tarcze pierscieniowe przesuwane przez klucz,które ustawione tym klu¬ czem w odpowiednich miejscach odblokowuja, drazek blokujacy uniemozliwiajacy przekrecenie bebenka i zarazem przesuniecie za siwki.Obydwa rodzaje zamków posiadaja wiec drazki blokujace uniemozliwiajace obrót bebenka,a róznia sie w konstrukcji tyl¬ ko sposobem odblokowywania tego drazka blokujacego.Konstrukcje tych zamków sa zlozone,zawieraja wiele elementów ruchomych w rodzaju drezków czy kolków blokujacych co komplikuje zamek konstrukcyjnie i w produkcji, a niewiele utrudnia zaintere¬ sowanemu sforsowanie takiego zamka badz to odpowiednim wytry¬ chem lub silowo.Inny znany zamek wierzchni do drzwi z opisu patentowego o nr 164309 posiada normalna wkladke bebenlawa typu "yale", która umieszcza sie w otworze skrzydla drzwiowego i przytwier-- 2 ~ dza do pokrywy mocowanej z kolei do skrzydla drzwiowego.Do pokrywy za-s mocuje sie od wewnatrz mieszkania skrzynke z mechanizmem zasuwkowym.Wymaga to od uzytkownika zestawienia takiego zamka z tych trzech czesci w drzwiach.We wszystkich tych zamkach po zamknieciu lub odemknieciu kluczem trzeba ten klucz doprowadzic w okreslone polozenie by bylo mozliwe wyj ecie:"_klucza .Ponadto w zamkach tych w pro^ cesie produkcyjnym wystepuja trudnosci w zgraniu z soba.; ze¬ batek zasuwkowych galki oraz kluczowej.Dotychczasowe wierzchnie zamki drzwiowe o rozbudowanej kon¬ strukcji sa trudne w wykonaniu,wymagaja z reguly pracoch¬ lonnej obróbki wiórowej,a przy tym sa juz "rozpracowane11 co do techniki ich otwierania przez osoby niepowolane.Do tego wszystkiego sa to zamki drogie w eksploatacji,co ma istotne znaczenie ekonomiczne szczególnie w przypadkach ubezpieczania mieszkania,gdyz warunkowane jest to zainstalowaniem paru róznych zamków.Stad tez waznym z tego punktu widzenia jest istnienie na rynku róznych typów zamków podobnej wielkosci i podobnie montowanych,ale o róznych sposobach dzialania ich mechanizmów kluczowych.Celem opracowania wzoru uzytkowego bylo usuniecie wad i niedogodnosci dotychczasowych wierzchnich zamków drzwiowych, a zadaniem technicznym opracowanie konstrukcyjne wierzchniego zamka drzwiowego spelniajacego postawione zadanie i równo¬ czesnie rozszerzajacego asortyment tych zamków dotychcza¬ sowych.Wierzchni zamek drzwiowy wedlug wzoru uzytkowego sklada sie z podzespolu kluczowego,z podzespolu zasuwki,zaczepu za¬ suwkowego ,plaskiego klucza dwupiorówego i elementów zlacz- nych.Jego podzespól kluczowy posiada wtloczony w cylindry-- 3 - cznej obudowie dwupolówkowy cylinder z wystepami osadczymi i prowadnikiem.Prowadnik ma trzy prostokatne wy¬ ciecia plytkowe o odstepach powiazanych z odstepami schod¬ ków w kluczu*Z kolei w cylindrze podzespól kluczowy posia¬ da okragla plytke kluczowa z przetloczeniem w srodku oraz z podluznym otworem kluczowym i okragla plytke zabierakowa z lacznikiem zabierakowym,które to plytki polaczone sa szescioma s^lupkami dyst ans owymi .I\Ta te slupki dystansowe zas nasuniete sa spiralne sprezyny oraz poprzez szesc otwo¬ rów slupkowych trzy plytki blokujace z podluznymi kluczowy¬ mi, otworami i wycieciami prowadnikowymi umieszczonymi wzgle¬ dem siebie przeciwlegle w plaszczyznie przechodzacej przez podluzne kluczowe otwory.Otwory slupkowe plytek blokujacych s-a rozlozone równomiernie po obwodzie kola o srednicy mnie¬ jszej od srednicy plytki blokujacej i symetrycznie wzgledem plaszczyzny podluznych otworów kluczowych, z tym iz pierwsza od podzespolu zasuwki plytka blokujaca ma dwa jednakowe ot¬ wory slupkowe o srednicy nieco wiekszej od srednicy slupka dystansowego,a cztery pozostale o srednicy nieco wiekszej od srednicy spiralnej sprezyny , druga odpowiednio cztery i dwa,a trzecia ma wszystkie otwory slupkowe jednakowe ale o srednicy nieco wiekszej od srednicy slupków dystansowych* Y/ys-okosc zas podluznego otworu kluczowego w plytkach blo¬ kujacych wzrasta odpowiednio ze wzrostem szerokosci kolej¬ nych piór klucza plaskiego,a grubosc kazdej plytki bloku- jacej jest nieco nnhf.fecpza od dlugosci wyciecialw prowadniku.Cylindryczna obudowa natomiast jest z jednegm konca otwarta, a z drugiego konca jest zamknieta denkiem z otworem kluczo¬ wym i wycieciami piórowymi.Z kolei zasuwka w podzespole za¬ suwki zlozona jest z dwu jednakowych plytek zewnetrznych- 4 - z owalnymi otworami zabierakowymi w posrodku wzdluz nich, przy czym pomiedzy tymi plytkami z lewej i prawej strony otworów zabierakowych sa przytwierdzone do nich. po trzy plytki wewnetrzne•natomiast w swietle owalnych otworów zabierakowych pomiedzy plytkami zewnetrznymi powyzej pod¬ pórki przesuwkowej znajduje sie przemieszczajacy sie pop¬ rzecznie z obrotem zabieraka pokrywy lub zabieraka gaiko¬ wego trójplytkowy przesuwnik z dwoma zebatkami zabierako- wymi,z nasadka sprezyny i sprezyna podpórkowa przy czym skrajne plytki przesuwnika maja po zebatce zabierakowej, a przytwierdzona do nich srodkowa plytka przesuwnika ma nasadke sprezyny• Wierzchni zamek drzwiowy wedlug wzoru uzytkowego w porównaniu z dotychczasowymi zamkami tego typu posiada wszystkie elementy konstrukcyjne z blachy /obudowa cylin¬ dryczna ,dwupolówkowy cylinder,plytki,prowadnica,zasuwka, przesuwnik/,preta /slupki dystansowe,elementy zlaczne/ i sprezystego drutu /sprezyny/ wykonane metoda ciecia bez obróbki wiórowej,a przy tym jest tak samo lub prawie tak s-amo trudny do otwarcia wytrychem lub silowo jak doty¬ chczasowe •Cylinder z prowadnikiem uniemozliwiajacym obrót mechanizmu kluczowego bez pasujacego klucza jest zlozony z dwu f,pólcylindrówff /dwupolówkowy cylinder/ przez wtlo¬ czenie ich w cylindryczna obudowe i calosc jest zaklesz¬ czona /wystepami osadczymi/ w pokrywie podzespolu zasuwki tak,ze podzespól kluczowy stanowi polaczona produkcyjnie konstrukcje z pokrywa,przykrecana dopiero do skrzynki podze¬ spolu zasuwki.Wierzchni zamek drzwiowy wedlug wzoru uzyt¬ kowego cechuje wiec prostota kontrukcyjno-technologiczna i produkcyjna.W wierzchnim zamku drzwiowym wedlug wzoru uzytkowego o powtarzaniu sie takiego samego klucza decy-- 5 - duje dlugosc slupków dystansowych /praktycznie grubosc skrzydla drzwiowego/ oraz ilosc mozliwych polozen kombi¬ nacji wzajemnych odleglosci trzech wyciec w prowadniku, co plasuje ten zamek pod tym wzgledem na równi z dotych¬ czasowymi.Inna zaleta wierzchniego zamka drzwiowego wed¬ lug wzoru uzytkowego jest lekkie zamykanie i odmykanie z "trafianiem l1 klucza po tych czynnosciach samoczynnie do pozycji "wysuniecie",wynikajace z konstrukcji zasuwki /przesuwnik wspomagany w ruchu poprzecznym sprezyna, pod¬ pórkowa/oraz z podparcia mechanizmu kluczowego /przetlo- czenie plytki kluczowej/.Zaleta wierzchniego zamka drzwio¬ wego wedlug wzoru uzytkowego jest równiez samoczynny wysuw klucza po czynnosci zamkniecia lub odemkniecia po kazdym pólobrocie /spiralne sprezyny,przeciwlegle wyciecia pro- wadnikowe,podluzne otwory kluczowe w plytkach blokujacych/.Wierzchni zamek drzwiowy wedlug wzoru uzytkowego cechuje sie równiez latwym wsuwem plaskiego klucza mimo oporu szesciu sprezyn spiralnych /równomierne rozlozenie slup¬ ków dystansowych,wspólpraca przeciwleglych sprezyn w para¬ ch poprzez otwory slupkowe z kazda plytka blokujaca/.Wierzchni zamek drzwiowy wedlug wzoru uzytkowego ponadto rozszerza rynkowa game zamków z mechanizmem beben¬ kowym z malym plaskim kluczem,spelniajac przy tym wymagania co do zabezpieczenia w tej klasie zamków.Wierzchni zamek drzwiowy wedlug wzoru uzytkowego przedstawiono na rysunku,którego fig. Ti przedstawia ten zamek w widoku od strony klucza, fig. 2 - zamek w widoku z góry z pólprzekro jem p-p' fig.3 - podzespól kluczowy j^ z fig.1 z fragmentem pokrywy jj w powiekszeniu,- 6 - fig#A - podzespól kluczowy A z fig«1 w przekroju w plasz¬ czyznie wprowadzania klucza z tym kluczem w widoku na prawa strone, fig.5^plytka kluczowa _U3 w widoku z przodu z jej przekro¬ jem, fig. 6/^plytka zabierakowa Jil. z lacznikiem zabierakowym _23 w widoku od przodu z jej przekrój efcL, LU; fig.!fe/^pierwsaa plytke blokujaca JV7 od strony podzespolu zasuwki B i jej pólprzekrój, fig.7bf^druga plytka blokujaca J7 i jej pólprzekrój, L n\ fig.7ct7c- trzecia plytka blokujaca V]_ i jej pólprzekrój, fig.8/^ przedstawia mechanizm zasuwki L3 z przesuwnikiem _4 ze zdjeta polowa pierwszej plytki zewnetrznej L. zasuwki 8^ wraz z rzutami mechanizmu zasuwki 89 }Qa,C &j fig.9^- przedstawia przesuwnik _4 w rzutach z bocznym przekrojem.Wierzchni zamek drzwiowy wedlug wzoru uzytkowego sklada sie z podzespolu kluczowego A,podzespolu zasuwki B, zaczepu zasuwkowego,plaskiego klucza dwupiórowego ^30 i elementów zlacznych.Podzespól kluczowy .A posiada dwupolówkowy cylinder 14,prowadnik Ji2,plytke kluczowa J8,plytke zabierakowa 11 , trzy plytki blokujace _V7,szesc slupków dystansowych J_5, ~ szesc sprezyn spiralnych J^,oraz cylindryczna obudowe 13» Dwupolówkowy cylinder _H sklada sie z dwu jednakowych "rynienek" wygietych z kawalków blachy i przylegajacych do siebie w ksztalt cylindra.Kawalki blachy przed wygie¬ ciem odbiegaja od ksztaltu prostokata posiadaniem na jed¬ nym koncu w srodku wystepem osadciym 22 /majacym równiez ksztalt malego prostokata polaczonego z wiekszym prosto¬ katem kawalka blachy/.W srodku jednego kawalka blachy- 7 - przed wwgieciem w "rynienke" wycina sie otwory do osadze¬ nia prowadnika 12* prowadnik V2 Jes* waska plytka z blachy / takiej jak na cylinder 14/ w której z jednej strony wycieto trzy prosto¬ katne wyciecia plytkowe 24 o dlugosci nieco wiekszej od grubosci plytki blokujacej JJZ.Odstepy pomiedzy tymi wycie¬ ciami plytkowymi 2A sa powiazane z odstepami schodków w plaskim kluczu dwupiórowym 3Q9Z drugiej plyony plytki sta¬ nowiacej prowadnik %2 wycieto wyciecia osadcze do osadzania tego prowadnika J_2 w jednej polówce cylindra 14* Plytka kluczowa JS jest okragla plytka z blachy o srednicy nieco mniejszej od wewnetrznej srednicy cylindra J_4 /zlo¬ zonego z dwu polówek/.Plytka kluczowa J_8 posiada szesc równomiernie rozlozonych po okregu otworów slupkowych ^32 dla slupków dystansowych J15.W srodku posiada ona przetlo- czenie JV9 oraz wyciety prostokatny otwór kluczowy 3X a "uskokiem" na przetloczenie kluczowe •I\fa obwodzie tej plyt¬ ki 33 w plaszczyznie prostokatnego otworu kluczowego 3Jj znajduje sie wyciecie prowadnikowe 34* Plytka zabierakowa X± jest okragla plytka z blachy o takiej samej grubosci i srednicy oraz takich samych otworach slup¬ kowych yl i takim samym wycieciu prowadnikowym 34 jak w plytce kluczowej 18.Plytka ta JJi jooiadar w swoim srodku w otworze lacznikowym posiada osadzony lacznik zabiera- kowy 23* Plytka blokujaca J7 posiada taka sama srednice jak plytka kluczowa J_8 oraz dwa wyciecia prowadnikowe 4 na jej obwo¬ dzie po przeciwnych stronach lezace w plaszczyznie prze¬ chodzacej przez te wyciecia prowadnikowe _34 i podluzny kluczowy otwór _33 znajdujacy sie w srodku tej plytki 17,- 8 - Kazda z trzech plytek blokujacych V[ ma jednak rózniace sie miedzy soba otwory slupkowe 32^5raz wysokosci podluznych kluczowych otworów ^33.Plytka blokujaca J_7 przeznaczona do umieszczenia w sasiedztwie plytki kluczowej J_8 ma prostokat¬ ny otwór kluczowy ^33 najdluzszy,a wszystkie szesc otworów slupkowych 32 ma jednakowe,o srednicy nieco wiekszej od srednicy slupka dystansowego Ji5.Plytka blokujaca Ji7 prze¬ znaczona do umieszczenia jako srodkowa ma cztery otwory slupkowe _32 jednakowe o srednicy nieci wiekszej od sredni¬ cy slupka dystansowego JJ?,a dwa pozostale /32 umieszczone naprzeciw siebie w srednicy tej plytki J_7 ma j ednakowe,ale o srednicy nieco wiekszej od srednicy spiralmej sprezyny 1:6»Plytka blokujaca J_7 przeznaczona do umieszczenia najbli¬ zej plytki zabierakowej J/[ ma natomiast cztery jednakowe otwory slupkowe 32 o srednicy nieco wiekszej od srednicy spiralnej sprezyny J^6 i dwa jednakowe otwory _32 lezace na¬ przeciwko siebie,ale o srednicy nieco wiekszej od srednicy slupka dystansowego JT5 z tym iz jedna para przeciwleglych z tych dwu par otworów _32 pokrywa sie z taka sama para w plytce blokujacej J7 przewidzianej jako plytka srodkowa* Slupek dystansowy _T5 jest wykonywany z okraglego preta sta¬ lowego na dlugosn równa w przyblizeniu grubosci skrzydla drzwiowego.Spiralna sprezyna Jj5 jest wykonana z drutu sprezynowego na dlugosc w stanie rozpreznym wieksza od dlugosci slupka dystansowego 15* Cylindryczna obudowa V3 podzespolu kluczowego A ma ksztalt kubka metalowego z jednej strony otwartego a z drugiej strony zamknietego denkiem ^29 posiadajacym otwór kluczowy 21 i prostokatne wyciecie piórowe L0 w plaszczyznie wpro-- 9 - wadzania klucza 30* Podzespól kluczowy A^ montuje sie z poszczególnych, detali skladowych rozpoczynajac od wtloczenia w cylindryczna obudowe Y} dwu uformowanych /rynienek/ z blachy w dwupo- lówkowy cylinder J_4 z wczesniej osadzonym prowadnikiem w jednej z nich w jej otworach osadczych od strony wew¬ netrznej #iJastepnie w plytce zabierakowej Y\_ z osadzonym w niej VI lacznikiem zabierakowym ^23 zaciska sie w jej 1 Ti otworach slupkowych ^32 szesc slupków dystansowych J5, na które nasadza sie po spiralnej sprezynie J_6,a nastep- nie nasadza sie poprzez otwory slupkowe ^32/ifrzy plytki blokujace J7 w odpowiedniej kolejnosci,a na koncu plytke kluczowa J_8 zaciskajac w jej J^ otworach slupkowych L2 konce slupków dystansowych 15» Podzespól zasuwki B sklada sie z wieloplytkowej za¬ suwki ^,przesuwnika wieloplytkowego J;,skrzynki zasuwkowej 2,pokrywy skrzynki jj,galki zabieraka J_, sprezyny podpór¬ kowej _38 i elementów zlacznych* Wieloplytkowa zasuwka 8 sklada sie z zewnetrznych i wewne¬ trznych plytek ^^jP^P^1^}- przesuwkowej 35, i elementów zlacznych^Wieloplytkowa zasuwka 8 posiada dwie prostokatne zewnetrzne plytki jfz. owalnymi otworami zabierakowymi ^5 w srodku nich ^.Pomiedzy zewnetrzpjimi platkami & miedzy otworami zabierakowymi j? a krótszymi bokami prostokatnych plytek 6^ sa umieszczone po trzy mniejsze prostokatne plytki wewnetrzne J.Zas miedzy dolna dluzsza krawedzia owalnego otworu zabierakowego 5,,a dolna dluzsza krawedzia zasuwki L pomiedzy zewnetrzymi plytkami §_ jest zamocowana podpórka przesuwkowa 35* Przesuwnik _4 zlozony jest z trzech plytek stalowych pola¬ czonych elementami zlacznymi.Dwie skrajne plytki przesuw-- 10 - nika A posiadaja w srodkowej czesci owalne otwory zakon¬ czone od dolu zebatka zabierakowa 3^,a srodkowa plytka przesuwnika _4 ma tylko owalny otwór w srodku,a od spodu nasadke sprezyny 37# Sprezyna podpórkowa ^38 jest typowa sprezyna spiralna o sre~*dnicy wewnetrznej nieco wiekszej od srednicy nasadki sprezyny 37» Skrzynka zasuwkowa 2 ma ksztalt otwartego od góry pudelka metalowego .W jej dnie jest zamontowany typowy zabierak galkowy ¦(3#W skrzynce zasuwkowej 2 znajduja sie takze wyciecia przesuwowe zasuwki oraz otwory do mocowania tej skrzynki j| do skrzydla drzwiowego,a takze otwory do moco¬ wania w niej pokrywy skrzynki ^9.Pokrywa skrzynki ^9 ma postac metalowej plytki z otworami do mocowania jej do skrzydla dniowego oraz do skrzynki 2* Posiada ona 9, takze osadzony w niej zabierak pokrywy J_0 z otworem dla lacznika zabierakowego 23." Galka zabieraka J jest typowa, galka handlowa.Podzespól zasuwki B montuje sie zaczynajac od osadzenia w zasuwce 8 sprezyny podpórkowej 3Q i przesuwnika L9a nas¬ tepnie tak zestawione elementy osadza sie w skrzynce zasuw¬ kowej 2.Nastepnie pokrywe skrzynki 9_ z zakleszczonym w niej na wystepach osadczych 22 podzespolem kluczowym A przykreca sie elementami zlacznymi w jedna calosc do skrzynki zasuwko- wej 2 po odpowiednim ustawieniu zabieraków pokrywy JO i gai¬ kowego 2 w zebatkach zabierakowych 36.Do montazu wierzchniego zamka drzwiowego wedlug wzoru uzyt¬ kowego odkreca sie tylko mechanizm kluczowy A z pokrywa 9, od skiaynki 2 celem zamontowania ich w skrzydle drzwiowym.10 74,18 m%\- PL