Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.1.1970 59118 KI. 21 e, 17/10 MKP G 01 r jwl» UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Jan Srzednicki Wlasciciel patentu: Zaklady Wytwórcze Podzespolów Telekomunikacyj¬ nych Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione, Kraków (Polska) Mostek oporowo-pojemnosciowy pfzestrajany jednym elementem i Przedmiotem wynalazku jest mostek oporowo- -pojemnosciowy przestrajany jednym elementem i zlozony podobnie jak mostek Wiena z selektyw¬ nego czwórnika oporowo-pojemnosciowego i z nie¬ zaleznego od czestotliwosci dzielnika napiecia. 5 Mostek moze byc zastosowany przede wszystkim we wzmacniaczach selektywnych i oscylatorach.Obecnie znanych jest kilka mostków nalezacych do tej samej grupy co mostek Wiena lecz prze- strajanych tylko jednym elementem. Sa to mostki 10 Wigana typ 1 i typ 2 oraz mostek Halla. Jednak mostki te maja wady ograniczajace zakres ich za¬ stosowania. W mostku Wigana typu 1 zmiany opornosci elementu regulowanego zmieniaja bardzo znacznie opornosc wejsciowa mostka. Podobna wa- 15 de ma takze mostek Wigana typu 2. W mostku tym oraz w mostku Halla selektywnosc ukladu po¬ garsza sie bardzo znacznie wraz ze zwiekszaniem czestotliwosci za pomoca regulowanego elementu.Dodatkowa niekorzystna wlasnoscia mostka Halla 20 jest koniecznosc zmiany trzech kondensatorów przy zmianie zakresu czestotliwosci.Celem wynalazku jest wyeliminowanie powyz¬ szych wad. Cel ten zostal osiagniety przez skon¬ struowanie mostka oporowo-pojemnosciowego, któ- 25 ry oprócz dzielnika napiecia niezaleznego od cze¬ stotliwosci zawiera przylaczony do wezlów zasila¬ nia mostka szeregowy uklad kondensatora z most¬ kiem pomocniczym.Mostek pomocniczy zestawiony jest z trzech 30 oporników i kondensatora, którego jedno wypro¬ wadzenie polaczone jest z wezlem zasilania mostka, a drugie z wezlem wyjsciowym mostka. Do tego wezla wyjsciowego przylaczony jest znajdujacy sie w przekatnej mostka pomocniczego element o zmiennej opornosci.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat elek¬ tryczny mostka, a fig. 2 jeden z jego wariantów.Pojemnosc kondensatora 1 przylaczonego do mostka pomocniczego wynosi C2. Mostek pomocni¬ czy tworza trzy oporniki 3, 4 i 5 o opornosciach odpowiednio R3, R4 i R5 oraz kondensator 2 o po¬ jemnosci C2. Opornik 6 regulowany ma opornosc R6 i jest przylaczony do wezlów 10 i 11 mostka.Opornik ten sluzy do zmiany czestotliwosci rezo¬ nansowej mostka. Staly niezalezny od czestotli¬ wosci dzielnik napiecia jest zestawiony z oporni¬ ków 7 i 8. Mostek pomocniczy przylaczony jest do zródla 9 napiecia przemiennego bezposrednio w wezle laczacym kondensator 2 mostka pomoc¬ niczego z pierwszym opornikiem 3 tego mostka, a poprzez przylaczony do mostka pomocniczego kondensator 1 w wezle laczacym drugi opornik 5 i trzeci opornik 4 mostka pomocniczego. Wezly 11 i 12 stanowia wyjscie mostka. W przedstawionym na fig. 2 mostku trzeci opornik 4 i drugi opornik 5 mostka pomocniczego zostaly podzielone w jed¬ nakowym stosunku opornosci 5911859118 = przy czym R14 i Ri5 sa odpowiednio R4 R5 opornosciami oporników 14 i 15. Do wezlów 16 i 17 przylaczony jest opornik 13 o zmiennej opor¬ nosci. 5 Dzialanie mostka wedlug wynalazku jest na¬ stepujace. Jesli opornosc R6 jest nieskonczenie wielka, to uklad kondensatora 1 przylaczonego do mostka pomocniczego oraz kondensatora 2 mostka pomocniczego i pierwszy, drugi i trzeci opornik io 3, 5 i 4 tego mostka jest czwórnikiem zbocznikowa- ne T.Wówczas czestotliwosc rezonansowa mostka jest najmniejsza i okreslona zaleznoscia 1 15 f = =^^^=^^^^^= mln 2u|/c1C,(R3 + R4)R5 Natomiast, gdy opornosc R6 jest równa zeru trzeci opornik 4 i drugi opornik 5 sa polaczone równolegle d uklad staje sie mostkiem Wiena. 2o Jego czestotliwosc wynosi 1 nosci regulowanego elementu. Jednak przy tym sa- V ClCa lU+Ri Dla uzyskania jednakowego tlumienia przy 25 wszystkich regulowanych opornikiem 6 czestotli¬ wosciach rezonansowych nalezy tak dobrac war¬ tosci elementów, aby spelnic warunek ?L = % + ?!)_ R4 C2\ R3 / 1 Stosunek czestotliwosci najwiekszej do najmniej¬ szej okresla zaleznosc ^3*- = l1 + *L\Wc1 fmin \ R3 / \ C2 Dzielnik napiecia utworzony z oporników 7 18 powinien zmniejszac napiecie zasilania w stosunku 1 C2 C2R5 *1 Jesli stosunek czestotliwosci jest znacz- min obranego stosunku czestotliwosci- ^min pogarszaja 30 35 d d(R3 +R4) 40 Celem uzyskania dobrej selektywnosci nalezy obierac ny, np. wiekszy od dziesieciu, to równiez opornosc R4 jest co najmniej kilka razy wieksza od opor¬ nosci R3, a opornosc R5 co najmniej kilka razy wieksza od opornosci R4. Wskutek tego zmiany 50 opornosci R6 stosunkowo nieznacznie zmieniaja opornosc wejsciowa mostka. Wraz ze zwiekszaniem sie wlasnosci selektywne mostka, zalezne jak i w innych znanych mostkach tego typu od opór- 55 mym stosunku czestotliwosci min najmniejsza selektywnosc mostka wedlug wyna¬ lazku jest lepsza niz odpowiednia najmniejsza se¬ lektywnosc mostka Wigana typu 2 i mostka Halla.Dzialanie mostka wedlug fig. 2 jest w zasadzie podobne. Zakres przestrajania w tym ukladzie przy regulacji opornikiem 13 jest mniejszy. W most¬ ku moze byc równoczesnie zastosowana regulacja opornikami 6 i 13 i w ten sposób mozna zrealizo¬ wac zgrubna i dokladna regulacje czestotliwosci.W mostkach przedstawionych na fig. 1 i fig. 2 mozna równiez zamienic oporniki z kondensatora¬ mi. Elementem regulujacym czestotliwosc jest wówczas kondensator o zmiennej pojemnosci.W podanych wyzej wzorach nalezy wówczas pod¬ stawic zamiast symbolu opornosci R wyrazenie 1 — i odwrotnie.Ceo PL