Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.IV.1970 59448 KI. 49 a, 29/02 MKP B23b UKD J4/tt Wspóltwórcy wynalazku: inz. Andrzej Ankiewicz, inz. Kazimierz Smuga Wlasciciel patentu: Biuro Projektów Konstrukcji i Technologii Obrabia¬ rek i Narzedzi „Koprotech", Warszawa (Polska) Wytaczadlo z wymienna koncówka i Przedmiotem wynalazku jest wytaczadlo z wy¬ mienna koncówka zaopatrzona w regulowany ele¬ ment skrawajacy, przy czym ma ono szczególne zastosowanie przy obróbce skrawaniem metali i ich stopów.Znane i powszechnie sa uzywane narzedzia na¬ zywane wytaczadlami, przy czym róznorodnosc roz¬ wiazan konstrukcyjnych tych narzedzi jest bardzo duza. W ostatnim okresie czasu najczesciej stosowa¬ ne sa wytaczadla skladajace sie z dwu zasadni¬ czych czesci — korpusu zasadniczego zakonczonego uchwytem i wymiennej koncówki zaopatrzonej w element skrawajacy który dodatkowo moze byc re¬ gulowany w zaleznosci od stopnia zuzycia wyni¬ kajacego z koniecznosci okresowego jego ostrzenia.Wytaczadla te maja jednak zasadnicza wade, która jest polaczenie obydwu wyzej opisanych elementów na tak zwany „jaskólczy ogon", przy czym pozycja robocza — blokada zlacza ustalona jest wkretem ¦9 dociskowym. Ze wzgledu na to, ze plaszczyzna zlacza jest prostopadla do kierunku dzialania sily skrawania, która nie jest stala co do wielkosci w ciagu calego procesu skrawania, nastepuje szybkie powstawanie luzów w zlaczu. W konsekwencji pro¬ wadzi to do niepozadanego przemieszczania sie osi koncówki w stosunku do osi korpusu zasadnicze¬ go, w czasie trwania procesu skrawania, a wyni¬ kiem tego zjawiska jest samoczynna zmiana sred- •-. nicy wytaczanego otworu i spadek wydajnosci 15 20 25 skrawania, a w wypadkach skrajnych zniszczenie narzedzia.Celem wynalazku jest usuniecie tej wady, który to cel zostal zrealizowany w ten sposób, ze przed¬ nia czesc korpusu zaopatrzona zostala w prowad¬ nice walcowa zakonczona lbem dociskowym, na której osadozny jest zespól zaciskowy skladajacy sie z tulei i nakretki róznicowej, która to tuleja ma w przedniej czesci przelotowe gniazdo o ksztal¬ cie trójkata ze scietym jednym wierzcholkiem, z którym wspólpracuje uksztaltowana prowadnica koncówki z elementem skrawajacym, przy czym za¬ cisk w pozycji roboczej realizowany jest za po¬ moca ukladu ldb dociskowy — gniazdo teowe kon¬ cówki — zespól zaciskowy.Opisane skojarzenie srodków technicznych dopro¬ wadzilo do uzyskania wytaczadla w którym zacho¬ wana zostala zasada wymierinosci koncówek, która stwarza mozliwosci szybkiego przezbrajania wyta¬ czadla w zespoly skrawajace o wymiarze ustawio¬ nym uprzednio poza obrabiarka zgodnie z kolejnym operacjami procesu technologicznego, przy równo¬ czesnym uzyskaniu takiego polaczenia tych dwu elementów w którym sila skrawania nie powoduje powstawania w nim luzów. Dodatkowymi zaletami wytaczadla wedlug wynalazku sa: duza sprawnosc samej czynnosci laczenia obydwu elementów oraz mozliwosc bardzo dokladnego ustawiania koncówki na zadany wymiar i powtarzalnosc tego ustawienia.Przedmiot wynalazku w jego przykladowym wy- 5944859448 3 konaniu jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 pokazuje wytaczadlo z widoku od strony ostrza elementu skrawajacego w pozycji pracy, a fig. 2 — jego przekrój podluzny.Wytaczadlo wedlug wynalazku posiada korpus zasadniczy 1 którego przednia czesc wykonana jest jako prowadnica walcowa 2 zakonczona lbem do¬ ciskowym 3 posiadajacym baze ustawcza w postaci sciecia 4. Pobocznica walca stykajacego sie z pro¬ wadnica 2 i czescia chwytowa 5 korpusu 1 jest nagwintowana. Tuleja 6 która swym otworem wspólpracuje z prowadnica walcowa 2 i jest za- ' bezpieczona przed obrotem wpustem czólenkowym 7, posiada w przedniej czesci prowadnice przelo¬ towa majaca w widoku z góry ksztalt trójkata o. scietym jednym wierzcholku, a tylna zakonczona gwintem 8. Elementy te uzupelnione nakretka róz¬ nicowa 9 stanowia zespól dociskowo — blokujacy korpusu 1. Dalszym elementem wytaczadla jest koncówka wymienna 10 w której przedniej czesci osadzony jest element skrawajacy 11 ustalony wkretem oporowym 12 i dociskowym 13, a czesc tylna stanowi prowadnica odpowiadajaca ksztaltem opisanemu wyzej gniazdu tulei 6, posiadajaca ka¬ nal teowy 14 za pomoca którego, oraz lba docisko¬ wego 3 prowadnicy 2 laczona jest omówiona kon¬ cówka 10 z korpusem 1, przy czym jej pozycja ustalona jest zestawem — wkret oporowy 15 — sciecie 4.Przygotowanie wytaczadla do pracy polega na ustawieniu, najlepiej poza obrabiarka, pozycji ele¬ mentu skrawajacego 11 poslugujac sie przy tym wkretem oporowym 12. W czasie dokonywania tej operacji wkret dociskowy 13 jest zluzowany, a je¬ go zacisniecie powoduje trwale ustalenie pozycji elementu 11. W dalszej kolejnosci koncówke 10 15 25 30 35 laczy sie z korpusem 1 tak aby leb dociskowy 3 znalazl sie w kanale teowym 14, przy czym wkret oporowy 15 docisniety do bazy — sciecia 4 ustala wymiar zestawu 1, 10 który jest równoznaczny z wymiarem obrabianego otworu. Zacisk tak usta¬ wionego zestawu korpus 1 — koncówka 10, doko¬ nywany jest przez przekrecenie nakretki róznicowej 9 powodujace przesuniecie tulei 6 wzdluz prowad¬ nicy walcowej 2 w kierunku lba dociskowego 3.Calosc za pomoca czesci chwytowej 5 osadzona jest w odpowiednim zespole obrabiarki. Zmiana kolejnych koncówek, ustawionych uprzednio na odpowiednie kolejne wymiary, odbywa sie poprzez opisana wyzej manipulacje nakretka róznicowa 9. PL