Opublikowano: 10.11.1970 59140 Ki. 21 c, 45/03 MKP H 01 h lloo CZYTELNIA Pilskie) lzeczTftKpflt*«] I Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Henryk Pudelko, mgr inz. Zbigniew Kowalski Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Lacznik stycznikowy pradu przemiennego ze zwarciowym ukladem opózniajacym l 2 Przedmiotem wynalazku jest lacznik styczniko¬ wy pradu przemiennego z cewka na prad staly, wyposazony w zwarciowy uklad opózniajacy.Uklad ten umozliwia zabezpieczenie lacznika przed niepozadanym rozwarciem jego styków ro¬ boczych w zwarciowych stanach awaryjnych.Dzieki temu istnieje mozliwosc wykorzystania stycznika do zwarciowych czynnosci wylaczenio¬ wych i wspólpracy z lacznikiem zwarciowym, a przy tym zapewnia wysoki stopien niezawodnos¬ ci dzialania napedu elektromagnesowego w sta¬ nach normalnych i przejsciowych i eliminuje z ukladu klopotliwe w eksploatacji bezpieczniki W glównym torze pradowym.W dotychczasowych rozwiazaniach laczniki stycz- nikowe instalowane w najblizszym sasiedztwie transformatorów zasilajacych sa narazone na dzia¬ lanie duzych pradów zwarciowych, wielokrotnie przekraczajacych ich zdolnosc wylaczania.Zwarcie miedzy fazami, do których wlaczona jest cewka stycznika, obniza napiecie na cewce zaleznie od odleglosci zwarcia i przy wartosci rów¬ nej napieciu wyzwalania powoduje rozwarcie sty¬ ków glównych stycznika.W przypadku, gdy rozwarcie nastapi przed wy¬ laczeniem pradów zwarcia przez bezpieczniki lub lacznik zwarciowy, wówczas pojawiajacy sie luk na stykach doprowadza do uszkodzenia lub znisz¬ czenia stycznika.Uklad lacznika ze zwarciowym czlonem opóznia¬ lo 20 25 30 jacym i z cewka na prad staly likwiduje istnie¬ jacy niebezpieczny stan eksploatacyjny styczników oraz umozliwia selektywna wspólprace z laczni¬ kiem zwarciowym, jak równiez zwieksza nieza¬ wodnosc pracy napedu elektromagnesowego.Zastosowanie cewki na prad staly prawie cal¬ kowicie eliminuje straty w zelazie obwodu ma¬ gnetycznego napedu elektromagnesowego i umozli¬ wia wykonanie tego obwodu z materialu jedno¬ litego jak dla obwodów pradu stalego.Znacznie mniejsza moc pobierania przez cewke w warunkach rozruchu i trzymania elektromagne¬ su oraz zmniejszenia strat w porównaniu z cewka na prad przemienny, stwarza korzystne warunki pracy styków przekaznika sterujacego i styków roboczych stycznika.Zasilanie cewki napedu elektromagnesowego pra¬ dem stalym umozliwia dobranie stalej optymal¬ nej predkosci styków ruchomych w momencie ze¬ tkniecia ze stykami nieruchomymi i zapewnia mi¬ nimalne zuzycie styków.Istota wynalazku polega na zmianie czasu otwie¬ rania lacznika stycznikowego, stosownie do wyma¬ gan zabezpieczenia w zwarciowych stanach awa¬ ryjnych oraz zasilaniu cewki napedu elektroma¬ gnesowego pradem stalym w jednopolówkowym ukladzie prostowania. Cewke stycznika zboczniko- wano elementem zaworowym, wskutek czego pul- sacja pradu wyprostowanego w cewce maleje, 5914059140 3 a srednia jego wartosc w porównaniu z prosto¬ waniem jednopolówkowym wzrasta.Plrzeplyw pradu ze zródla zasilania przez cewke odbywa sie jedynie w czasie dodatniego pólokresu sinusoidy napiecia. W ujemnym pólokresie sinu¬ soidy napiecia zasilania, przez cewke i obwód bocznikujacy plynie prad samoindukcji.Wprowadzenie regulowanej opornosci czynnej do obwodu bocznikujacego cewke stycznika umozli¬ wia regulacje czasu jego wyzwalania, a tym sa¬ mym czasu wlasnego otwierania lacznika.Wynalazek zostanie objasniony szczególowo na podstawie przykladu wykonania stycznika, zilustro¬ wanego schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zwarciowy uklad opózniajacy lacz¬ nika, a fig. 2 odmiane wykonania tego ukladu.Cewka 1 napedu elektromagnesowego zasilana jest z transformatora 11 poprzez styki pomocnicze 5, 6 stycznika o dzialaniu migowym, element zawo¬ rowy 4, styk normalnie otwarty 7 przekaznika sterujacego oraz poprzez styk normalnie zamknie¬ ty 9 zwarciowego przekaznika elektromagnetycz¬ nego. W obwodzie bocznikujacym cewke 1 znaj¬ duja sie element zaworowy 3 oraz opornik na¬ stawny 2. Obwód bocznikujacy opornik nastawny 2 zawiera styk normalnie otwarty 8 przekaznika sterujacego oraz styk normalnie zamkniety 10 zwarciowego przekaznika elektromagnetycznego.W odróznieniu od rozwiazania konstrukcyjnego stycznika przedstawionego na fig. 1, uklad we¬ dlug fig. 2 nie posiada opornika nastawnego 2 oraz styków normalnie zamknietych 9 i 10. Cewka 1 stycznika jest zbocznikowana obwodem z elemen¬ tem zaworowym 3 i stykiem normalnie otwartym 8 przekaznika sterujacego.Proces zalaczenia w ukladzie przedstawionym na fig. 1 przebiega w ten sposób, ze po zamknieciu styków normalnie otwartych 7 i 8 przekaznika sterujacego, w obwodzie cewki 1 stycznika prad narasta do wartosci pradu przyciagania elektro¬ magnesu. Z chwila zetkniecia zwory z rdzeniem elektromagnesu cewka 1 zostaje przelaczona za pomoca zespolu migowego styków 5 i 7 stycznika z napiecia przyciagania na napiecie trzymania elektromagnesu.Obwód ze stykami 8 i 10 uniezaleznia prad roz¬ ruchu i trzymania elektromagnesu od opornika nastawnego 2. Opornik nastawny 2 umieszczony w obwodzie bocznikujacym cewke 1 stycznika slu¬ zy do regulacji opóznienia czasu wlasnego otwie¬ rania lacznika. Otwarcie styków 9 i 10 zwarcio- 5 wego przekaznika elektromagnetycznego lub sty¬ ków 7 i 8 przekaznika sterujacego powoduje otwarcie styków roboczych lacznika z zadana zwloka, uzalezniona od wartosci oporu opornika nastawnego 2. 10 Przebieg zalaczania lacznika w przypadku ukla¬ du w odmianie jego wykonania przedstawionej na fig. 2 nie rózni sie od zalaczania w przypadku ukladu z fig. 1.Otwarcie styków roboczych lacznika wedlug 15 ukladu z fig. 2 nastapi z czasem wlasnym bez do¬ datkowej zwloki po otwarciu styków 7 i 8 prze¬ kaznika sterujacego.W oparciu o dodatkowe opóznienie czasu wlas¬ nego stycznika przy wylaczaniu, realizowana jest 20 selektywna wspólpraca lacznika stycznikowego z wylacznikiem zwarciowym. PL