Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.XI.1969 58656 KI. 5 b, 25/18 MKP E 21 c CZYTELN! UKD 622.232.4.D5 Urzedu Pctunto-, Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Zygmunt Jaromin, Helmut Blochel, Marcin Steindor, inz. Józef Chlech, inz. Jerzy Jagiellowicz Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Organ urabiajacy Przedmiotem wynalazku jest organ urabiajacy w postaci tarczy wirujacej dookola osi prostopad¬ lej do ociosu.Organy urabiajace w postaci tarczy sa znane.Noze tych organów umieszczone na obwodzie tar¬ czy wycinaja w caliznie pionowa szczeline otwie¬ rajac nowy ocios równolegly do ociosu poprzed¬ niego, lecz znajdujacy sie w caliznie na glebokosci kilkudziesieciu centymetrów. Miedzy tymi ociosa¬ mi pozostaje pionowa plyta weglowa, która nalezy odlupac zanim przeszkodzi ona dalszemu posuwa¬ niu walu tarczy.Z polamanej plyty otrzymuje sie wegiel w ko¬ rzystniejszych sortymentach niz wegiel uzyskany przez skrawanie. Dlatego pozadane jest, aby na kazdorazowe wycinanie szczeliny przypadala jak najgrubsza plyta. Na przeszkodzie temu stoi trud¬ nosc odlupywania tej plyty. Otwarte dotychczas zagadnienie techniczne sprowadza sie do takiego uksztaltowania organu urabiajacego tarczowego, aby zapewnic odlupywanie plyty przy stosunko¬ wo malej sile i malym nakladzie energii.Ze znanych prób rozwiazania tego zagadnienia najkorzystniejsze jest rozwiazanie bedace przed¬ miotem patentu glównego nr 54072. Tarcza odci¬ najaca z nozami na obwodzie, ma po stronie za¬ walowej zamocowany element odlupujacy polaczo¬ ny z nia w jedna calosc. Element ten ma postac ostroslupa lub stozka scietego. Jest on umieszczo¬ ny wspólsrodkowo z tarcza, do której przylega 10 15 20 25 30 wieksza podstawa. Podstawa ta ma srednice mniej¬ sza niz srednica skrawania. Nawet przy tym roz¬ wiazaniu organu urabiajacego lupanie pewnych rodzajów wegla wymaga znacznie wiekszego na¬ kladu energii oraz wiekszej sily dzialajacej na wal niz wycinanie szczeliny.Wynalazek znacznie ulatwia odlupywanie plyty weglowej. Polega on na mimosrodowym umiesz¬ czeniu elementu odlupujacego wzgledem tarczy wirujacej. Nacisk na wegiel z sila zmienna prze¬ chodzaca przy kazdym obrocie tarczy przez ma:d- mum i minimum powoduje pekanie wegla, który jest mniej odporny na dzialania dynamiczne niz na dzialania wylacznie statyczne.Element odlupujacy organ wedlug wynalazku moze miec postac znana z patentu nr 54072 stozka scietego, a moze równiez stanowic bryle nieregu¬ larna zblizona do stozka scietego. Pozadane jest aby element odlupujacy byl przylaczony do tar¬ czy przestawnie. Taki organ urabiajacy umozli¬ wia odnalezienie optymalnej mimosrodowosci umieszczenia elementu odlupujacego dla danego rodzaju wegla i danych predkosci obrotów orga¬ nu oraz posuwu maszyny. Szczególnie korzystne rozwiazanie wedlug wynalazku przestawnosci ele¬ mentu odlupujacego polega na mimosrodowym umieszczeniu zwiazanego z tarcza okraglego ele¬ mentu posredniego, na który wsuwa sie na wielo- wypustach element odlupujacy, majacy w tym ce¬ lu mimosrodowy otwór. Mimosrodowosci o któ- 5865658656 rych mowa, moga sie sumowac badz odejmowac dajac wypadkowa mimosrodowosc elementu odlu- pujacego wzgledem tarczy odcinajacej.W dalszym rozwinieciu wynalazku tarcze zaopa¬ trzono w noze po stronie czolowej, aby organ ura¬ biajacy uczynic zdolnym do samowrebiania sie przy posuwaniu maszyny prostopadle do ociosu.Ze wzgledu na ten rodzaj pracy w organie uksztaltowano otwory umozliwiajace wydobywanie sie urobku z pomiedzy tarczy a nowego ociosu.Umieszczanie nozy na czolowej scianie wirujacego organu jest znane 3 licznych rozwiazan organów samozawrebiajacych, jak równiez znane jest po¬ zostawianie otworów w czolowej scianie organów.Ponadto na tarczy umieszczono dysze do rozpy¬ lania wody doprowadzonej wnetrzem walu. Woda prowadzona w ten sposób do wykonywanej szcze¬ liny zabezpiecza przed pyleniem. Doprowadzanie wody do miejsca skrawania poprzez wnetrze walu jest cecha znana.Uzupelnienie nowej cechy, która jest mimosro- dowe umieszczenie elementu odlupujacego, lacznym zestawieniem cech znanych doprowadzilo do uzy¬ skania organu urabiajacego tarczowego o zaletach znacznie przewyzszajacych organy znane.Organ urabiajacy wedlug wynalazku jest uwi¬ doczniony na rysunku schematycznym, którego 10 15 20 25 fig. 1 przedstawia czesciowo widok boczny, a czes¬ ciowo przekrój osiowy organu, a fig. 2 widok or¬ ganu od strony ociosu.Organ sklada sie z tarczy 1 zaopatrzonej w no¬ ze 2 na obwodzie i w noze 3 po stronie czolowej oraz z elementu 4 odlupujacego. Organ ma pozosta¬ wione otwory 5 w celu usuwania urobku podczas zawrebiania oraz ma promieniowo skierowane dy¬ sze 6 do rozpylania wody doprowadzonej wne¬ trzem walu. Element 4 jest polaczony z tarcza 1 za pomoca elementu 1 przymocowanego na stale do tarczy 1, na który element 4 wsuwa sie na wielowpuscie 8. PL