Opublikowano: 29.XI.1969 58692 KI. 65 a1, 11 MKP B 63 b -»! UKD Wspóltwórcy wynalazku: prof. dr inz. Lech Kobylinski, dr inz. Witold Krenicki, dr inz. Mieczyslaw Krezelewski Wlasciciel patentu: Politechnika Gdanska (Instytut Okretowy), Gdansk (Polska) Uklad stabilizacyjny do wodolotów Przedmiotem wynalazku jest uklad stabilizacyj¬ ny do wodolotów z platami stalymi przecinajacy¬ mi powierzchnie wody, który ulatwia start i po¬ lepsza statecznosc poprzeczna statków tego typu.Znane dotychczas urzadzenia, majace na celu po¬ lepszenie niewystarczajacej z reguly statecznosci poprzecznej wodolotu z platami stalymi, polegaja na zastosowaniu dodatkowych platów umieszcza¬ nych pod kadlubem, o rozpietosci równej rozpie¬ tosci glównych platów nosnych, lub krótkich pozio¬ mych pletw, zamocowanych drabinowo na wspor¬ nikach bocznych. Tego rodzaju rozwiazania sa niekorzystne ze wzgledu na nadmierne zwiekszenie oporu wodolotu w okresie startu oraz nadmierny wzrost ciezaru konstrukcji platowej.Celem wynalazku jest bardziej skuteczner niz dotychczas, polepszenie statecznosci poprzecznej wodolotów z platami stalymi zarówno w przej¬ sciowym okresie odrywania sie kadluba od wody, jak równiez w czasie lotu na fali z wyniesionym ponad powierzchnie wody kadlubem, oraz wyeli¬ minowanie wad znanych dotychczas urzadzen sta¬ bilizacyjnych.Cel ten zostal osiagniety przez umieszczenie pla¬ tów stabilizacyjnych, bedacych przedmiotem wy¬ nalazku, ponad czesciami plata dziobowego, wy¬ stajacymi na zewnatrz jego wsporników bocznych na takiej wysokosci, ze w stanie plywania wypor¬ nosciowego wodolotu sa one czesciowo lub calko¬ wicie zanurzone. 15 20 25 30 Dzieki zastosowaniu platów stabilizacyjnych uzy¬ skuje sie nie tylko wydatne zwiekszenie statecz¬ nosci poprzecznej wodolotu w kazdych warunkach plywania, a w szczególnosci w czasie lotu na sfa¬ lowanej wodzie, lecz równiez ulatwiaja one i przy¬ spieszaja start wodolotu bez nadmiernego powie¬ kszania jego oporu, a tym samym zmniejszaja zapotrzebowanie mocy napedowej w okresie startu.Ponadto platy stabilizacyjne, bedace przedmiotem wynalazku, jako integralne czesci konstrukcji pla¬ ta glównego, tworza z nim zamknieta rame, która jest korzystniejsza pod wzgledem wytrzymaloscio¬ wym od ciezkich wsporników bocznych rozwiazan dotychczas stosowanych.Wynalazek jest przedstawiony na zalaczonych rysunkach, z których fig. 1 — przedstawia widok z przodu na plat dziobowy wodolotu, fig. 2 — wi¬ dok z boku, zas fig. 3 — widok z góry, przy czym 1 — jest platem stabilizacyjnym, 2 — wspornikiem plata stabilizacyjnego, 3 — wspornikiem bocznym plata nosnego, 4 — platem nosnym oraz 5 — cze¬ scia plata nosnego wystajaca na zewnatrz jego wsporników bocznych, a — jest katem natarcia platów stabilizacyjnych 1,0 — jest katem natarcia plata nosnego 4.Plat stabilizacyjny 1 posiada profil charaktery¬ zujacy sie ostra krawedzia natarcia i jest sztywno polaczony ze wspornikiem bocznym 3, oraz za po¬ srednictwem wspornika 2 z zewnetrzna czescia plata nosnego 5. Plat stabilizacyjny 1 moze pokry- 586923 wac sie w rzucie pionowym z czescia plata nosne¬ go 5, lub byc wzgledem niej przesuniety.Dzialanie opisanego urzadzenia wedlug wynala¬ zku polega na tym, ze w czasie ruchu wodolotu, gdy platy stabilizacyjne posiadaja kontakt z woda, powstaje na nich skierowana pionowo do góry sila nosna, która jest wprost proporcjonalna mie¬ dzy innymi do wielkosci ich zanurzonej powierz¬ chni. Wystapienie bocznego przechylu wodolotu, powodujac asymetryczne zmiany wielkosci zanu¬ rzonych powierzchni platów stabilizacyjnych, wy¬ woluje natychmiastowe powstanie momentu pro¬ stujacego, którego dzialanie samoczynnie ustaje w chwili wyrównania sie wodolotu. Natomiast gdy platy stabilizacyjne sa symetrycznie zanurzo¬ ne, co zachodzi w okresie startu, wystepujace na nich sily nosne, powodujac przeglebienie sie wo¬ dolotu na rufe, zwiekszaja katy natarcia platów Figi 4 nosnych, a tym samym ulatwiaja oderwanie sie kadluba od wody. Skutecznosc dzialania platów stabilizacyjnych, bedacych przedmiotem wynala¬ zku zostala doswiadczalnie sprawdzona. PL