Przedmiotem niniejszego wynalazku jest tele¬ skopowy amortyzator hydrauliczny, zaopatrzony w zawór podwójnego dzialania, który umozliwia swobodny przeplyw cieczy hydraulicznej w zasa¬ dzie w jednym kierunku, zas przy przeplywie w przeciwnym kierunku powoduje jej dlawienie.W szczególnosci wynalazek dotyczy amortyza¬ tora z zaworem, którego korpus jest doprowa¬ dzany w polozenie dlawiace za pomoca sprezyny powrotnej stanowiacej plaski wspólosiowy z kor¬ pusem zaworu zamkniety sprezysty pierscien. Pier¬ scien ten jest zakrzywiony wokól poziomej osi glównej i umieszczony miedzy dwoma równole¬ glymi plaszczyznami zwiazanymi z obudowa lub korpusem zaworu umozliwiajac ich wzgledny ruch osiowy.W znanych rozwiazaniach tego rodzaju zawór jest umieszczony na podstawie amortyzatora umo¬ zliwiajac sterowanie przeplywu cieczy hydraulicz¬ nej miedzy cylindrem i zasobnikiem cieczy. Ta¬ kie same lub podobne zawory moga byc równiez w zaleznosci od budowy amortyzatora polaczone z jego tlokiem.Zasadnicza wada opisanych wyzej zaworów do amortyzatorów hydraulicznych jest to, ze w wy¬ niku powtarzajacych sie uderzen korpusu zaworu nastepuje z czasem odksztalcenie pierscieniowej sprezyny uniemozliwiajace prawidlowa prace za¬ woru. Ponadto po pewnym czasie uzytkowania powstaja w takim zaworze w wyniku zmeczenia 15 20 25 sprezyny stuki. Równiez zetkniecie sie obydwu zewnetrznych obrzezy sprezyny powoduje wsku¬ tek niewielkiej powierzchni zetkniecia powstawa¬ nie tarcia i stosunkowo szybkie zuzycie zarówno sprezyny jak i wspólpracujacych z nia po¬ wierzchni.Powyzszych wad i niedogodnosci nie ma tele¬ skopowy amortyzator hydrauliczny wedlug wy¬ nalazku, w którym sprezyna zaworu na obydwu zewnetrznych stykajacych sie z powierzchniami wspólpracujacymi obrzezach jest odgieta w kie¬ runku drugiej powierzchni wspólpracujacej, two¬ rzac dla niej sprezysty zderzak. Kat odgiecia jest najkorzystniej dobrany w ten sposób, ze obrzeza sprezyny i wymienione wyzej powierzchnie zetk¬ niecia wzajemnie stykaja sie ze soba na srod¬ kowej czesci wygiecia sprezyny, a tym samym srodkowej trzeciej czesci suwu otwierajacego za¬ wór. Dzieki temu korpus zaworu jest sprezyscie przytrzymywany zanim jeszcze pierscieniowa sprezyna pozostanie splaszczona. Okazalo sie, ze do tego celu wystarcza, aby kat wygiecia mierzo¬ ny w stosunku do powierzchni zetkniecia wynosil 5 do 10°.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia czesc tele¬ skopowego amortyzatora hydraulicznego w osiowym przekroju podluznym, fig. 2 — powiekszony prze¬ krój przez dolna czesc amortyzatora wedlug fig. 1, fig. 3 — sprezyne talerzowa wedlug wynalazku 591933 w widoku z boku, a fig. 4 — w widoku strzalki 4 na fig. 3, fig. 5 — odksztalcenie sprezyny w otwartym polozeniu zaworu przedstawionego na fig. 2, a fig. 6 — porównanie pracy sprezyny z praca znariych dotychczas sprezyn zaworów 5 w schematycznym przekroju osiowym.Przedstawiony na fig. 1 stosowany w zawie¬ szeniach pojazdów mechanicznych znany amorty¬ zator sklada sie z cylindrycznej obudowy 10 we¬ wnatrz której umieszczony jest przytwierdzony 10 do niej i wspólsrodkowy z nia cylinder roboczy 11.: W cylindrze 11 porusza sie tlok 12. Przestrzen 13 znajdujaca sie miedzy obudowa 10 i cylin¬ drem 11 spelnia role- zbiornika cieczy hydraulicz¬ nej, która w normalnym stanie amortyzatora 15 wypelnia calkowicie cylinder 11. Tlok 12 jest wy¬ posazony w znany zawór dlawiacy, który sluzy do sterowania przeplywu cieczy hydraulicznej przez tlok w trakcie jego ruchu do góry lub na dól. Dolna czesc cylindra 11 jest polaczona ze 2o zbiornikiem 13 przez szczeliny przeplywowe 14 znajdujace sie na obwodzie cylindra oraz przez zawór podwójnego dzialania oznaczony na fig. 1 jako zespól 15.Zasada dzialania i budowy zaworu 15 jest zna- 25 na. Polega ona na umozliwieniu swobodnego przeplywu cieczy hydraulicznej ze zbiornika 13 do cylindra 11, w czasie wydluzania sie amorty¬ zatora i na odwrót na dlawieniu przeplywu w odwrotnym kierunku w trakcie kurczenia sie 30 amortyzatora. Zawór 15 sluzacy do takiego celu ma postac zaworu ssacego z dlawikiem wydmu¬ chowym.Zawór oznaczony na fig. 1 przez 15 i przed¬ stawiony oddzielnie na fig. 2 sklada sie z obudo- 35 wy 16 w postaci plytki tworzacej scianke czolowa cylindra i zaopatrzonej w laczacy ja z cylindrem cylindryczny otwór 17 przechodzacy w dolnej czesci we wspólsrodkowy z nim otwór 18 o wiek¬ szej srednicy. Miedzy otworem 18 i 17 znajduje 40 sie plaska pierscieniowa scianka czolowa 19. Ob¬ rzeze otworu 17 zwrócone w kierunku cylindra 11 jest zaopatrzone w wystajace pierscieniowe zebro 17a stanowiace gniazdo zaworu 15.Korpus zaworu sklada sie z plytki 20 z cylin- 45 dryczna piasta 21 wchodzaca luzno do wnetrza otworu 17 i zakonczona scieta krawedzia 22 znaj¬ dujaca sie w obszarze otworu 18. Piasta 21 jest zaopatrzona w osiowy otwór srodkowy, w którym osadzony jest sworzen 23 zaopatrzony w nakret- 50 ke 23a. Ponadto piasta 21 jest zaopatrzona w uklad obwodowo rozmieszczonych osiowych otworów przeplywowych 24, których dolne wyloty znaj¬ duja sie w obrebie czolowego sciecia 22. Czolowe sciecie 22 sluzy jako gniazdo zaworu w jego po- 55 lozeniu dlawiacym, sterowanym za pomoca cien¬ kiej gietkiej i osadzonej na sworzniu 23 plytki stalowej stykajacej sie w swym normalnym po¬ lozeniu ze scieciem 22.W celu ustawiania wylotu stosuje sie zespól 60 25 plaskich plytek, przy czym regulacja nastepuje przez dodanie wzglednie ujecie jednej lub kilku plytek. Zespól 25 plytek jest osadzony na sworz¬ niu 23 za pomoca plytki dystansowej 26 i plytki zderzakowej 27, przy czym wszystkie te plytki sa 65 4 docisniete za pomoca osadzonej na gwintowanej czesci sworznia nakretki 23a.Plytka zderzakowa 27 ma taka srednice, ze w rzucie poziomym pokrywa powierzchnie czolowa 19, a ponadto zaopatrzona jest w rozmieszczone obwodowo otwory 27a, umozliwiajace przeplyw cieczy hydraulicznej przez otwór 17 do cylindra 11 w otwartym polozeniu zaworu 15. Do doprowa¬ dzenia zaworu ssacego w polozenie zamkniete sluzy sprezyna stalowa w postaci plytkowego pierscienia 30 umieszczona miedzy powierzchnia czolowa 19 i plytka zderzakowa 27 i osadzona wspólosiowo na sworzniu 23.Jak to uwidoczniono na fig. 3 i 4 sprezyna pierscieniowa 30 jest wygieta wokól glównej osi A, to jest osi równoleglej do jednej srednicy i le¬ zacej w plaszczyznie P drugiej prostopadlej do niej srednicy. Sprezyna 30 ma wskutek tego dwa lezace na jej przeciwleglych koncach wystepy 31, które w zmontowanym zaworze 15 stykaja sie z lezacymi naprzeciw siebie wzdluz srednicy miejscami górnej powierzchni plyty zderzakowej 27 (fig. 5).Ponadto zgodnie z wynalazkiem dwa naprzeciw¬ legle wzgledem osi A obrzeza 32 pierscieniowej sprezyny 30 sa odgiete w kierunku do plytki zde¬ rzakowej 27 (fig. 2) wzdluz linii B równoleglych wzgledem osi A (fig. 3 i 4). Szerokosc C tych od¬ gietych obrzezy i wielkosc kata odgiecia sa tak dobrane, ze obydwa obrzeza 32 w czasie ruchu zaworu stykaja sie w obrebie srodkowej trzeciej czesci S' skoku S plytki zderzakowej 27 (fig. 5) z ta wlasnie plytka w sposób opisany ponizej.W zasadzie szerokosc C najkorzystniej dobrana jest w ten sposób, aby linie odgiecia B znajdo¬ waly sie w poblizu wewnetrznego' obrzeza piers¬ cieniowej sprezyny 30, zas kat odgiecia X'byl za¬ warty w granicach od 5 do 10°. Kat X odpowia¬ da calkowicie odciazonemu stanowi sprezyny (fig. 3) i mierzony jest wzgledem plaszczyzny P stykajacej sie z górna powierzchnia P sprezyny, w której zaworze odpowiada czolowa powierzch¬ nia 19. Jakkolwiek os A zgodnie z fig. 3 lezy w plaszczyznie P nie jest to koniecznym warun¬ kiem konstrukcji sprezyny.Sposób dzialania opisanej wyzej sprezyny piers¬ cieniowej 30 w porównaniu do przedstawionej na fig. 6 znanej sprezyny zaworu, którego czesci oznaczone sa tymi samym oznaczeniami powiek¬ szonymi o 100 jest nastepujacy.Odpowiednio do fig. 6 naprzeciwlegle obrzeza sprezyny pierscieniowej 130 scieraja w czasie osiowego ruchu polaczonej z korpusem zaworu plytki zderzakowej 127 powierzchnie czolowa 119 w rozszerzonej czesci 118 otworu, zwlaszcza w miejscach E. Przy stosunkowo silnym impulsie ssacym plytka 127 przesuwa sie o calkowita war¬ tosc suwu S zaworu, zas sprezyna pierscieniowa 130 zostaje calkowicie splaszczona i dolega do po¬ wierzchni czolowej 119. W wyniku takich powta¬ rzajacych sie uderzeniowych obciazen nastepuje zjawisko zmeczenia materialu sprezyny uniemo¬ zliwiajace prawidlowa prace zaworu i powodujace wystepowanie stuków.W przypadku sprezyny 30 w amortyzatorze we- /59193 dlug wynalazku (fig. 2 i 5), jej powierzchnia zet¬ kniecia z powierzchnia czolowa 19 jest stosunko¬ wo duza i wypukla, gdyz odpowiada liniom od¬ giecia B, a tym samym nie powoduje zjawiska scinania i zeskrobywania, lecz slizga sie po po¬ wierzchni 19.W poczatkowej fazie odgiete obrzeza 32 spre¬ zyny 30 odstaja od plytki zderzakowej 27 (fig. 2) uniemozliwiajac gwaltowne otwarcie sie zaworu przy ssaniu. W trakcie zblizania sie plytki zde¬ rzakowej 27 do powierzchni czolowej 19, czesc sprezyny znajdujaca sie miedzy odgietymi obrze¬ zami 32 zostaje splaszczona tak, ze kat X miedzy odgietym obrzezem 32 i powierzchnia 19 jest od¬ powiednio wiekszy, zas w srodkowej trzeciej czes¬ ci S' calkowitego skoku S plyty zderzakowej 27 powoduje jej sprezyste uderzenie o konce odgie¬ tych obrzezy 32 sprezyny. Od tej chwili nastepuje sprezyste hamowanie plytki 27, przy czym opór hamowania zwieksza sie dzieki wystepom 31 sprezyny 30 zwiekszajacym odpowiednio moment .gnacy. Oznacza to, ze pierscieniowa sprezyna 30 10 15 6 przeciwstawia sie calkowitemu splaszczeniu przez plyte zderzakowa 27. PL