Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.XI.1969 58614 KI. 21 e, 25/01 . MKP UKD G 01 r , t ) Wspóltwórcy wynalazku: inz. Roman Hnatowicz, mgr inz. Ludomir Olkusnik, mgr inz. Brunon Zdzienicki Wlasciciel patentu: Krakowska Fabryka Aparatów Pomiarowych Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Kraków (Polska) Przyrzad pomiarowy otwierany z przelacznikiem Przedmiotem wynalazku jest przyrzad pomiaro¬ wy otwierany z przelacznikiem obrotowym recz¬ nym, sluzacym do przelaczania miejsc pomiaru i/lub zakresów pomiarowych w przypadku przy¬ rzadu wielomiejscowego i/lub wielozakresowego.W znanych przyrzadach pomiarowych otwiera¬ nych z przelacznikami ustrój pomiarowy i pozo¬ stale elementy sa zamocowane w obudowie, a przelacznik jest przymocowany do drzwiczek w ten sposób, ze mechanizm przelacznika znajduje sie po wewnetrznej stronie drzwiczek, zas pokret¬ lo nasadzone na walek przelacznika znajduje sie po zewnetrznej stronie drzwiczek.Te znane rozwiazania w których caly przelacz¬ nik jest zamocowany w drzwiczkach przyrzadu, zapewniaja wprawdzie mozliwosc uzyskania jedno¬ znacznej informacji, o polozeniu przelacznika z polozenia pokretla, ale wymagaja stosowania wiaz¬ ki gietkich przewodów elektrycznych lub pneu¬ matycznych, laczacych ustrój pomiarowy oraz za¬ ciski lub krócce przylaczeniowe itp. elementy za¬ mocowane trwale w obudowie przyrzadu z prze¬ lacznikiem przymocowanym do ruchomych drzwi¬ czek.Rozwiazania takie wykazuja szereg wad i nie¬ dogodnosci uzytkowych, jak koniecznosc wykony- wania instalacji laczacej przelacznik z pozosta¬ lymi elementami dopiero po zalozeniu obudowy, mozliwosc uszkodzenia przewodów laczacych lub oderwania ich w miejscach polaczen przy c^e- 10 15 20 25 30 stym a niezbednym w eksploatacji przyrzadu otwie¬ raniu drzwiczek, koniecznosc kazdorazowego de¬ montowania instalacji laczacej ustrój pomiarowy i elementy przylaczeniowe z przelacznikiem lub wymontowywania przelacznika przy zdejmowa¬ niu obudowy, a takze przy przelacznikach elek¬ trycznych mozliwosc przypadkowych zwarc kon¬ cówek styków przelacznika odslonietych po ot¬ warciu drzwiczek.Celem wynalazku jest usuniecie wszystkich przy¬ toczonych wad i niedogodnosci.Cel powyzszy zostal osiagniety rw rozwiazaniu bedacym przedmiotem wynalazku dzieki temu, ze opracowano przyrzad pomiarowy z tworzacym z nim calosc przelacznikiem, zlozonym z dwu roz¬ lacznych wzgledem siebie zespolów, z których pierwszy zespól napedzajacy (zespól pokretla) za¬ mocowano trwale w otwieranych drzwiczkach przyrzadu, a drugi zespól przelaczajacy — w obu¬ dowie tego przyrzadu. Glównym elementem zespo¬ lu pierwszego jest osadzona na walku pokretla tarcza zabierakowa z otworem, glównym elemen¬ tem zespolu drugiego jest osadzona na walku prze¬ lacznika tarcza (dzwignia) ustalajaca z przesuw¬ nym wzgledem obu tarcz, oraz podpartym spre¬ zyna sworzniem, który jest wsuniety w otwór tar¬ czy zabierakowej i-moze wysunac sie z niego w dowolnym polozeniu, lub który jest wsuniety w otwór tarczy ustalajacej i slizga sie po tarczy zabierakowej do okreslonego polozenia umozliwia¬ jacego jego wsuniecie w otwór tej tarczy. 5361458614 Istnienie i rozmieszczenie wymienionych ele¬ mentów umozliwilo rozlaczenie obu zespolów w ich dowolnym polozeniu oraz ich laczenie w jed¬ nym dajacym sie okreslic polozeniu wzajemnym, dzieki czemu zrealizowano wazna dla przygoto¬ wania pomiaru latwosc eksploatacji i czynnosci obslugowo-naprawczych oraz wazna dla przebiegu pomiaru mozliwosc uzyskania jednoznacznej in¬ formacji o polozeniu przelacznika z polozenia po¬ kretla.Przedmiot wynalazku zostal objasniony w przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1' przedstawia zamocowanie prze¬ lacznika w przyrzadzie pomiarowym w przekroju, a fig. 2 przedstawia przekrój wzdluz linii A—A, zaznaczonej na fig. 1.Jak pokazano na fig. 1 i 2» w drzwiczkach 1 za¬ mocowanych do obudowy 2 przyrzadu za pomoca zawiasów 3 jest osadzony obrotowo walek 4 z za¬ mocowanym na nim od strony zewnetrznej drzwi¬ czek 1 pokretlem 5 i z zamocowana na tym wal¬ ku od wewnetrznej strony drzwiczek 1 przy po¬ mocy piasty 7 tarcza zabierakowa 6 z otworem 8 np. owalnym.Wewnatrz obudowy 2 przyrzadu jest zamoco¬ wany przelacznik 9, na którego walku 10 wspól¬ osiowym z walkiem 4 pokretla 5 i wchodzacym swoim koncem w stozkowo zakonczony otwór 11 piasty 7 jest zamocowana tarcza lub dzwignia usta¬ lajaca 12 z tuleja prowadzaca 13. Zakonczenie stozkowe otworu 11 piasty 7 umozliwia korekte wspólosiowosci laczonych walków 4 i 10. W tulei 13 jest osadzony przesuwnie sworzen ustalajacy np. walcowy, oparty jednym koncem o sprezyne 15 np. plaska, przymocowana do tarczy (dzwigni) ustalajacej 12 i naciskajaca sworzen 14 w kierun¬ ku tarczy zabierakowej 6, przy czym odleglosc sworznia 14 od walka 10 jest równa odleglosci otworu 8 od walka 4.W normalnym eksploatacyjnym polozeniu przy¬ rzadu przy zamknietych drzwiczkach 1 sworzen ustalajacy 14 jest wsuniety w otwór 8 tarczy za¬ bierakowej 6. Podczas otwierania drzwiczek 1 pia¬ sta 7 zsuwa sie z walka 10 przelacznika 9 a swo¬ rzen ustalajacy 14 wysuwa sie z otworu 8 tarczy zabierakowej 6. Natomiast podczas zamykania drzwiczek 1 walek 10 przelacznika 9 wsuwa sie w otwór 11 piasty 7, a sworzen ustalajacy 14 zo¬ staje wsuniety skutkiem nacisku tarczy zabiera¬ kowej 6 w otwór tulei prowadzacej 13 tarczy usta¬ lajacej 12, powodujac odksztalcenie sprezyny 15.Obracanie pokretla 5 powoduje obracanie sie wal¬ ka 4 z zamocowana na nim tarcza zabierakowa 6, po której slizga sie zakonczenie wsunietego w tu¬ leje 13 sworznia ustalajacego 14 az do polozenia natrafienia na otwór 8.W tym polozeniu sworzen ustalajacy 14 pod wplywem dzialania sprezyny 15 zostaje wsuniety w otwór 8, przez co nastepuje polaczenie tarczy zabierakowej 6 z tarcza ustalajaca 12, a wiec i polaczenie walków 4 i 10. Na zewnetrznej stronie drzwiczek 1 mozna wówczas jednoznacznie odczy¬ tac polozenie pokretla 5. Szerokosc otworu 8 w tarcz^ zabierakowej 6, oznaczona przez a na fig. 2, powinna byc wieksza od szerokosci sworznia usta¬ lajacego 14 o wartosc dopuszczalnych luzów.W przypadkach przyrzadów wielomiejscowych o duzej liczbie miejsc pomiaru i wynikajacej z tego 5 malych odleglosciach katowych miedzy oznacze¬ niami polozenia pokretla mozna przedmiot wyna¬ lazku wykonac w odmianie o zmniejszonych lu¬ zach, w której czesc sworznia 14 wchodzaca w otwór 8 jest zbiezna, np. stozkowa. Moment ob- io rotowy potrzebny do napedzania walka 10 powi¬ nien byc wiekszy od momentu obrotowego pocho¬ dzacego od sil tarcia miedzy sworzniem ustala¬ jacym 14 a tarcza zabierakowa 6. W przypadkach przyrzadów w których moment obrotowy walka 15 10 jest maly mozna przedmiot wynalazku wyko¬ nac o zmniejszonym tarciu, w której w zakoncze¬ niu sworznia ustalajacego 14 jest Osadzony element toczny, np. kulka lub kólko. W przyjpadkach przy¬ rzadów, w których zachodzi potrzeba , przenosze- 20 nia wiekszych momentów obrotowych, mozna przedmiot wynalazku wykonac o zwiekszonym momencie, w której liczba otworów 8, tulei pro¬ wadzacych 13, sworzni ustalajacych 14 i sprezyn 15 jest wieksza od jednosci, co zaznaczono na fig. 25 2 linia przerywana.W tym przypadku rozmieszczenie katowe tych elementów moze byc dowolne, ale warunek jed¬ noznacznosci okreslenia polozenia przelacznika 9 z polozenia pokretla 5 wymaga, aby odlegloscia 30 sworzni 14 od osi walka 4, równe odleglosciom otworów 8 od osi walka 10, byly miedzy soba rózne. PL