Opublikowano: 10.IV.1970 59472 KI. 42 c, 5/01 MKP GOlc A Ol UKD Wspóltwórcy wynalazku: dr inz, Roman Janczak, mgr inz. Stanislaw Kasperek Wlasciciel patentu: Instytut Geodezji i Kartografii, Warszawa (Polska) Urzadzenie noktowizyjne ido instrumentów geodezyjnych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie nokto¬ wizyjne do instrumentów geodezyjnych. Urzadze¬ nia tego rodzaju pozwalaja na zwiekszenie zakre¬ su stosowania instrumentów geodezyjnych przy po¬ miarach w szczególnie trudnych warunkach srodo¬ wiska i zapewniaja wysoka dokladnosc pomiaru.Eliminuja one przy obserwacjach geodezyjnych szkodliwy wplyw duzych róznic temperatur oraz umozliwiaja prowadzenie prac pomiarowych w no¬ cy a takze w atmosferze zawierajacej mgly ga¬ zowe, dym i pyl.W dotychczas stosowanych instrumentach geode¬ zyjnych, przeznaczonych do celów ogólnych, sto¬ suje sie wylacznie lunety optyczne. W instrumen¬ tach geodezyjnych (glównie teodolitach), przezna¬ czonych do celów specjalnych, stosuje sie luneto¬ we przystawki noktowizyjne nie zwiazane trwale z instrumentem, które dzialaja równolegle z lu¬ netami optycznymi. Wada tych instrumentów jest to, ze równolegle umieszczenie lunety noktowizyj¬ nej w stosunku do lunety optycznej uniemozli¬ wia centryczne usytuowanie urzadzenia noktowi¬ zyjnego wzgledem pionowej i poziomej osi in¬ strumentu, jak równiez uniemozliwia dokonanie pomiaru w dwóch przeciwleglych polozeniach lu¬ nety, co jest szczególnie wazne przy wszelkiego rodzaju pracach geodezyjnych.Niecentryczne polozenie urzadzenia noktowizyj¬ nego wzgledem osi instrumentu powoduje po¬ wstawanie dodatkowych bledów pomiaru wykony- 10 15 20 25 wanych przy jednym polozeniu lunety (blad ko- limacji) i koniecznosc redukcji wykonywanych ob¬ serwacji do centra stanowiska obserwacyjnego. Za¬ stosowanie dodatkowej lunety noktowizyjnej zwiek¬ sza ciezar instrumentu, podwyzsza koszt wykona¬ nia, utrudnia eksploatacje i komplikuje konstrukcje.Celem wynalazku jest zbudowanie urzadzenia noktowizyjnego do instrumentów geodezyjnych, którego os optyczna przechodzi przez punkt prze¬ ciecia pionowej i poziomej osi instrumentu. Za¬ pewnia to eliminacje bledów, charakterystycznych w znanych geodezyjnych instrumentach noktowi¬ zyjnych z dobudowana mimosrodowo przystawka, i umozliwia wykonywanie prac geodezyjnych zgod¬ nie z ogólnie przyjetymi zasadami pomiarów. Za¬ stosowanie do prac geodezyjnych urzadzenia we¬ dlug wynalazku zapewnia ich wysoka dokladnosc oraz umozliwia zwiekszenie efektywnej ilosci go¬ dzin pracy w dni upalne i w nocy.Cel ten zostal osiagniety przez umieszczenie w lunecie celowniczej, pomiedzy ukladem ognisku¬ jacym a okularem przetwornika obrazu, który zostal polaczony nieruchomym stykiem z wysoko¬ napieciowym przewodem zasilajacym. Obudowa przetwornika obrazu jest z jednej strony trwale polaczona z obudowa lunety celowniczej przy po¬ mocy mechanizmu laczaco-rektyfikacyjnego a z drugiej strony posiada uchwyt do obsadzenia oku¬ laru. Mechanizm laczaco-rektyfikacyjny sluzy tak¬ ze do przesuwania przetwornika obrazu wraz z je- 5^47259472 ; <** go obudowa i wysoknapieciowym przewodem za¬ silania w stosunku do obudowy lunety, w dwóch prostopadlych do siebie kierunkach co pozwala na kazdorazowe korygowanie osi optycznej lunety ce¬ lowniczej, która powinna przechodzic przez srodek krzyza nitek na fotpkatodzie i srodek ekranu prze¬ twornikaobrazu. -- .-.Zastosowanie mechanizmu laczaco-rektyfikacyj¬ nego zapewnia hermetyczne polaczenie urzadzenia noktowizyjnego z luneta celownicza. Pozwala ono na likwidacje powszechnie stosowanych w celow¬ niczych lunetach noktowizyjnych, ruchomych sty¬ ków wysokonapieciowych pomiedzy ukladem za¬ silania i elektronooptycznym przetwornikiem ob¬ razu. ; Zastosowanie stalych: styków wysokonapiecio¬ wych umozliwia znaczne uproszczenie konstrukcji mechanicznej, zmniejsza ciezar i wymiary lunety noktowizyjnej oraz zapewnia szczelnosc obudowy przetwornika i proste polaczenie przetwornika z ukladem zasilania." . • - .¦=.-™^.-— Urzadzenie wedlug wynalazku uwidocznione jest na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia widok instrumentu geodezyjnego (teodoli¬ tu) wraz z przekrojem podluznym lunety i urza¬ dzenia noktowizyjnego, fig. 2 — przekrój podluz¬ ny urzadzenia noktowizyjnego i mechanizmu la— czaco-refrakcyjnego, fig. 3 — przekrój poprzeczny mechanizmu laczaco-rektyfikacyjnego a fig. 4 przedstawia wkladki prowadzace w dwóch rzutach.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione na rysunku (fig. 2) sklada sie z obudowy 13, wewnatrz której znajduje sie przetwornik obrazu 3 pola¬ czony nieruchomym stykiem z wysokonapieciowym przewodem zasilajacym 11 i zabezpieczony wklad¬ kami izolacyjnymi 5, 9, 17. Polaczenie wysokona¬ pieciowego przewodu zasilajacego 11 z przetwor¬ nikiem obrazu 3 zabezpieczone jest cylidryczna pokrywa 6. Obudowa 13 przetwornika obrazu 3 -polaczona jest z jednej strony z obudowa okula¬ ru 16 i z drugiej strony z mechanizmem laczaco- rektyfikacyjnym."' Przetwornik obrazu 3 sprzegniety jest z obudo¬ wa lunety celowniczej 14 za posrednictwem me¬ chanizmu laczaco-rektyfikacyjnego, którego oslona 8 obejmuje wyprofilowane zakonczenie lunety ce¬ lowniczej i jest przytwierdzona czterema wkreta¬ mi 19 do kolnierza obudowy 13 przetwornika ob¬ razu 3.Wewnatrz oslony 8 znajduje sie prowadnica 12 oraz dwie przestrzenne wkladki prowadzace 10.Oslona 8 posiada cztery nawiercenia rozmieszczo¬ ne na jej obwodzie pod katem 90°, w które sa wkrecane sruby rektyfikacyjne 7. Prowadnica 12 zapewnia hermetycznosc polaczenia przetwornika obrazu 3 z obudowa lunety celowniczej 14 przez spasowanie swoich suwliwych powierzchni z po¬ wierzchniami obudowy lunety i przetwornika ob¬ razu. Ruch rektyfikacyjny przetwornika obrazu 3 'wraz z obudowa 13 oraz wysokonapieciowym prze- 5 wodem zasilajacym 11 i pokrywa cylindryczna 6, w stosunku clo -obudowy 14 lunety 2, odbywa sie w dwóch prostopadlych do siebie kierunkach przy pomocy wkrecania i wykrecania odpowiedniej pa¬ ry srub rektyfikacyjnych 7 znajdujacych sie w io nawierceniach oslony 8., Wkladki prowadzace 10 uniemozliwiaja obrót urzadzenia noktowizyjnego wokól osi, a tym sa¬ mym zapewniaja pionowe i poziome polozenia celowniczego krzyza nitek, poniewaz ramiona po- 15 ziome wkladek prowadzacych 10 wchodza w wy- frezowane rowki obudowy lunety celowniczej 14 a ramiona pionowe w rowki prowadnicy 12.* Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: obiektyw lunety celowniczej 2 instrumentu 1'" tworzy obraz 20 celu w promieniach podczerwonych na fotokato- ~:*^'1Izie*tir'TrzetworTiik odtwarza obraz z fÓFokatódy na ekranie 18, który obserwuje sie w promieniach widzialnych przez okular 16. Do wycelowania lu¬ nety na cel sluzy krzyz nitek naniesiony na foto- 25 katodzie 15 przetwornika obrazu 3. „._. .._....., PL