Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.111.1970 59354 KI. 87 a, 10 MKP B 25 b M//4 UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Roman Sniechowski, mgr inz. Czeslaw Górbiel Wlasciciel patentu: Instytut Obróbki Skrawaniem, Kraków (Polska) Klucz dynamometryczny wskaznikowy Przedmiotem wynalazku jest klucz dynamome¬ tryczny wskaznikowy przeznaczony do dokrecania srub i nakretek z okreslonym momentem.Przy montazu maszyn, szczególnie gdy chodzi o równomierne rozlozenie naprezen, na przyklad przy montowaniu plyt, gdzie niedopuszczalne jest ich zwichrowanie pod wplywem nacisku srub, lub w przypadkach, przy których wstepne naprezenia srub (na przyklad przy montazu glowic silników) wymagaja znajomosci momentu (lub sily docisku sruby lub nakretki), pomiaru tego momentu doko¬ nuje sie za pomoca kluczy dynamometrycznych.Znane i stosowane dotychczas klucze dynamo¬ metryczne nie odznaczaja sie wysoka czuloscia, nie umozliwiaja ciaglej kontroli optycznej momentu w czasie dokrecenia, oraz maja mala dokladnosc pomiaru momentu wynikajaca z cech konstrukcyj¬ nych. Zawieraja one bowiem uklady zapadkowe lub cierne, gdzie zadzialanie mechanizmu jest funk¬ cja zjawisk ciernych, zaleznych od wielu przypad¬ kowych czynników.Wykazanych wad i niedogodnosci nie ma klucz dynamometryczny wedlug wynalazku, który jest nastawiany na zadana wartosc momentu i za¬ pewnia przeprowadzanie pomiarów w sposób cia¬ gly, przy czym wartosc osiaganego momentu wi¬ doczna jest na podzielni, a z chwila osiagniecia wyznaczonego momentu jest sygnalizowana auto¬ matycznie urzadzeniem swietlnym. Dokladnosc po¬ miaru momentu jest wyzsza od dokladnosci dotych¬ czas stosowanych kluczy, co wynika z wiekszego przelozenia mechanizmu wskaznikowego (1 :110).Konstrukcja klucza wedlug wynalazku jest bar¬ dziej uzyteczna. Moze on byc stosowany dla srub i nakretek o prawym lub lewym gwincie.Istotna cecha klucza wedlug wynalazku jest to, ze w korpusie klucza jest wykonany przelotowy otwór, przez który przechodzi sprezysty sworzen pomiarowy zamocowany jednym koncem nierucho¬ mo do pokrywy i centrycznie w stosunku do otwo¬ ru, przy czym sworzen ten, ma na swobodnym koncu kolnierz z rowkiem dla zamocowania ka- blaka, oraz ze klucz ma nastawny mechanizm wskaznikowy z sygnalizacyjnym urzadzeniem swie¬ tlnym. Sworzen ten podczas dokrecania sruby lub nakretki ulega skreceniu na okreslonej dlugosci 0 pewien kat, zalezny od wywieranej sily na reko¬ jesc. Kat skrecenia sworznia przenoszony jest po¬ przez kablak i przekladnie zebata na mechanizm wskaznikowy, gdzie ulega zwielokrotnieniu.Klucz dynamometryczny wedlug wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia przekrój klucza w widoku pionowym z bo¬ ku, a fig. 2 przedstawia klucz w widoku pozio¬ mym z góry.Klucz wedlug wynalazku sklada sie z korpusu 1 i rekojesci 2. Rekojesc 2 jest polaczona z korpusem 1 za pomoca gwintu i jest zakonczona oprawka wykladzinowa 3, przy czym rekojesc 2 moze byc wymienna. Korpus 1 jest wykonany ze stopu alu- 593547 59354 3 minium lub innego materialu. Korpus 1 od góry jest przykryty pokrywa 4, która jest ustalona dwo¬ ma kolkami 5, oraz wkretami 6. Niezaleznie od te¬ go pokrywa 4 ustalona jest wzgledem korpusu 1 oporowym progiem 7 uksztaltowanym w korpusie.Na jednym koncu korpusu 1 jest wykonany prze¬ lotowy otwór 8, w którym jest umieszczony pomia¬ rowy sworzen 9. W drugim koncu korpusu 1, przed rekojescia 2 jest zamocowana wkretem 10 oprawka 11 zarówki 39.W pochwie 13 rekojesci 2 sa umieszczone ogni¬ wa elektryczne 12. Do pokrywy 4 jest zamocowa¬ ny na stale pomiarowy sworzen 9, umieszczony centrycznie w otworze *8 korpusu 1. Sworzen 9 jest wykonany ze stali sprezynowej i jest harto¬ wany. Swobodny koniec sworznia 9 ma koncówke o przekroju kwadratowym 14 do nakladania wy¬ miennych glowic wspólpracujacych z elementem dokrecanym. Koncówka 14 zaopatrzona jest w otwór 15, w którym jest umieszczony zatrzask ze sprezyna 16 i kulka 17 zabezpieczajaca glowice przed spadaniem.Nad czescia kwadratowa 14 wykonany jest kol¬ nierz 18, który ma wglebienie 19 dla zamocowania kablaka 20. Kablak 20 jest wykonany ze stalowe¬ go drutu w ksztalcie litery „L". Na koncu dluz¬ szego ramienia kablaka 20 wykonane jest rozcie¬ cie 21. Drugi koniec kablaka 20 jest polaczony z kolnierzem 18 sworznia 9. Sworzen 9 w miejscu polaczenia z pokrywa 4 ma wykonany kolnierz 22 sluzacy do lepszego jego mocowania. Do wewnetrz¬ nej powierzchni pokrywy 4 zamocowany jest me¬ chanizm wskaznikowy 23, skladajacy sie z kól ze¬ batych 24, 25 i 26, zebatego segmentu 27, sprezyny 28 sluzacej do kasowania luzów miedzyzebnych oraz podziemi 29 ze wskazówka 30.Podzielnia 29 jest wywzorcowana w kGcm i Nm w kierunku lewym i prawym. Podzielnia 29 umie¬ szczona jest w oprawce 31 zabezpieczonej szybka 32 osadzona obrotowo, na której jest zamocowana na stale wskazówka nastawcza 33. Caly mechanizm wskaznikowy 23 jest osadzony pomiedzy dwiema plytkami 34 i 35, których odleglosc jest ustalona tulejkami odstepowymi i przechodzacymi przez nie wkretami 36, przy czym plytka 34 jest zamocowa¬ na na stale do pokrywy 4.; W rozcieciu 21 kablaka 20 znajduje sie sworzen 37 z gwintowanym koncem, na który jest wkreco¬ na nakretka 38. Nakretka 38 dociska sworzen 37 do rozciecia 21 kablaka 20 i ustala polozenie sworz¬ nia 37 wzgledem zebatego segmentu 27 i kabla¬ ka 20. W korpusie 1 od strony rekojesci 2 jest umieszczona oprawka 11, w której jest osadzona zarówka 39 oslonieta od strony pokrywy 4 prze¬ zroczysta oslona 40. fcv Dzialanie klucza wedlug wynalazku polega na tym, ze na koncówke kwadratowa 14 nasadza sie glowice nasadowa wspólpracujaca z elementem do¬ krecanym. Na koncówke kwadratowa 14 -mozna 5 zakladac glowice nasadowe o róznych rozmiarach w zaleznosci od wielkosci lba sruby lub nakretki.Wartosc zadanego momentu, z jakim ma byc do¬ krecona sruba lub nakretka, nastawia sie przez po¬ krecenie szybki 32 razem z osadzona na niej wska- 10 zówka nastawcza 33 wzgledem podzielni 29. Na¬ stepnie przez wywieranie kluczem momentu obro¬ towego powoduje sie dokrecanie nakretki (sruby, wkreta). Po osiagnieciu zadanego momentu, wska¬ zówka 30 wychylajac sie zetnie sie ze wskazówka 15 nastawcza 33, powodujac zamkniecie obwodu ele¬ ktrycznego i zapalenie sie zarówki 39. Wychylenie sie wskazówki 30 jest wynikiem odksztalcenia spre¬ zystego sworznia 9 w plaszczyznie prostopadlej do jego osi pionowej. Wielkosc kata skrecenia sworznia 20 9 jest przekazywana poprzez kablak 20 z rozcie¬ ciem 21 i zamocowany w tym rozcieciu sworzen 37.Sworzen 37 z kolei powoduje wychylenie sie zeba¬ tego segmentu 27, a ten przenosi ruch na kola ze¬ bate 24, 25, 26 i wskazówke 30. 25 PL