Pierwszenstwo: Opublikowano: 16.VI.1966 (P 115 149) 511.1970 58753 KI. 63 c, 53/07 MKP B 60 t UKD Twórca wynalazku: Gerard Cheoreux Wlasciciel patentu: Socicte Anonyme D.B.A., Paryz (Francja) Regulator hamulca dla pojazdów mechanicznych wyposazonych w hamulce hydrauliczne Przedmiotem wynalazku jest regulator hamul¬ cowy dla pojazdów mechanicznych wyposazonych w hamulce hydrauliczne, wlaczony szeregowo w przewód laczacy pompe glówna z ukladem hamu¬ jacym na tylnej osi pojazdu, wyposazony w czlon regulacyjny, który umozliwia ograniczenia cis¬ nienia plynu hamulcowego w ukladzie hamuja¬ cym w momencie kiedy opóznienie pojazdu osiag¬ nie z góry zadana wartosc.W znanych dotychczas hydraulicznych ukladach hamulcowych, wyposazonych w regulatory tego typu zamkniecie obwodu hamulcowego prowadza¬ cego do jednej z osi pojazdu, nastepowalo wów¬ czas, gdy opóznienie pojazdu osiagalo z góry za¬ dana wartosc, niezaleznie od stanu zaladowania pojazdu, to znaczy niezaleznie od masy pojazdu wraz z ladunkiem. Jezeli zatem podczas uzycia hamulców, regulator byl nastawiony na cisnienie hydrauliczne proporcjonalne do lacznej masy po¬ jazdu, nie mógl zapewnic zadawalajacego dziala¬ nia wówczas, gdy masa pojazdu ulegla istotnej zmianie. Stosowane dotychczas tego typu regula¬ tory, pozbawione mechanizmów wspomagajacych dzialanie opóznienia pojazdu na czlon regulacyjny, nie zapewnialy zróznicowania cisnien w ukladach hamujacych osi przedniej i tylnej, jak równiez mogly dopuscic do zablokowania kól osi tylnej przy lacznej masie pojazdu znacznie odbiegajacej od wielkosci masy, na która aktualnie byl nasta¬ wiony regulator. 10 20 25 30 Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad opi¬ sanych regulatorów, przez zastosowanie mecha¬ nizmów wspomagajacych dzialanie opóznienia po¬ jazdu na czlon regulacyjny regulatora.Istota wynalazku polega na tym, ze regulator hamulcowy dla pojazdów mechanicznych wypo¬ sazonych w hamulce hydrauliczne, wlaczony sze¬ regowo w przewód laczacy pompe glówna z u- kladem hamujacym na tylnej osi pojazdu, wypo¬ sazony w dzialajacy pod wplywem sily grawita¬ cyjnej i sily bezwladnosci czlon regulacyjny, któ¬ ry wspólpracuje z zaworem zwrotnym odcinaja¬ cym niepozadany wzrost cisnienia w instalacji po¬ za regulatorem, przy czym czlon regulacyjny rea¬ guje na wielkosc opóznienia pojazdu podczas ha¬ mowania, jest tym charakterystyczny, iz czlon re¬ gulacyjny w postaci kuli jest umieszczony w tu- lei, zawierajacej wewnatrz stozek, natomiast tu¬ leja umieszczona jest w korpusie obrotowo oraz, ze tuleja posiada specjalny element zabierakowy wspólpracujacy ze stopniem mechanizmu wspoma¬ gajacego, przy czym ruch tego tloka jest ograni¬ czony ogranicznikiem mechanicznym w przypad¬ kach nadmiernego wzrostu wytwarzanego cisnienia pompa glówna.Regulator wedlug wynalazku umozliwia zasto¬ sowanie w obwodzie polaczonym ukladem hamu¬ jacym osi tylnej takiego cisnienia, które nie prze¬ kracza wartosci mogacej doprowadzic do zablo¬ kowania kól osi tylnej. Równoczesnie w ukladzie 5875358753 hamujacym osi przedniej mozliwe jest powstanie wyzszego cisnienia, koniecznego dla odpowiedniej skutecznosci hamowania i to tym bardziej dla¬ tego, ze przy róznej lacznej masie pojazdu przeka¬ zywane sa rózne wartosci obciazenia z osi tylnej 5 na os przednia. Wypadkowe dzialanie hamujace jest wiec realizowane, w optymalnych warunkach, poprzez odpowiednie róznicowanie cisnien w ukla¬ dach hamujacych osi przedniej i tylnej, przy czym wartosc cisnienia w osi przedniej i tylnej odpo- 10 wiada kazdorazowo aktualnym ich obciazeniom, dajac w efekcie mozliwie bezpieczne zatrzymywa¬ nie pojazdu na najkrótszej drodze. Ponadto w po-v równaniu z innymi, znanymi regulatorami, regu¬ lator wedlug wynalazku, dzieki zastosowaniu me- 15 chanizmu wspomagajacego pozwala na utrzyma¬ nie odpowiedniej wielkosci cisnienia w ukladzie hamujacym osi tylnej, równiez i przy niewielkich zmianach objetosci instalacji tego ukladu.Wynalazek zostanie blizej wyjasniony na przy- 20 kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie uklad hydraulicznej instalacji hamulcowej pojazdu oraz miejsce zainstalowania regulatora, a fig. 2 przed¬ stawia konstrukcje regulatora w przekroju podlu- 25 znym.Przedstawiona na fig. 1 hydrauliczna instalacja hamulcowa pojazdu zawiera pompe glówna 1, któ¬ ra polaczona jest przewodem 2 z cylindrami 3, oraz przewodami 4 i 5 z cylindrami 6, przy czym na trasie przewodów 4, 5 wlaczony jest szeregowo re¬ gulator 7. W podanym na fig. 1 schemacie cylin¬ dry 3 umieszczone sa na osi przedniej pojazdu, na¬ tomiast cylindry 6 umieszczone sa na osi tylnej pojazdu. 35 Regulator 7, przedstawiony na fig. 2, sklada sie z korpusu 8 z wykonanymi otworami, których zna¬ czenie i funkcje zostana opisane w dalszej czesci.W jeden z otworów w korpusie wkrecony jest szczelnie lacznik 9, laczacy regulator 7 z hydrau- 40 licznym przewodem dolotowym 4. Lacznik 9 od strony znajdujacej sie wewnatrz regulatora za¬ konczony jest stozkiem scietym 10 z wykonanym wewnatrz otworem 11, w którym umieszczony jest trzon 16 zaworu zwrotnego. W laczniku 9 wyko- 45 nany jest równiez kanal 12 sluzacy do doprowa¬ dzenia plynu hamulcowego do wnetrza regulato¬ ra 7. Dalsza czesc otworu, w której wkrecony jest lacznik 9, stanowi komora zaworowa 33, zakonczo¬ na gniazdem 13 i otworem 14, który laczy komore 50 12 z przestrzenia cylindryczna 15 regulatora 7. Po¬ przez otwór 14 wprowadzony jest drugi koniec sworznia 16 zaworu zwrotnego, przy czym istnieje znaczny luz pomiedzy sworzniem 16 a otworem 14. Grzybek 17 podparty jest od strony stozka 10 55 lacznika 9 sprezyna 18, która w biernym stanie re¬ gulatora 7 dociska grzybek 17 do gniazda 13.Wewnatrz przestrzeni cylindrycznej 15 umiesz¬ czona jest tuleja 19, której wewnetrzny otwór 20 o osi prostopadlej do osi tulei tworzy prowadzenie eo w postaci dwóch równoleglych plaszczyzn, po któ¬ rych moze przemieszczac sie kula 21 w kierunku zaleznym od ustawienia tulei 19. Tuleja 19 posiada przeciecia umozliwiajace przeplyw plynu hamul¬ cowego pomiedzy otworem 14 i kanalem 22, do 65 którego podlaczony jest przewód 5, oraz umozli¬ wiajace doplyw plynu hamulcowego z przestrzeni 15 wewnatrz tulei 19 do cylindra 34. Ponadto na zewnetrznej stronie tulei 19 wykonany jest ele¬ ment zabier^akowy 23, wchodzacy w przewezenie tloka 24.W cylindrze 34 umieszczony jest tlok 24, po¬ siadajacy prowadzenie na powierzchni 25 i zakon¬ czony czescia 26, wchodzaca do komory 27. Komo¬ ra 27 jest zamknieta korkiem gwintowym 28, wew¬ natrz którego umieszczony jest kolek 29, stano¬ wiacy ogranicznik ruchu wzdluznego tloka 24 w cylindrze 22. Sprezyna 30, dzialajaca rozpreznie, powoduje utrzymanie tloka 24 w tylnym polozeniu przy biernym stanie regulatora 7.W korpusie 8 wykonane sa jeszcze dwa otwory 31 i 32 przeznaczone do zamocowania regulatora do pojazdu.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest na¬ stepujace. W momencie uruchomienia glównej pompy hamulcowej 1, w przewodach hamulcowych 2 i 4 wzrasta cisnienie hydrauliczne, które równo¬ czesnie przenosi sie do przewodu 5 poprzez zawór zwrotny 13, 17, który pozostaje otwarty wskutek nacisku kuli 21 na jego trzon 16. Stan taki odpo¬ wiada poczatkowemu etapowi hamowania, kiedy to opóznienie masy pojazdu jest jeszcze zbyt male, aby moglo spowodowac przemieszczenie sie kuli 21, w kierunku od trzonu 16 pod wplywem sil bez¬ wladnosci, a tym samym zawór zwrotny 13, 17 po¬ zostaje nadal otwarty. Równoczesnie pod dziala¬ niem panujacego w instalacji hamulcowej cisnie¬ nia wzrasta cisnienie dzialajace na tlok 24, który pokonujac opór sprezyny 30 przesuwa sie ku przo¬ dowi, zmieniajac polozenie otworu 20 przez prze¬ krecanie tulei 19 ciagnietej tlokiem 24 za posred¬ nictwem elementu zabierakowego 23. Powoduje to obrót tulei 19 w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara i zmiane nachylenia otworu 20 powodujac zmniejszenie sily grawitacyjnej kuli 21 naciskajacej na trzon 16 zaworu zwrotnego i jego zamkniecie. Kat nachylenia otworu 20 ma przy tym scisle okreslona wartosc dla kazdej wartosci cisnienia hydraulicznego wytwarzanego przez pompe glówna 1. Kat nachylenia otworu 20 jest uzalezniony podczas hamowania od wielkosci po¬ wierzchni tloka 24, na która dziala cisnienie hydrau¬ liczne oraz od wartosci sily sprezyny 27 dzia¬ lajacej przeciwnie do kierunku dzialania cisnienia hydraulicznego, a takze zalezy od poczatkowego ustawienia kata nachylenia otworu 20 w stosunku do poziomej osi pojazdu. Poczatkowe ustawienie kata nachylenia otworu 20 powoduje, ze dla kazdej wielkosci lacznej masy pojazdu istnieje takie cis¬ nienie hydrauliczne, przy którym suma sily spre¬ zyny 18 i sily bezwladnosci kuli 21 powstajacej pod wplywem opóznienia masy pojazdu podczas ciaglego hamowania, jest wieksza od sily grawita¬ cyjnej dzialajacej na kule 21.W ten sposób nastepuje domkniecie zaworu zwrotnego 13, 17 i ograniczony zostaje dalszy nie¬ wskazany wzrost opóznienia pojazdu.Przy cisnieniu hydraulicznym przewyzszajacym znacznie wielkosc graniczna, przy której nastepuje domkniecie zaworu zwrotnego 13, 17,,dziala ogra-58753 6 nicznik 29, który uniemozliwia dalszy ruch tloka 24, a tym samym uniemozliwia dalsza zmiane na¬ chylenia otworu 20.Dzieki urzadzeniu wedlug wynalazku zapewniona zostaje mozliwosc, poprzez odpowiednie wzajemne dobranie wymiarów poszczególnych czesci mecha¬ nicznych regulatora oraz dobranie poczatkowego nachylenia otworu 20 ustalenia dla dowolnych wa¬ runków zaladowania pojazdu takiego cisnienia hy¬ draulicznego, przy którym wystapi zadane z góry opóznienie pojazdu. Nalezy równiez nadmienic, ze regulator za pomoca dzialania tloka 24 i sprezyny 27 moze zapewnic stale cisnienie w przewodzie 5 i tlokach 6, niezaleznie od zmian objetosci tej czesci instalacji, które moga byc spowodowane badz przez rozpierajace sie szczeki, badz z innych przyczyn. PL