Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.1.1970 59300 KI. 63 c, 51/11 F46cl 66 MKP UH CZYTELNIA Mtt| feMftr Twórca wynalazku: mgr inz. Tadeusz Maliszewski Wlasciciel patentu: Fabryka Samochodów Ciezarowych im. F. Dzier- v zynskiego, Starachowice (Polska) Urzadzenie do samoczynnego nastawienia luzu miedzy elementami ciernymi hamulca i Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sa¬ moczynnego nastawienia luzu miedzy elementami ciernymi hamulców uruchamianych hydraulicz¬ nie, zwlaszcza pojazdów mechanicznych przewi¬ dziane do zbudowania bezposrednio w cylindrze 5 silownika napedzajacego wymienione elementy cierne np. szczeki hamulcowe, którego dzialanie oparte jest na pracy zaworu jednokierunkowego przepuszczajacego plyn jedynie w przypadku wy¬ stapienia róznicy cisnien po obydwu jego stro- 10 nach.Powazna wiekszosc znanych urzadzen do samo¬ czynnej regulacji luzu hamulcowego — to urza¬ dzenia mechaniczne, których dzialanie oparte jest na pracy mechanizmu zapadkowego, wzglednie 15 przy regulacji bezstopniowej — na pracy osio¬ wego sprzegla ciernego.Znane jest np. urzadzenie w którym samoczyn¬ na regulacja nastepuje w wyniku ciaglego uzu¬ pelniania plynem hamulcowym powiekszajacej sie 20 wraz ze zuzyciem elementów ciernych hamulca— komory utworzonej miedzy tlokami silownika, otwieranej jedynie w czasie dzialania hamulca.Mimo szeregu zalet w stosunku do rozwiazan konstrukcyjnych z grupy urzadzen mechanicznych 25 — przejawiajacych sie glównie w postaci powaz¬ nego zwiekszenia pewnosci dzialania, trwalosci, braku potrzeby jakiejkolwiek obslugi czy konser¬ wacji ¦— urzadzenie to posiada równiez i pewne wady. 30 Zasadnicza jego wada powodujaca powazne trudnosci w zabudowie calego silownika na tar¬ czy hamulcowej jest nadmierny wzrost dlugosci cylindra silownika, wynikajacy z koniecznosci utworzenia miedzy tlokami rozpierajacymi szcze¬ ki hamulcowe — dosc duze wolnej przestrzeni niezbednej do umieszczenia zespolu nastawczego, w postaci cylinderka z tloczkiem oraz sruby wo¬ dzacej ten tloczek.Ponadto powyzszy zespól regulujacy w calosci — jest drogi zarówno pod wzgledem materialo¬ wym jak tez i wykonania, które wymaga stosowa¬ nia dokladnej obróbki dla wszystkich elementów wchodzacych w jego sklad.Zadanie wytyczone w celu usuniecia tych wad i niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wy¬ nalazkiem przez zastapienie odrebnego zespolu nastawczego ustalajacego rozstawienie tloków si¬ lownika, zaworami jednokierunkowymi indywidu¬ alnymi dla kazdego z tych tloków osadzonymi bezposrednio w cylindrze w ten sposób iz dziela one przestrzen miedzy tlokami rozpierajacymi — odpowiednio na komory robocze i regulacyjne.Takje rozwiazanie pozwala powaznie zmniejszyc dlugosc calego silownika co w znacznym stopniu ulatwia jego zabudowe, a takze dzieki ogranicze¬ niu do minimum ilosci czesci skladowych przy jednoczesnym daleko idacym uproszczeniu ich ksztaltu — powoduje maksymalne obnizenie ko- 5930059300 3 sztów produkcji zarówno pod wzgledem materia¬ lowym jak tez pracochlonnosci.Dodatkowa zaleta tego Tozwiazania jest po¬ nadto wyeliminowanie znacznej ilosci metalu, co poza obnizeniem kosztu ma istotny wplyw na zmniejszenie wagi zespolu a tym samym wielkosci masy nieresorowanej.Zespól stanowiacy przedmiot wynalazku poka¬ zany jako jedna z symetrycznych czesci silowni¬ ka przedstawiony zostal na rysunku (moment od- hamowania). W cylindrze 1 silownika symetrycz¬ nie do otworu 2} doprowadzajacego plyn pod cis¬ nieniem z pompy hamulcowej, umieszczone sa od¬ powiednio tlok 3 z manszetem uszczelniajacym 4 zaopatrzony w popychacz 5 kontaktujacy go ze szczeka hamulcowa, oraz zawór jednokierunko¬ wy w sklad którego wchodza przepona 6 z ma¬ terialu elastycznego np. gumy i wspólpracujaca z nim dystansowa miseczka 7 posiadajaca w czes¬ ci dennej otwór do przeplywu plynu, której za¬ daniem jest utrzymywanie wyzej wymienionej przepony 6 w czasie hamowania w skrajnym ze¬ wnetrznym polozeniu ograniczonym pierscieniem osadczym 8.W czesci srodkowej cylindra 1, na wprost otworu 2 doprowadzajacego plyn, osadzona jest z pewnym luzem tarcza 9 posiadajaca kilka wy¬ ciec przebiegajacych promieniowo, której zada¬ niem jest zapewnienie swobodnego wplywu plynu z otworu 2 w czasie hamowania w pierwszym rzedzie do komór roboczych 10 a nastepnie rów¬ niez w razie potrzeby do komór regulacyjnych 11.Przepona 6 w zaleznosci od odmiany konstruk¬ cyjnej urzadzenia moze byc zabudowana w cy¬ lindrze silownika 1 nieruchomo, wzglednie prze¬ suwnie osiowo z mozliwoscia ruchu w granicach zalozonego luzu miedzy elementami ciernymi ha¬ mulca.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku przed¬ stawia sie nastepujaco.W zaleznosci od wyzej podanego sposobu zabu¬ dowania w cylindrze 1; przepona 6, plyn hamul¬ cowy pod wplywem przyrostu cisnienia w komo¬ rze roboczej 10 spowodowanego praca pompy ha¬ mulcowej w czasie hamowania, powoduje od¬ ksztalcenie srodkowej czesci tej przepony w kie¬ runku na zewnatrz do miseczki 7 wzglednie — przesuniecia jej wraz z miseczka do oporu o pier¬ scien osadczy 8.Poniewaz komora regulacyjna II jest równiez dokladnie wypelniona plynem, powyzszemu rucho¬ wi przepony towarzyszy przesuniecie tloka 3 w kierunku na zewnatrz, az do nalezytego docisnie¬ cia szczeki hamulcowej do bebna.Po zakonczonym procesie hamowania na sku¬ tek ustania dzialania pompy hamulcowej w ko¬ morze roboczej 10, nastepuje spadek cisnienia.IV zwiazku z tym, sprezyna sciagajaca szczeki ha¬ mulcowe przesuwa z powrotem tlok rozpierajacy ~w cylindrze do wewnatrz o wielkosc okreslona objetoscia plynu hamulcowego jaka moze byc wy¬ pchnieta z komory roboczej 1<* przy calkowitym mozliwym ruchu w zgodnym kierunku — prze¬ pony 6.Przestrzen komory regulacyjnej 11, jest ograni- 4 czona z obu stron wargami uszczelniajacymi tak skierowanymi, ze plyn z tej komory nie moze ubywac.Cisnienie stale trwajace w komorze regulacyj- 5 nej 11 wywolane przez dzialanie sprezyny scia¬ gajacej szczeki hamulca dziala na obydwa uszczel¬ niacze 4 i 6 — doszczelniajaco.Zwiekszajacy sie luz miedzy elementami cier¬ nymi hamulca postepujacy w miare ich uzywania sie — powoduje wystapienie róznicy cisnien po¬ miedzy komora robocza 10 a regulacyjna 11, w wy¬ niku czego nastepuje obwodowe ugiecie wargi uszczelniajacej przepony 6 i przeplyw plynu do komory 11 w ilosci niezbednej do pokrycia wiel¬ kosci aktualnego zuzycia okladzin ciernych ha¬ mulca.Sprowadzenie szczek do polozenia wyjsciowego odbywa sie przez otworzenie kanalów 12 sluza¬ cych jednoczesnie jako kanaly odpowietrzajace caly uklad hamulcowy.Wówczas w komorach regulacyjnych 11 naste¬ puje spadek cisnienia i tloki 3 rozpierajace szcze¬ ki hamulcowe pod wplywem dzialania sprezyny sciagajacej te szczeki zostaja przesuniete do we¬ wnatrz cylindra az do oparcia sie o pierscienie osadcze 8.Dla cylindrów nieprzelotowych stosowanych w ukladach z indywidualnym napedem szczek ha¬ mulcowych (system DUPLEX) — przepona 6 pra¬ cuje w identyczny sposób do wyzej opisanego miedzy denkiem cylindra a miseczka 7.Urzadzenie wedlug wynalazku moze znalezc za¬ stosowanie we wszystkich rodzajach i typach sa¬ mochodów posiadajacych hydrauliczny naped ha¬ mulców. PL