Pierwszenstwo: Opublikowano: 22.VI.1968 (P 127 687) 16.11.1970 59026 KI. 74 a, 21/01 mkp enw-rr UKD Twórca wynalazku i Henryk Kaczorek, Warszawa (Polska) wlasciciel patentu: Klucz tranzystorowy do zabezpieczenia pomieszczen i samochodów przed kradzieza POi£ Przedmiotem wynalazku jest klucz tranzystoro¬ wy do zabezpieczenia pomieszczen i samochodów przed kradzieza.W obecnym stanie techniki elektryczne zabez¬ pieczenia pomieszczen i samochodów polegaja na zainstalowaniu dyskretnego systemu alarmowego i uruchomieniu go za pomoca laczników lub foto¬ komórki przez osoby niepozadane. Podstawowym zabezpieczeniem samochodów jest wylacznik za¬ plonu, którego przerwa w obwodzie zaplonowym jest zamykana specjalnym kluczem. Znane sa spo¬ soby stosowania dodatkowych przerw w obwodzie zaplonu wlaczanych lacznikami o róznym ukladzie polaczen.Jednym z takich sposobów jest system polega¬ jacy na wlaczeniu w obwód ukladu zaplonowego szeregowo styków czynnych i biernych grupy lacz¬ ników przyciskowych. Mozliwosc wlaczenia zaplo¬ nu silnika nastepuje przez wlaczenie tylko tych laczników które tworza przerwe w obwodzie ukla¬ du zaplonowego, przy czym laczenie odbywa sie w scisle okreslonej kolejnosci. Inne styki tych lacz¬ ników polaczone sa tak, ze wlaczenie lacznika w innej kolejnosci lub laczników, które nie tworza przerw w obwodzie zaplonu powoduje wlaczenie sygnalu alarmowego. Kolejnosc wlaczania laczni¬ ków tworzy szyfr lub haslo wlasciwe dla danego ukladu polaczen.Niedogodnoscia tego systemu jest brak mozli¬ wosci powtarzania sie tych samych laczników w 10 15 20 30 2 skladzie hasla, co w rezultacie ogranicza ilosc je¬ go kombinacji, oraz trudnosci w swobodnej zmia¬ nie hasla polegajace na koniecznosci zmiany ukla¬ du polaczen pomiedzy lacznikami zarówno w ob¬ wodzie zabezpieczanym jak i alarmowym.Ponadto wprowadzanie do obwodu ukladu zaplo¬ nowego wiekszej ilosci styków, równej ilosci lacz¬ ników powoduje szkodliwe spadki napiec na tych stykach i zmniejsza pewnosc normalnej pracy ukladu.Celem wynalazku jest urzadzenie pozbawione tych niedogodnosci i dajace wieksza pewnosc za¬ bezpieczania przy jednoczesnym zwiekszeniu pew¬ nosci normalnej pracy zabezpieczanego ukladu.Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia tego celu moze polegac na opracowaniu takiego syste¬ mu, w którym tej samej ilosci przycisków bedzie przyporzadkowana wieksza ilosc kombinacji hasla i mniejsza ilosc przerw w obwodzie zabezpiecza¬ nym.Cel ten zostal osiagniety zgodnie z wynalazkiem dzieki zastosowaniu rozdzielacza krokowego^ skladajacego sie z zespolu przekazników tranzy¬ storowych z przylaczonym poprzez wzmacniacz elementem wykonawczym na wyjsciu. Do zespolu przekazników przylaczony jest zespól przycisków sterujacych i zródlo pradu stalego, przy czym ko¬ lejnosc przylaczania poszczególnych przycisków jest dowolna wlaczajac w to jednoczesne przyla¬ czanie tego samego przycisku do róznych przekaz- 5902659026 ników. Zastosowanie przycisków daje moznosc wlaczania wedlug odpowiedniego hasla kolejnych stopni rozdzielacza a nastepnie elementu wyko¬ nawczego.Jako element wykonawczy w przypadku zabez¬ pieczenia pomieszczenia zastosowany jest elektro¬ magnes, którego rdzen ruchomy znajduje sie w otworze zasuwy co uniemozliwia otwarcie zamka zwyklym kluczem, zas w przypadku zabezpiecze¬ nia samochodu elementem tym jest stycznik lub inny lacznik, który wlaczony jest w obwód za¬ plonowy lub inny zwiazany z rozruchem silnika i tworzy w nim jedna przerwe uniemozliwiajaca uruchomienie silnika.Dzieki mozliwosci jednoczesnego przylaczenia tego samego przycisku do róznych stopni rozdzie¬ lacza uzyskano bardziej zlozone haslo i wieksza ilosc ich kombinacji* a ponadto zmiana hasla jest ulatwiona i polega na zmianie kolejnosci polaczen miedzy przyciskami i stopniami rozdzielacza.Dzieki zastosowaniu rozdzielacza krokowego przer¬ we w obwodzie zabezpieczanym uzyskano przy po¬ mocy jednego elementu wprowadzajacego do tego obwodu jedna pare styków, co ogranicza do mi¬ nimum zbedny spadek napiecia na stykach i zwieksza pewnosc normalnej pracy zabezpiecza¬ nego obwodu.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione jest na rysunku* na którym fig. 1 przedstawia jego schemat elektryczny, fig. 2 i 3 przyklad zastoso¬ wania zabezpieczenia w zamku chronionego po¬ mieszczenia, fig. 4 przyklad zabezpieczenia samo¬ chodu.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione na fig. 1 sklada sie z dzielnika napiecia R6, R7, R8 z którego zasilany jest rozdzielacz krokowy, piecio¬ stopniowego rozdzielacza krokowego 1 do 5 ze stopniem wstepnym 0 umozliwiajacym rozpoczecie pracy tego rozdzielacza od stopnia 1, oraz zespolu przycisków PI do P5 wlaczajacych poszczególne stopnie rozdzielacza. Do ostatniego stopnia 5 roz¬ dzielacza poprzez wzmacniacz M przylaczony jest element wykonawczy EW. Wszystkie stopnie roz¬ dzielacza sa przekaznikami tranzystorowymi z równoleglym sprzezeniem zwrotnym. Na wejsciu stopnia wstepnego 0 wlaczona jest pojemnosc CO umozliwiajaca jego zadzialanie, zas na wejsciu kazdego nastepnego stopnia rozdzielacza uklad za¬ kazu z diody D, opornika R5 i kondensatora C który umozliwia zadzialanie jego przy pomocy jednego tylko przycisku.Na fig. 2 pokazane jest miejsce montazu elektro¬ magnesu 6 zastosowanego w zamku, zas fig. 3 przedstawia przekrój poprzeczny wzdluz osi elek¬ tromagnesu i sposób blokady.Przedstawiony na fig. 4 przyklad zabezpieczania obwodów instalacji elektrycznej samochodu zawie¬ ra przewody wychodzace z wylacznika zaplonu 10 do cewki zaplonowej 12 i rozrusznika 13 z przerwa na stykach stycznika 11 dzieki czemu silnik nie moze byc uruchomiony bez wlaczenia stycznika.Dzialanie ukladu jest nastepujace: Po wlaczeniu stalego napiecia zasilajacego wy¬ lacznikiem W, wlacza sie stopien wstepny O.Kondensator CO w pierwszej chwili ladujac sie zwiera opór R4 i podaje dodatnie napiecie na baze tranzystora wejsciowego Tl, co z kolei powoduje jego odciecie i wlaczenie tranzystora wyjsciowego T2. Jednoczesnie z kolektora tranzystora T2 zosta- 5 je podane napiecie sprzezenia zwrotnego przez opór R3 na baze tranzystora Tl, utrzymujac go w ten sposób w stanie odciecia. Wszystkie stopnie rozdzielacza pozostaja w stanie wylaczonym to jest tranzystory Tl wlaczone a T2 odciete. 10 Stopien 1 rozdzielacza moze byc wlaczony przez przycisniecie przycisku PI. Wtedy dodatni impuls napiecia z baterii B zostaje podany przez konden¬ sator C i diode D na baze tranzystora wejsciowego 15 tego stopnia, co powoduje jego odciecie i wlacze¬ nie tranzystora wyjsciowego. Jednoczesnie z kolek¬ tora tranzystora wyjsciowego tego stopnia zostaje podane dodatnie napiecie na baze tranzystora wyj¬ sciowego i kolektor tranzystora wejsciowego po- 20 przedniego stopnia powodujac jego wylaczenie. W ten sposób moze zostac wlaczony kazdy nastepny stopien rozdzielacza odpowiadajacym jemu przy¬ ciskiem. Ostatni stopien 5 wlacza wzmacniacz M, a razem z nim element wykonawczy. Kazdy wla- 25 czony stopien powoduje rozladowanie kondensato¬ ra C nastepnego stopnia przygotowujac go do wla¬ czenia. Naladowany kondensator nie pozwala na wlaczenie danego stopnia. Dzieki temu kazdy sto¬ pien moze byc wlaczony tylko wtedy gdy poprzed- 3; ni stopien byl Uprzednio w stanie wlaczonym oraz kazdy wlaczony stopien powoduje wylaczenie stop¬ nia poprzedniego.Kazdy stopien moze byc przylaczony do dowolne¬ go przycisku. O wlaczeniu calego urzadzenia 35 duje kolejnosc wlaczenia poszczególnych stopni, które moga byc przyporzadkowane dowolnym przy¬ ciskom w dowolnej kolejnosci. Ustalona w ten sposób kolejnosc przycisków tworzy haslo, które moze byc zmieniane przez zmiane kolejnosci ich 40 przylaczania. Przykladowe polaczenie przedstawio¬ ne na rysunku odpowiada haslu 12441.Przyciski P3 i P5 nie biorace udzialu w urucha¬ mianiu urzadzenia po ich nacisnieciu swymi do¬ datkowymi stykami zwieraja opory R7 i R8 dziel- 45 nika napiecia, co powoduje skasowanie wybranej czesci hasla. Ma to na celu zabezpieczenie urza¬ dzenia przed jego wlaczaniem przez wielokrotne przyciskanie kolejno wszystkich przycisków. Nastep¬ ne styki tych przycisków przeznaczone sa do ewen- 50 tualnego wlaczenia sygnalu alarmowego A jak sy¬ rena, dzwonek, klakson itp. W ten sposób osoba usilujaca wlaczyc urzadzenie nie znajac hasla, celu swego nie osiagnie, a dodatkowo moze spowodo¬ wac alarm. 55 Ilosc stopni rozdzielacza moze byc dowolna, lecz równa ilosci cyfr lub liter hasla. Ilosc przycisków ukladu sterujacego moze byc równiez dowolna, lecz czym wieksza ona jest, tym wieksza ilosc kombi¬ nacji hasla i wieksza pewnosc zabezpieczenia. 60 PL