Pierwszenstwo: Opublikowano: 11.VII.1966 (P 115 540) 58831 KI. 30 a, 4/09 31.1.1970 Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Bogumil Polaczek, inz. Ernest Procek, mgr Tomasz Spychalowicz, mgr Ryszard Stu¬ dencki Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Kamiennego „Wujek", Katowice (Polska) Miernik czasu reakcji prostej i alternatywnej Przedmiotem wynalazku jest miernik czasu reak¬ cji prostej i alternatywnej przeznaczony do stoso¬ wania w osrodkach badan psychotechnicznych w celu okreslenia przydatnosci zawodowej osób.Znany jest aparat do uziemienia czasu reakcji 5 prostej i alternatywnej wyposazony w napedzana silnikiem elektrycznym krzywke wedlug ustalonego programu trwale uksztaltowana i oddzialywujaca przez mechaniczny nacisk na zespoly styków elek¬ trycznych do których podlaczone sa bodzce w pos- io taci zarówek oraz sygnalizatorów akustycznych.Zwieracze przez nacisk krzywki styku elektryczne¬ go powoduja zapalanie sie lampek wzglednie oder¬ wanie sie sygnalizatorów w kolejnosci oraz o cza¬ sie trwania zaleznymi od ksztaltu oraz szybkosci J5 obracania sie krzywki. Takie rozwiazanie jest przy¬ czyna, ze aparat wytwarza bodzce tylko wedlug jednego, zadanego mu przez wytwórce, programu.Poza tym omawiany aparat posiada tarczowy se¬ kundomierz elektryczny podlaczony do wymienio- 2o nych styków elektrycznych celem wskazywania je¬ dynie poszczególnych czasów reakcji. Dla ustalenia ilosci blednych reakcji aparat wyposazony jest tyl¬ ko w lampke kontrolna rozblyskujaca w przypadku uruchomienia niewlasciwego przycisku przez osobe 25 badana.Te niedomagania aparatu do pomiaru reakcji prostej i alternatywnej powoduja, ze osoba prze¬ prowadzajaca badania zmuszona jest do stalego wytezonego wysilku, poniewaz dla uchwycenia wy- 30 niku badania musi w kilkusekundowych odstepach z tarczy sekundomierza odczytywac i notowac po¬ szczególne czasy reakcji, a równoczesnie zliczac ilosc reakcji blednych obserwujac lampke kontrol¬ na. Ostatecznym wynikiem badania jest czas beda¬ cy srednia arytmetyczna tz poszczególnych czasów reakcji oraz ilosci poprawnych reakcji. Dla ustale¬ nia tego wyniku osoba badajaca1 musi wykonac do¬ datkowa pracochlonna czynnosc. Zasadnicza jednak niedogodnoscia znanego aparatu jest brak mozli¬ wosci zmiany programu eksponowania bodzców nie¬ odzownej dla przeprowadzania badan eksperymen¬ talnych i wypracowywania najbardziej odpowied¬ niego ukladu bodzców dla róznych grup zawodo¬ wych.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci czyli unikniecie zbednego wysilku osób ba¬ dajacych oraz umozliwienie tym osobom wprowa¬ dzanie dowolnych programów badan.Zgodnie z wytyczonym celem korzystne warunki badania miernikiem wedlug wynalazku uzyskuje sie dzieki temu, ze sklada sie on z magnetofonu do któregoi wyjscia podlaczone sa selektywne odbior¬ niki sygnalów elektrycznych posiadajacych czlony wykonawcze w postaci przekazników, których sty¬ ki uruchamiaja 'bodzce optyczne i akustyczne. Po¬ za tym styki przekazników wykonawczych urucha¬ miaja elementy samoczynnie rejestrujace w postaci elektronicznego licznika poszczególnych czasów re¬ akcji, elektronicznego licznika sumarycznego czasu 588313 reakcji oraz elektromechanicznego licznika bled¬ nych reakcji. Liczniki czasów reakcji wyposazone sa w wyswietlacze cyfrowe dogodnie udostepniaja¬ ce wyniki badania. Magnetofon wyposaza sie w tas¬ me magnetyczna z dowolnie nagrywanym progra¬ mem badania. Takie skojarzenie podanych srodków technicznych umozliwia przeprowadzenie dowolne¬ go programu badan eksperymentalnych celem wy¬ pracowania najbardziej odpowiedniego ukladu bodzców dla danej grupy zawodowej oraz wprowa¬ dzenie krótkotrwalych bodzców ostrzegawczych, a przez wyeliminowanie nuzacego wysilku osoby ba¬ dajacej na uzyskanie obiektywnych wyników bada¬ nia..Miernik wedlug wynalazku jest dokladnie wy¬ jasniony na podstawie jednego przykladu wyko¬ nania. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na< którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy miernika cza¬ su reakcji, fig. 2 przedstawia schemat pogladowy miernika czasu reakcji.Jak uwidoczniono na fig. 1 rysunku magneto¬ fon 1 sluzy do odtwarzania nagranego uprzednio na tasmie magnetycznej programu badan w formie sygnalów elektrycznych o róznych czestotliwos¬ ciach doprowadzonych nastepnie do zespolu od¬ biorników selektywnych 2 sterujacych czlonem wykonawczym 3. Przekazniki 3P1, 3P2, 8P3 i 3P4 bedace elementami czlonu wykonawczego 3 steruja w ustalonej przez program kolejnosci zespolem bodzców akustyczno-optycznych 4 oraz uruchamia¬ ja licznik poszczególnych czasów reakcji 9 i licz¬ nik sumarycznego czasu 10.Zespól przycisków 5 kasuje eksponowane bodzce 4 oraz zalacza zespoly przekazników pomocniczych 6, 7 i 8, których zadaniem jest unieruchomienie licznika poszczególnych czasów reakcji 9, licznika sumarycznego czasu reakcji 10, uruchomienie licz¬ nika reakcji blednych 11, licznika poprawnych re¬ akcji 16 i wyswietlacza poszczególnych czasów re¬ akcji 12. Licznik poszczególnych czasów reakcji 9 oraz licznik sumarycznego czasu reakcji 10 sa iden¬ tyczne i wykonane z typowych minimodulowych elementów logicznych. Na zakonczenie programu badan, przyciskiem 13 eksponuje sie sumaryczny czas reakcji wyswietlaczem 14. Przyciskiem 15 na¬ tomiast kasuje sie stan licznika sumarycznego czasu reakcji 10. W celu zaznajomienia badanej osoby ze sposobem eksponowania bodzców, istnie¬ je mozliwosc uruchomienia serii próbnej przycis¬ kami 17, 18 i 19, które powoduja bezposrednie za¬ dzialania przekazników 3P1, 3P2 i 3P3.Na podstawie fig. 2 rysunku uwidoczniona jest szczególowa zasada dzialania urzadzenia bedacego przedmiotem wynalazku. Ogólnie znany i dowol¬ ny magnetofon 1 sluzy do odtwarzania programu badan zapisanego na tasmie magnetycznej. Pro- . gram utrwalony jest na tasmie magnetycznej w formie zakodowanego ciagu impulsów elektrycz¬ nych o róznej dlugosci i róznej czestotliwosci za- . pisu. Z wyjscia wzmacniacza magnetofonu 1, ciag impulsów doprowadzony jest do zespolu odbiorni¬ ków selektywnych 2, których wejscia polaczone sa równolegle. Kazdy z zespolu odbiorników selek¬ tywnych 2 w czasie obecnosci na jego wejsciu im 58881 4 pulsu o odpowiadajacej mu czestotliwosci urucha¬ mia wlasciwy przekaznik czlonu wykonawczego 3, Przykladowo przekaznik 3P1, dzialajacy z chwila pokazania sie impulsu na wejsciu odbiornika se¬ lektywnego 21 o odpowiadajacej mu czestotliwosci, swymi stykami roboczymi 1—2 zamyka obwód bodzca swietlnego 41 poprzez przycisk 51 oraz styk spoczynkowy 4-^5 przekaznika 61. Gtyk ro¬ boczy 3—4 przekaznika 3P1 uruchamia w tym cza- 10 sie, poprzez styk spoczynkowy 4—5 przekaznika 63 licznik poszczególnych czasów reakcji 9 oraz licz¬ nik sumarycznego czasu reakcji 10. Osoba badana reaguje na zespól bodzców 4 przez nacisniecie jednego z zespolu przycisków 5 powodujac przer- ] 5 wanie obwodu aktualnie eksponowanego bodzca 41, 42 wzgl. 43 oraz zadzialanie jednego zespolu przekazników 6, 7 lub 8. Przykladowo w zespole przekazników 6 zestyk 3—4 przekaznika 63 zamy¬ ka ich obwód podtrzymania. Otwierajacy sie ze- 20 styk 4—5 przekaznika 63 zatrzymuje licznik posz¬ czególnych czasów reakcji 9 oraz licznik sumarycz¬ nego czasu reakcji 10. Zadzialanie przekaznika 61 powoduje ze sityfcaimi 4—5 przerwanie obwodu eks¬ ponowanego bodzca, zas ze stykami 1—2 zamknie- 25 cie obwodu wyswietlacza poszczególnych czasów reakcji 12, powodujac wyeksponowanie czasu re¬ akcji na bodziec 41. Ilosc poprawnych reakcji re¬ jestrowana jest licznikiem 16.Bledna reakcja osoby badanej powoduje zadzia- so lanie przekaznika' 62 zamykajacego obwód liczni¬ ka blednych reakcji 11. Obwód podtrzymywania przekazników 6 zostaje przerwany z chwila odpa¬ dniecia przekaznika 3P1 co nastepuje w momen¬ cie ustania impulsu na wejsciu odbiornika selek- 35 tywnego 21. Kazdy z zespolu przekazników 6, 7 wzglednie 8 dokonuje laczen zwiazanych z ekspo¬ nowaniem wlasciwego sobie bodzca w momencie reakcji osoby badanej. W programie badan reakcji prostej wystepuje tylko jeden bodziec wlasciwy, 4o dlatego uruchamiany jest tylko zespól przekazni¬ ków 6. W programie badan reakcji alternatywnej wystepuja trzy rodzaje bodzców: optyczne i akus¬ tyczne uzaleznione zakodowanym programem. W kolejnosci ustalonej programem badan pojawiaja 45 sie wtedy impulsy na wejsciach odbiorników se¬ lektywnych 21, 22 i 23, które uruchamiaja prze¬ kazniki 3P1, 3P2 i 3P3. Dlatego w tym programie badan biora udzial wszystkie zespoly przekazni¬ ków 6, 7 i 8 i wtedy przekazniki 71 i 81, 72 i 83 50 wykonuja te same czynnosci co odpowiednie prze¬ kazniki 61, 62 i 63. Tak w reakcji prostej, jak i al¬ ternatywnej, po kazdym z bodzców wlasciwych wystepuje sygnal ostrzegawczy. Jest on urucha¬ miany z chwila pojawienia sie impulsu na wej- 55 sciu odbiornika selektywnego 24 powodujacego za¬ dzialanie przekaznika 3P4. Przekaznik 3P4 stykiem 3—4 zamyka obwód brzeczyka ostrzegawczego 44.Wykorzystywany on jest ponadto do kasowania stanu licznika poszczególnych czasów reakcji 9 sty- eo kiem 1—2. Na zakonczenie programu badania przy¬ ciskiem 13 powoduje sie wyswietlenie sumarycz¬ nego czasu reakcji za pomoca wyswietlacza 14. przyciskiem 15 natomiast powoduje sie kasowanie stanu licznika sumarycznego czasu reakcji 10. Do 65 uruchomienia poszczególnych bodzców 41, 42 i 435 58881 * w serii próbnej sluza przyciski 17, 10 i 19 zamy¬ kajace bezposrednio obwód przekazników 3P1, SP2 i 3P3. PL