Pierwszenstwo: Opublikowano: 7.III.1968 (P 125 674) 25.ni.1970 59358 KI. 21 e, 17/10 MKP G 01 r lff\ CZYTANIA UKD PiUklij lar Twórca wynalazku: mgr inz. Jan Srzednicki Wlasciciel patentu: Zaklady Wytwórcze Podzespolów Telekomunikacyj¬ nych „TELPOD" Przedsiebiorstwo Panstwowe Wy¬ odrebnione, Kraków (Polska) Mostek oporowo-pojemnosciowy przestrajany jednym elementem Przedmiotem wynalazku jest mostek oporowo- Hpojemnosdowy przestrajany jednym elementem a zawierajacy selektywny trójnik oporowo-pojem¬ nosciowy i oporowy dzielnik; napiecia. Mostek taki znajduje zastosowanie glównie we wzmacniaczach selektywnych i oscylatorach.Obecnie znanych jest kilka ukladów mostko¬ wych przestrajanyeh jednym elementem i zesta¬ wionych z selektywnego trójnika oporowo-pojem- nosciowego i oporowego dzielnika napiecia. Do tej grupy mostków naleza mostki Wiena i mostek Ha- lla. We wszystkich tych mostkach element, za po¬ moca którego zmienia sie czestotliwosc rezonanso¬ wa ukladu, znajduje sie w obwodach trójnika se¬ lektywnego, natomiast oporowy dzielnik napiecia jest staly. Dla uzyskania zera napiecia wyjsciowe¬ go mostka przy wszystkich czestotliwosciach re¬ zonansowych konieczne jest dokladne dobranie wartosci elementów trójnika selektywnego. Sta¬ nowi to wade tych mostków, gdyz korekcja war¬ tosci elementów trójnika selektywnego, jaka zwy¬ kle trzeba przeprowadzic w praktyce dla uzyska¬ nia zera napiecia wyjsciowego, zwiazana jest z nie¬ pozadana zmiana czestotliwosci rezonansowej mo¬ stka. Utrudnia to wykonanie znanych mostków przestrajanyeh jednym elementem.Celem wynalazku jest usuniecie tej niedogod¬ nosci. Cel ten zostal osiagniety przez skonstruo¬ wanie ukladu mostkowego, w którym galaz opo¬ rowa z opornikiem o zmiennej opornosci, a slu- 2 zacym do przestrajamia mostka, oraz opornik dziel¬ nika napiecia i opornik trójnika selektywnego sa polaczone w trójkat. Wezel tego trójkata laczacy oporniki dzielnika napiecia i trójnika selektywne- 5 go stanowi wezel zasilania mostka.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia mostek z trójnikiem Wiena przestra¬ jany za pomoca zmiany opornosci tylko jednego io elementu, fig. 2 — zastepczy uklad takiego most¬ ka, fig. 3 — mostek z trójnikiem zbocznikowane T, a fig. 4 — inny, zawierajacy mniejsza ilosc elementów, wariant mostka z trójnikiem zboczni¬ kowane T przestrajanego jednym elementem. 15 Na rysunku oporniki 13, 15, 16 o opornosciach odpowiednio Ru, R15 i R16 sa opornikami dzielnika napiecia. Selektywne trójniki sa zestawione z opor¬ ników 12, 17 i 18 o opornosciach R18, R17 i R18 oraz kondensatorów 7 i 8 o pojemnosciach Oj i C8. 20 Opornik 10 o zmiennej opornosci Ri0 jest elemen¬ tem przestrajajacym mostek. Zródlo 9 pradu prze¬ miennego zasilania mostka jest przylaczenie do wezlów 1 i 6 mostka, natomiast wezly 4 i 5 sa we¬ zlami wyjsciowymi mostka. Trójkat oporowy o 25 wezlach 1, 2 i 3 odpowiada ukladowi polaczen w gwiazde oporników 14, 19, 20 o opornosciach R^, Rw, R20. W mostku wedlug fig. 4 w galezi oporo¬ wej, w której znajduje sie opornik 10, wlaczony jest takze opornik 11 o opornosci Rn. 8o Dzialanie ukladu jest opisane nizej. Uklad po- 5935859358 4 laczen w trójkat mozna zastapic odpowiednim ukladem polaczen w gwiazde i odwrotnie. Dlate¬ go tez uklad przedstawiony na fig. 1 i jego uklad zastepczy wedlug fig. 2 sa równowazne. Zmiana opornosci tylko jednego opornika w ukladzie po¬ laczen w trójkat odpowiada 'zmianie wszystkich trzech oporników w ukladzie polaczen w gwiazde.Jesli wiec opornosc Rio jest nieskonczenie duza, to opornosc Ru jest równa zeru, a opornosci Rifl i R20 osiagaja najwieksze wartosci. Wówczas cze¬ stotliwosc / rezonansowa mostka jest najmniej¬ sza i okreslona wzorem ¦ #¦ ' 1 ' 2Jt vl(Ri2 ~r R17) Ri8 C7 Cs Wraz ze zmniejszaniem; opornosci Rio zmniejszaja sie takze opornosci Ri9:i R20, natomiast opornosc R14 rosnie. Jednak opornik 14 jest poza obrebem wlasciwego mostka w zastepczym ukladzie wed¬ lug fig. 2 i powieksza ón jedynie opornosc wew¬ netrzna zródla napiecia zasilajacego mostek. Przy opornosci Rio równej zeru równiez i opornosci R19 i R,2o sa równe zeru, a czestotliwosc / rezonansowa jest najwieksza i wynosi j iiiaA — - 2;t V R17 Rib C7 C8 Podobna wartosc czestotliwosci osiaga sie tez w przypadku, jesli opornosc Rn jest równa opornos¬ ci Ri7, a opornosc R12 jest wielokrotnie wieksza od opornosci R13. Celem uzyskania zera napiecia wyj¬ sciowego przy wszystkich czestotliwosciach rezo¬ nansowych nalezy w ukladzie z trójnikiem Wiena wedlug fig. 1 tak dobrac oporniki, aby spelnione byly zaleznosci R» = Bit (^ + Rn) i Ru = Kia (^ + 2") \C7 Ris/ \C7 Ris/ Natomiast w mostkach z trójnikiem zboczniko- wane T pokazanych na fig. 3 i fig. 4 opornosci oporników sa okreslone z zaleznosci R13 = Ri6 Rl2 (l +B]i R15 = R16 *H [l +^8) 5 Rl8 \ C7/ R18 \ C7/ Opornosci oporników dzielnika napiecia obiera sie znacznie mniejsze niz opornosci oporników se¬ lektywnego trójnika.L0 We wszystkich ukladach tego typu korekcje ze¬ ra przeprowadza sie przez zmiane opornosci opor¬ ników dzielnika napiecia, a nie trójnika selektyw¬ nego. Dzieki temu przy przeprowadzaniu korekcji nie zmienia sie czestotliwosc rezonansowa mostka. PL