Pierwszenstwo: 29.111.1966 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 31.XII.1969 58845 KI. 21 d2, 16 MKP H 02 k UKD Wlasciciel patentu: Erwin Mórz KG, Saalfeld (Niemiecka Republika De¬ mokratyczna) Jednokierunkowy hamulec do silników synchronicznych, w szczególnosci do silników synchronicznych miniaturowych Wynalazek dotyczy jednokierunkowego hamul¬ ca do silników synchronicznych, a w szczególno¬ sci miniaturowych silników synchronicznych (z wirnikiem o trwalych magnesach) nie posiadaja¬ cych elektrycznie wyznaczonego okreslonego kie¬ runku obrotów, lecz tak zwany rozruch wibra¬ cyjny.Dla uzyskania okreslonego kierunku obrotów stosowane sa mechaniczne hamulce jednokierun¬ kowe. Znane sa na przyklad jednokierunkowe usta- lacze zapadkowe, w których rozruch silnika syn¬ chronicznego w okreslonym kierunku wynika przy¬ musowo z odpowiednio dobranego przelozenia.Znane sa równiez hamulce jednokierunkowe, w których okreslony kierunek obrotów silnika syn¬ chronicznego wymuszony jest zakleszczaniem wa¬ leczków, kuleczek lub sprezyn.Wszystkie te jednokierunkowe hamulce posiada¬ ja wspólna istotna wade, polegajaca na duzych stratach tarcia. iNie nadaja sie tez one do pracy ciaglej bez konserwacji, poniewaz kulki i walecz¬ ki szybko sie zuzywaja, a sprezyny slabna.Inna wada tych znanych jednokierunkowych hamulców do silników synchronicznych, a szcze¬ gólnie do miniaturowych silniczków synchronicz¬ nych, jest ich duza halasliwosc.Celem wynalazku jest zbudowanie mechanicz¬ nego jednokierunkowego hamulca do silników syn¬ chronicznych, a w szczególnosci miniaturowych sil- 15 20 25 niczków synchronicznych, który posiadalby male straty tarcia, niewiele elementów konstrukcyjnych i nie wykazywal wyzej omówionych wad znanych rozwiazan. 'Produkcja jednokierunkowego hamul¬ ca powinna byc prosta, a sposób zamontowania latwy.Wytyczone zadanie polega wiec na wykonaniu mechanicznego jednokierunkowego hamulca bez zastosowania sprezyn, kulek walków lub kól ze¬ batych.Wedlug wynalazku zadanie zbudowania takiego jednokierunkowego hamulca do silników synchro¬ nicznych, a w szczególnosci miniaturowych silnicz¬ ków synchronicznych, zostalo rozwiazane w ten sposób, ze na walku wirnika silnika synchronicz¬ nego osadzono trwale tarcze ryglujaca w postaci dwóch przesunietych wzgledem siebie pólkoli o dwóch promieniowych plaszczyznach czolowych, wspólpracujaca z co najmniej jednym wahliwym segmentem ryglujacym, posiadajacym dwa ramio¬ na, kazde z nieco scieta od czola plaszczyzna zde¬ rzakowa, tak iz przy ruchu silnika w pozadanym kierunku obrotów segment ryglujacy slizga sie wahliwie po zewnetrznej krawedzi tarczy rygluja¬ cej, podczas gdy przy niepozadanym kierunku obrotów jedno ramie segmentu zostaje przymuso¬ wo wychylone, a drugie uderza o plaszczyzne zde¬ rzakowa tarczy ryglujacej. Zgodnie z przeznacze¬ niem tarcza ryglujaca osadzona jest na wale wir¬ nika na skurcz, podczas gdy segment ryglujacy 58 8453 58 845 4 jest ulozyskowany wahliwie na sworzniu, przez co osiaga sie cichobiezna prace silnika.Naprzeciwko tego jednego segmentu ryglujacego mozna przykladowo umiescic jeszcze drugi seg¬ ment ryglujacy na wypadek gdyby jeden seg¬ ment ryglujacy wskutek niekorzystnego polozenia silnika i wlasnego ciezaru nie uderzal przy wstecz¬ nym biegu silnika o plaszczyzne czolowa tarczy ryglujacej.Hamulec jednokierunkowy wedlug wynalazku nie wymaga stosowania waleczków, kulek ani sprezyn, podlegajacych szybkiemu zuzyciu wzgled¬ nie zmeczeniu. Istote wynalazku wyjasniaja do¬ kladniej dwa przyklady jego wykonania przed¬ stawione na rysunku.Na rysunku pokazano na fig. 1 — hamulec je¬ dnokierunkowy z jednym segmentem ryglujacym, a na fig. 2 — hamulec jednokierunkowy z dwoma segmentami ryglujacymi.Dla uzyskania okreslonego kierunku obrotów na walku 6 silnika synchronicznego jest osadzona na skurcz tarcza ryglujaca 1 w ksztalcie dwóch prze¬ sunietych wzgledem siebie pólkoli o dwóch pro¬ mieniowych plaszczyznach czolowych 4.W rozwiazaniu wedlug fig. 1 tarcza ryglujaca wspólpracuje z wahadlowym segmentem rygluja¬ cym 2, posiadajacym dwa ramiona o scietych od czola plaszczyznach zderzakowych 3. Przy roz¬ biegu silnika w pozadanym kierunku obrotów seg¬ ment ryglujacy 2 zeslizguje sie wahliwie po zew¬ netrznej krawedzi tarczy ryglujacej 1, podczas gdy przy niepozadanym kierunku obrotów jednym ramieniem zostaje on przymusowo wychylony na zewnatrz, tak iz drugie jego ramie uderza o pla¬ szczyzne czolowa 4 tarczy ryglujacej 1. Segment ryglujacy 2 jest ulozyskowany wahliwie na sworz¬ niu 7.Wedlug przykladu wykonania uwidocznionego na fig. 2 naprzeciw segmentu ryglujacego 2 umie¬ szczony jest drugi segment ryglujacy 2 w tym ce¬ lu, aby w kazdym polozeniu silnika zapewnic nie¬ zawodne zablokowanie biegu wstecznego silnika.Na rysunku zaznaczono pozadany kierunek obro¬ tów silnika za pomoca strzalki oznaczonej linia ciagla o kierunku przeciwnym do ruchu wskazó¬ wek zegara, zas kierunek niepozadany — za po¬ moca strzalki oznaczonej linia przerywana o kie¬ runku zgodnym z ruchem wskazówki zegara.Gdy wirnik w chwili wlaczenia obraca sie w niepozadanym kierunku, to silnik obróci sie o oko¬ lo 60° swobodnie w tym kierunku az segmenty ryglujace 2 zostana wychylone. Przez wychylenie segmentów ryglujacych 2, kazda z dolnych krawe¬ dzi 5 plaszczyzn zderzakowych 3 obu segmentów ry¬ glujacych 2 opuszcza sie ponizej srednicy obrotowej tarczy ryglujacej 1.W wyniku powyzszego, obie plaszczyzny czolo¬ we i tarczy ryglujacej 1 nabiegaja na segmenty ryglujace 2 wzglednie ich plaszczyzny zderzako¬ we 3 i wstrzymuja dalsze obracanie sie tarczy ry¬ glujacej 1 w tym kierunku. Wirnik silnika obróci sie najwyzej o pól obrotu w kierunku niepozada¬ nym. Nie odbija sie to niekorzystnie na jego dzia¬ laniu, gdyz silniki te stosowane sa tylko z prze¬ kladniami redukcyjnymi i pól obrotu silniczka w niepozadanym kierunku w warunkach wysokiego przelozenia redukcyjnego nie posiada w zadnym wypadku niekorzystnego wplywu na wyjsciu z przekladni. PL