PL58519B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest system telewizji kolorowej, w którzym stosuje sie modu¬ lacje pomocniczej fali nosnej chrominancji (kolo- rowosci) lezacej w pasmie czestotliwosci sygnalu jaskrawosci.W znanych systemach w telewizji barwnej spel¬ niajacych warunek odpowiedniosci stosuje sie w celu przenoszenia informacji kolorowosci rózne sposoby modulacji (kodowania) i demodulacji (de¬ kodowania) fali nosnej kolorowosci sygnalem chro¬ minancji. Celem tych róznorodnych bedacych w uzy¬ ciu sposobów modulacji fali nosnej chrominancji jest spelnienie nastepujacych wymagan odnosnie zlozonego sygnalu telewizji kolorowej przenoszo¬ nego przez jeden kanal informacyjny lub pamiec emisji telewizyjnej.Prawidlowe pod wzgledem barwy przenoszenie obrazu równiez w przypadku niepozadanej modu¬ lacji fazowej sygnalu fali nosnej kolorowosci, du¬ za odpornosc na zaklócenia sygnalu chrominancji, dobra odpowiedniosc (niewielka widocznosc dese¬ niu zaklóceniowego spowodowanego fala nosna chrominancji na ekranie obrazowym telewizorów monochromatycznych, czarno-bialych, przy odbio¬ rze telewizji kolorowej), mozliwie najlepsze wyko¬ rzystanie istniejacego kanalu informacyjnego przy przesylaniu wszystkich niezbednych informacji, da¬ leko idace uproszczenie obwodu chrominancji w odbiorniku (dekoder dla sygnalu fali nosnej ko¬ lorowosci). 2 Jak na to wskazuje istniejaca literatura nie jest dotychczas znany zaden system telewizji koloro¬ wej, który spelnialby równoczesnie wszystkie po¬ wyzsze wymagania. 5 Jako najlepszy z punktu widzenia odpornosci na zaklócenia rodzaj modulacji fali nosnej chromi¬ nancji moze byc uznana modulacja bilansowo-kwa- draturowa.W znanych systemach jednoczesnej (symulanto- io wej) telewizji kolorowej z modulacja bilansowo- -kwadraturowa fali nosnej chrominancji wprowa¬ dza sie w zestawiany sygnal telewizji kolorowej specjalny sygnal synchronizacji chrominancji, sta¬ nowiacy ciag drgan skladajacy sie z 10 do 12 drgan 15 referencyjnej fali nosnej chrominancji z faza ze¬ rowa i przenoszony w trakcie impulsu wybierania linii. Ten sygnal synchronizacji chrominancji uzy¬ ty jest w odbiorniku do synchronizowania gene¬ ratora kwarcowego (oscylatora miejscowego) fali 20 nosnej w chrominancji, którego drgania sa dopro¬ wadzane lacznie z sygnalem chrominancji (fala nosna modulowana kwadraturowo) do detektorów fazy na przyklad detektorów synchronicznych, w których uzyskuje sie sygnaly modulacji. 25 Doprowadzone do detektora fazowego w odbior¬ niku sygnaly róznia sie wiec zasadniczo nie tylko swym skladem, ale równiez niepozadanym znie¬ ksztalceniem fazowym, któremu poddany zostal pelny sygnal telewizji kolorowej w czasie przei- 30 scia przez kanal przesylowy. 5851958519 4 Informacja kolorowosci modulowanej fali nosnej chrominancji wykorzystuje w ogólnosci stosunko¬ wo szerokie pasmo czestotliwosci, okolo 3 MHz (obydwa pasma czestotliwosci modulacyjnej) i kaz¬ da nierównomiernosc przebiegu fazowego w tym pasmie, na przyklad ograniczenie amplitudy jed¬ nostronnego pasma powoduje niepozadana modu¬ lacje fazowa sygnalu fali nosnej chrominancji.Przy tym sygnal oscylatora fali nosnej chromi¬ nancji synchronizowanego przez sygnal synchro¬ nizacji kolorowosci w waskopasmowym kanale od¬ biornika (synchronizacja ukladem kola zamacho¬ wego) jest praktycznie pozbawiony niepozadanej modulacji fazowej.Sygnal kolorowosci przesylany przez fale nosna chrominancji, naklada sie na rózne poziomy sy¬ gnalu jaskrawosci, uzyskujac wskutek tego tak zwane róznicowe bledy fazowe w przypadku gdy niepozadane przesuniecia fazowe pomocniczej fali nosnej sa zalezne od poziomu zestawianego sygnalu telewizji barwnej (kanal przesylowy stanowi czwórnik z nieliniowa reaktywna opornoscia po¬ zorna, której wartosc zalezy od poziomu sygnalu wejsciowego). Sygnal synchronizacji kolorowosci lezy natomiast zawsze na tym samym poziomie czerni, tak ze niepozadane róznicowe przesuniecia fazowe tego sygnalu sa ogólnie biorac inne niz dla przenoszonego przez fale nosna chrominancji sy¬ gnalu kolorowosci.Na wyjsciu detektorów synchronicznych poja¬ wiaja sie wiec sygnaly, które sa proporcjonalne nie tylko do sygnalu uzytkowego w stosunku do fali nosnej kolorowosci odniesienia, ale równiez do sy¬ gnalu chrominancji znieksztalconego modulacja fa¬ zowa.Z tego powodu system telewizji kolorowej opar¬ ty na modulacji kwadraturowej nie spelnia dwóch z wyzej wymienionych wymagan, a mianowicie wymagania niewielkiej podatnosci na zaklócenia sygnalów przenoszonych przez fale nosna chromi¬ nancji spowodowane niepozadana modulacja fazo¬ wa w kanale przesylowym i wymagania mozliwie pelnego wykorzystania kanalu przesylowego do przesylania jedynie informacji uzytkowych. Dru¬ gostronne pasmo modulacyjne nie przenosi w roz¬ patrywanym systemie telewizji kolorowej zadnych innych informacji w przeciwienstwie do pierwsze¬ go, poddane jest jednak zmianom amplitudy po¬ wodujaca powstawanie niepozadanej modulacji fa¬ zowej fali nosnej chrominancji.Ponadto obsluga odbiornika przy tego rodzaju systemie telewizji kolorowej jest bardzo skompli¬ kowana, poniewaz niezbedne sa w tym przypadku dwa dodatkowe nastawienia (odcienia i nasycenia barwy).Znany jest równiez system telewizji barwnej, w którym, zlozony sygnal chrominancji ksztaltowany jest w taki sam sposób jak w wyzej opisanym sy¬ stemie z modulacja kwadraturowa fali nosnej chro¬ minancji i przenoszeniem sygnalu synchronizacji.Z tego powodu pozostaja równiez w odbiorniku wszystkie odpowiednie elementy obwodu chromi¬ nancji poprzedniego systemu (zwlaszcza oscylato¬ ry kwarcowe fali nosnej chrominancji). W celu zmniejszenia wrazliwosci sygnalu fali nosnej chro¬ minancji na niepozadana modulacje fazowa stosu¬ je sie w tej metodzie statystyczna korekte bledów (statystyczna pamiec). W tym celu wprowadza sie w czasie emisji dodatkowa modulacje fazowa sy- 5 gnalu fali nosnej chrominancji od linii do linii Z tego powodu niezbedne jest jednak równiez do¬ datkowe urzadzenie w odbiorrtiku, które, musi mia¬ nowicie zawierac pamiec statystyczna sygnalu chrominancji w postaci linii opózniajacej o czasie 10 magazynowania równym czasowi trwania linii, ze¬ spól do algebraicznego dodawania opóznionych i nie opóznionych sygnalów oraz elektroniczny prze¬ lacznik do wyeliminowania dodatkowej modulacji fazowej sygnalu od linii do linii (zmiana bieguno- 15 wosci sygnalu modulacji).Jednak oddzialywanie nie pozadanej modulacji fazowej nie zostalo w tym systemie telewizji kolo¬ rowej ze statystyczna korekta bledów calkowicie wyeliminowane. Znieksztalcenie barwy zostaje mia- 2o nowicie w tym przypadku przeksztalcone w znie¬ ksztalcenie nasycenia koloru. Ponadto w odbiorni¬ ku w stosunku do pierwszego omówionego syste¬ mu niezbedne sa dodatkowe obwody chrominancji, powodujac przez to tym wieksze jego skompliko- 25 wanie im wymagana jest lepsza korektura bledów wywolanych przez niepozadana modulacje fazowa w kanale przesylowym.W wyniku tego kanal chrominancji odbiornika wykazuje znacznie bardziej skomplikowana budo- 30 we niz w innych znanych systemach telewizji bar¬ wnej.W trzecim znanym dotychczas systemie telewizji kolorowej obydwa niezbedne sygnaly chrominancji przenoszone sa na zmiane w co drugich liniach przy zastosowaniu modulacji czestotliwosci fali nosnej chrominancji. W odbiorniku przewidziana jest natomiast linia opózniajaca (urzadzenie do ma¬ gazynowania sygnalu, który uprzednio przyszedl), której czas magazynowania jest równy czasowi trwania linii, jak równiez dwa dyskryminatory czestotliwosci. To urzadzenie pamieciowe powodu¬ je, ze obydwa sygnaly chrominancji ukazuja sie równoczesnie w odbiorniku, a mianowicie pierwszy sygnal jako opózniony (na wyjsciu linii opózniaja¬ cej), a drugi jako nie opózniony (na wejsciu linii opózniajacej).W tym systemie przenoszona jest wiec tylko po¬ lowa informacji kolorowosci w porównaniu do |0 pierwszego systemu telewizji kolorowej, przy czym kazdy sygnal chrominancji trwa dzieki urzadzeniu pamieciowemu w czasie odpowiadajacym podwój¬ nemu czasowi trwania linii. Wskutek nierówno- czesnego przenoszenia obydwu sygnalów chromi- 5 nancji zmniejszone jest ich wzajemne znieksztal¬ cenie skosne. Ponadto modulacja czestotliwosci jest mniej wrazliwa na znieksztalcenia fazowe w kana¬ le przesylowym (poza przypadkami, gdy sygnal fa¬ li nosnej chrominancji naklada sie na ostre przej- 0 scia sygnalu jaskrawosci, wskutek czego nie po¬ zadana róznicowa modulacja fazowa przeksztalca sie w szkodliwa modulacje czestotliwosci). Tego ro¬ dzaju sygnal wykazuje równiez zmniejszona wra¬ zliwosc w stosunku do amplitudy w funkcji cze- i stotliwosci, poniewaz amplituda sygnalu modulo-5 58510 6 wanego czestotliwoscia jest ograniczona w urza¬ dzeniu odbiornika.Opisany ostatnio system telewizji kolorowej po¬ siada jednak nastepujace wady. Odpornosc na znie¬ ksztalcenia • fali nosnej chronizacji modulowanej czestotliwoscia jest mniejsza w porównaniu do sy¬ gnalu o modulacji kwadraturowej, zwlaszcza zas v?f przypadku nizszych poziomów sygnalu gdy sto¬ sunek do zaklócen jest blizszy wartosci progowej.Sygnal uzyteczny wykazuje przy wystepowaniu szumów zwiekszona wrazliwosc na zaklócenia prze¬ biegu amplitudy w funkcji czestotliwosci oraz zwiekszona wrazliwosc na tlumienie jednej z mo¬ dulowanych wsteg bocznych (gdy stosunek sygna¬ lu do zaklócen fali nosnej chrominancji oslabiony przez charakterystyke amplitudowo-fazowa kanalu przesylowego zbliza sie do wartosci progowej 6 dB lub ponizej niej, nie jest w zasadzie mozliwe usu¬ niecie znieksztalcen po stronie odbiornika).Celem niniejszego wynalazku jest wyeliminowa¬ nie opisanych wyzej wad i niedogodnosci, i stwo¬ rzenie takiego systemu telewizji kolorowe"], w któ¬ rym znieksztalcenia barwy wyeliminowane zosta¬ na równiez w przypadku wystepowania niepoza¬ danej modulacji fazowej sygnalu fali nosnej chro¬ minancji w kanale przesylowym umozliwiajace równoczesnie utrzymanie odpornosci na zaklóce¬ nia tego sygnalu i nie powodujac skomplikowania' budowy odbiornika.Zadanie to zostalo zgodnie z wynalazkiem roz¬ wiazane w ten sposób, ze informacja chrominancji uksztaltowana zostaje w koderze po stronie emisji i przeniesienia przy zastosowaniu modulacji fazo- wo-róznicowo-bilansowo-kwadraturowej fali nosnej chrominancji na najblizsza linie, przy czym regula modulacji amplitudowej jest jednakowa dla oby¬ dwu linii, zas regula modulacji fazowej rózna. Fa¬ za nosna pomocnicza jest mianowicie w czasie trwania jednej linii wykorzystana jako faza refe¬ rencyjna do ksztaltowania modulowanego sygnalu fali nosnej chrominancji w drugiej linii. Ponowne uzyskanie informacji kolorowosci w odbiorniku nastepuje przez zmagazynowanie sygnalu fali no¬ snej chrominancji, linii która uprzednio przebiegla w linii opózniajacej i demodulacji róznicy faz mie¬ dzy opóznionym i nie opóznionym sygnalem fali nosnej chrominancji.Uksztaltowanie przeniesionego przez fale nosna chrominancji sygnalu barwnego do przeniesienia i otrzymania emisji telewizji kolorowej jest mo¬ zliwe zgodnie z wynalazkiem jednym z dwóch na¬ stepujacych sposobów. W pierwszym z tych sposo- bów stosuje sie modulacje fazowo-róznicowa fali nosnej chrominancji w co drugiej linii przez co wystepuja róznice wartosci fazowych fali nosnej chrominancji w sasiednich liniach (przenoszonych w kolejnosci jedna po drugiej), zas róznica fazowa miedzy sygnalami fali nosnej chrominancji dla obydwu linii odpowiada zmianie odcieniu koloru wzdluz wybieranej linii, podczas gdy sposób mo¬ dulacji fazowej fali nosnej chrominancji w co dru¬ giej linii jest ten sam. Opisana modulacja fazowo- -róznicowa pomocniczej fali nosnej w co drugiej linii moze byc zrealizowana w rózny sposób. Je¬ den z tych sposobów polega na modulacji fazowo- -róznkowej w co drugiej liniii ze stala faza fali no¬ snej chrominancji w jednej linii. W tym przypad¬ ku przenoszona jest w czasie trwania jednej linii fala nosna chrominancji modulowana zarówno w 6 amplitudzie jak i w fazie (modulacja bilansowo- -kwadraturowa). W tym przypadku amplituda mo¬ dulowanego sygnalu fali nosnej chrominancji jest równa wartosci bezwzglednej sumy geometrycznej dwóch sygnalów modulacyjnych przyjetych z okre¬ slonymi wspólczynnikami, przykladowo czesci róz¬ nicowego sygnalu chrominancji kiER_Y oraz k2EB-Y sa równe, natomiast wartosc chwilowa fazy po¬ mocniczej fali nosnej jest równa arctg ze stosunku amplitud wymienionych sygnalów modulacyjnych.W najblizszej linii przenosi sie fale nosna chromi¬ nancji tylko z modulacja amplitudowa tak, ze obwiednie modulacji amplitudowych abydwu linii sa takie same, natomiast nie przewiduje sie modu¬ lacji fazowej drugiej linii (faza drgan sygnalu fali nosnej chrominancji jest równa fazie referencyj¬ nej). Pelny sygnal telewizji kolorowej moze byc wiec opisany matematycznie w dwóch nastepuja¬ cych liniach w nastepujacy sposób: Linia 1: E2 = Eyl + Esl = Eyl + K|/ kj. E^.y + k2E2B.y. k E • sin (to0t+ arct 1Jl'y)= En + A • sin. (o0t + k25B_y Linia 2: E2 = Ey2 + Es2 = E^2 k\ k^R-y + k*a E*B-y. • sin co0t = Ey2 + A • sin <0ot.W równaniach tych oznaczaja: Ei i E2 — calkowite sygnaly telewizji kolo¬ rowej odpowiadajace pierwszej i drugiej nastepujacej po sobie prze¬ noszonej linii, Eyi i Eyj — przyporzadkowane odpowiednio pierwszej i drugiej przenoszonej li- nii sygnaly jaskrawosci, Esi i Es2 — sygnaly pomocniczej fali nosnej chrominancji z modulowana i stala faza odpowiadajace pierwszej i drugiej przenoszonej linii, ki, ka k — stale wspólczynniki, co0 — czestotliwosc katowa fali nosnej chrominancji, A = k /k^EFR-y + k*2E*B-y — amplituda sygnalu fali nosnej chromi¬ nancji, k Ed y snej chrominancji.Modulacja fazowo-róznicowa w co drugiej linii moze byc równiez realizowana na innej drodze, a mianowicie w ten sposób, ze modulacja fazowa utrzymana jest w obydwu liniach. Jezeli na przy¬ klad sygnal fali nosnej chrominancji w pierwszej \ linii okreslony jest równaniem: A •sin ( 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6058519 s to sygnal fali nosnej w drugiej linii musi spelniac równanie . A-sin (coot-f+ nn^i), W równaniach tych Q oznacza czestotliwosc mo¬ dulowanego sygnalu, a m dowolna liczbe calkowita. m — 1 Istnienie w drugim równaniu czlonu II—— ozna¬ cza, ze modulacja bilansowa fali nosnej chrominan¬ cji w czasie przebiegu drugiej linii nastepuje przez sygnal jednoimienny. Innymi slowami faza pomoc¬ niczej fali nosnej ma zawsze wartosc 2m • 180° — — (p/2, w odróznieniu ad pierwszej linii, gdzie wsku¬ tek zastosowania sygnalu dwubiegunowego faza po¬ mocniczej fali nosnej ma wartosc w dodatnich po¬ lówkach fal sygnalu modulacyjnego 2m • 180°+q/2, a w ujemnych polówkach fal tego sygnalu (2 m + 1) 180° + | .Zastosowanie modulacji fazowo-róznicowej z faza q cp + t i - t w co drugiej linii jest wiec równowaz¬ ne ze stosowaniem modulacji z przenoszeniem war¬ tosci fazy 0 i cp.Róznica miedzy tymi dwoma sposobami daje sie odczuc jedynie w postaci deseniu zaklóceniowego fali nosnej chrominancji na ekranie obrazowym od¬ biornika telewizji czarno-bialej przy odbiorze emi¬ sji telewizji barwnej spelniajacej warunek odpo- wiedniosci. Ponadto wykorzystanie wartosci fazo- 9 wych + 2" i lub q? i 0 nie ma absolutnie zadnego wplywu na obwody dekodujace odbiornika telewizji kolorowej.W drugim sposobie pomocnicza fala nosna chro¬ minancji modulowana jest w jednym wierszu spo¬ sobem fazowo-róznicowym przez modulacje bilan- sowo-kwadraturowa, a mianowicie tak, ze faza fali nosnej w czasie przebiegu jednej linii przenoszone¬ go obrazu barwnego jest równa sumie algebraicznej fazy fali nosnej chrominancji we wszystkich po¬ przednio wybranych liniach danego obrazu czast¬ kowego. Sumowanie wartosci fazowych fali nosnej chrominancji w poszczególnych liniach moze naste¬ powac od linii do linii przy zastosowaniu dodatko¬ wej zmiany biegunowosci fazy, albo tez bez niej.Wartosc modulacji fazowej wzdluz linii n — 1 moze byc przy tym wykorzystana w postaci sygnalu refe¬ rencyjnego do uksztaltowania fali nosnej chromi¬ nancji nastepnej, n-tej linii).W przypadku modulacji fali nosnej pomocniczej ze zmiana kierunku rysowania przebiegu w nastep¬ nej linii sygnal fali nosnej chrominancji Es okre¬ slaja nastepujace równania: Dla linii 1: Esl = Ax • sin (co0t + (Pi) Dla linii 2: i-rm-\ Es2 = A2 • sin (co0t + qi — cp2 + II ^ ) Dla linii 3: Es3 = A3 • sin (co0t + tpx — qp2 + cp3) Dla linii 4: 10 15 25 35 45 50 55 60 m-1, Es4 = A4 • sin (co0t + qi — cp2 + Dla linii n: n n Esn = AnSin [co0t + y i-0 i=0 We wzorach tych i oznacza numer linii, zas Ax =|/rk12 (E2R_y)i + k*2 (E2B-y)i — modulacje amplitudowa, natomiast . kl(E2R_y)i =arctg w y _ k2(EsB_y)i modulacje fazowa fali nos¬ nej chrominancji w czasie przebiegu odpowiednij li- nii. Czlon II——— (i — 1) oznacza, ze w czasie prze¬ biegu kazdej linii o tej samej liczbie porzadkowej przenoszony jest sygnal, który powstaje jako wynik modulacji bilansowej fali nosnej chrominancji z sy¬ gnalem jednoimiennym (nie jest przewidziana zmia¬ na kierunku fazy fali nosnej chrominancji z czesto¬ tliwoscia sygnalu modulacyjnego wynoszacego fl).Do ksztaltowania sygnalu fali nosnej chrominancji w czasie przebiegu pierwszej linii kazdego obrazu polówkowego uzywana jest pomocnicza fala nosna chrominancji modulowana faza zerowa.Przy przenoszeniu elementów obrazu kolorowego w których odcien barwy w kierunku poprzecznym do wybieranej linii pozostaje niezmieniony naste¬ puje wiec przy modulacji fazowo-róznicowej fali nosnej chrominancji rozdwojenie sygnalów w na¬ stepujacych po sobie liniach, a wskutek tego nie wystepuje zadna róznica w zmianie znaku w sto¬ sunku do sygnalu przy modulacji fazowo-róznico¬ wej w co drugiej linii ze stala faza w kazdej linii.Jezeli bowiem i+1 = 0 jest równa zeru, podczas gdy miejsca gdzie naste¬ puje zmiana odcienia barwy, to jest gdzie 9, ^ utrzymana zostaje róznica w odcieniu barwy w kie¬ runku poprzecznym wybieranej linii. W ten sposób uzyskuje sie na ekranie obrazowym odbiornika pel¬ na ostrosc obrazu barwnego w kierunku pionowym, zas wykorzystanie sygnalu telewizji barwnej po stronie odbiornika nastepuje w identyczny sposób jak przy przenoszeniu obrazów barwnych z modu¬ lacja fazowa lub róznicowa fali nosnej chrominan¬ cji w co drugiej linii (przelaczenie obwodów chro¬ minancji w odbiorniku pozostaje niezmienione). W przypadku gdy modulacja fali nosnej chrominancji w poszczególnych liniach realizowana jest sposo¬ bem fazowo-róznicowym bez dodatkowej zmiany znaku modulacji fazowej od linii do linii, sygnal fali nosnej chrominancji okreslaja nastepujace rów¬ nania matematyczne: Dla linii 1: Esl = Ax • sin (coQt + (Pi) Dla linii 2: +_ m—1 Es2 = A2 • sin (co0t + qi + cpJTI q ) Dla linii 3: Es3 = A3 • sin (co0t + 2 4 Dla linii 4: Es4 — A4 • sin (co0t + 10 Dla linii n: n Esn = An • sin [coQt + ^ ?4 + n™^1- (i—1)] i=0 Przez wyeliminowanie dodatkowej modulacji fa¬ zowej pomocniczej fali nosnej (zmiany znaku cpi) od linii do linii mozliwe jest pewne uproszczenie przeksztalcania sygnalów fali nosnej chrominancji w odbiorniku, gdyz w tym przypadku odpada rów¬ niez odpowiednia demodulacja fazowa w odbior¬ niku.Do ksztaltowania sygnalu fali nosnej chrominan¬ cji w czasie przebiegu pierwszej linii kazdego obra¬ zu uzywa sie fali nosnej chrominancji modulowanej faza zerowa.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, na którym fig. la, b, c, d przedstawiaja wy¬ kresy wektorowe sygnalu fali nosnej chrominancji przy modulacji fazowo-róznicowej fali nosnej w co drugiej linii (ze stala faza w czasie przebiegu kaz¬ dej linii), fig. 2a, b, c, d — wykresy wektorowe sy¬ gnalu fali nosnej chrominancji przy modulacji fa¬ zowo-róznicowej fali nosnej w co drugiej linii (przy modulacji polówek fazy), fig. 3a, b, c, d, e, f, g, h, i, j — wykresy wektorowe sygnalu fali nosnej chro¬ minancji przy modulacji fazowo-róznicowej w ko¬ lejnych liniach ze zmiana znaku, fig. 4a, b, c, d, e, f, g, h, i, j — wykresy wektorowe sygnalu fali no¬ snej chrominancji przy liniowej modulacji fazowo- -róznicowej fali nosnej bez dodatkowej zmiany zna¬ ku modulacji fazowej od linii do linii, fig. 5 — uproszczony schemat blokowy koderu nadajnika, w którym calkowity sygnal telewizji kolorowej uksztaltowany jest przez modulacje fazowo-rózni- cowa fali nosnej chrominancji w co drugiej linii (przy stalej fazie pomocniczej fali nosnej w czasie przebiegu kazdej z kolejno przenoszonych linii), fig. 6 — uproszczony schemat blokowy koderu nadajni¬ ka, w którym calkowity sygnal telewizji kolorowej ksztaltowany jest przez modulacje fazowo-róznico- wa fali nosnej chrominancji w co drugiej linii (przy modulacji polówek fazy), fig. 7 — uproszczony sche¬ mat blokowy koderu nadajnika, w którym calkowi¬ ty sygnal telewizji kolorowej ksztaltowany jest przez modulacje fazowo-róznicowa fali nosnej chro¬ minancji w kazdej linii ze zmiana znaku, fig. 8a i b — wykresy wektorowe dekodowania sygnalu fali nosnej chrominancji w kolejnych liniach po stronie odbiornika przy modulacji fazowo-róznicowej w co drugiej linii ze stala faza w czasie przebiegu kaz¬ dej kolejno przenoszonej linii, fig. 9a i b — wy¬ kresy wektorowe dekodowania sygnalu fali nosnej chrominancji przy liniowej modulacji fazowo-róz¬ nicowej bez dodatkowej zmiany znaku modulacji fazowej od linii do linii, fig. 10 — uproszczony sche¬ mat blokowy odbiornika pracujacego systemem te¬ lewizji barwnej wedlug wynalazku, fig. 11 — upro¬ szczony schemat blokowy obwodu chrominancji od¬ biornika do dekodowania sygnalu telewizij koloro¬ wej przy modulacji fazowo-róznicowej w co drugiej linii i przy modulacji fazowo-róznicowej fali nos¬ nej chrominancji w sasiednich liniach ze zmiana znaku, a fig. 12 — uproszczony schemat blokowy obwodu chrominancji odbiornika do dekodowania sygnalu telewizji barwnej przy liniowej modulacji fazowo-róznicowej fali nosnej chrominancji bez do¬ datkowej zmiany znaku modulacji fazowej od linii do linii.Fig. la — d przedstawia wykres wektorowy sy- 5 gnalu fali nosnej chrominancji w pierwszej i dru¬ giej linii odpowiadajacy dodatniej i ujemnej polów¬ ce fali sygnalu modulacyjnego przy modulacji fa¬ zowo-róznicowej fali nosnej w co drugiej linii ze stala faza w kazdej linii. 10 Fig. 2a—d przedstawia odpowiedni wykres wek¬ torowy dla przypadku modulacji fazowo-róznicowej fali nosnej chrominancji w co drugiej linii z polów¬ kowym katem fazowym. W trakcie zmiany biegu¬ nowosci sygnalu modulacyjnego z wartosci dodat- 15 niej na ujemna (fig. la, b i fig. 2a, b) faza pomocni¬ czej fali nosnej w czasie przebiegu pierwszej linii zostaje odwrócona o 180° zgodnie z równaniami: Esl = Ax • sin (co0t + cp) lub 20 9 Esl = A: • sin (co0t + -^ ) W czasie przebiegu drugiej linii (lc, d i fig. 2c, d) nie wystepuje zmiana kierunku fazy, gdyz w tym przypadku faza fali nosnej chrominancji jest wzdluz 25 wybieranej linii stala zgodnie z równaniem " Es2 = A2 • sin (o0t albo tez przyjmuje wartosc 55 9 n -2 + n^-^ zgodnie z równaniem Es« A2 sin (coQt — iz + II m—1 n Róznica faz sygnalów fali nosnej chrominancji 35 pierwszej i drugiej linii odpowiadajaca dodatniej polówce fali sygnalu modulacyjnego wynosi wiec cp (9i + 92) lub o , zas róznica faz odpowiadajaca ujem- 9i + 92 40 nej polówce fali ma wartosc Fig. 3a—j przedstawia wykres wektorowy dla sy¬ gnalu pomocniczej fali nosnej przy liniowej modu¬ lacji fazowo-róznicowej ze zmiana znaku. Wykres 45 ten dotyczy dodatnich i ujemnych polówek fali sy¬ gnalu modulacyjnego w czasie przebiegu pieciu na¬ stepujacych po sobie linii. W celu lepszego przed¬ stawienia wybrano przypadek, gdy 4- 50 Sygnal fali nosnej chrominancji w kazdej wybie¬ ranej linii na fig. 3a, b, Esi, na fig. 3c, d, Es2, na fig. 3e, f, Es3, na fig. 3g, h, Es4 i na fig. 3i, j Es5 okreslo¬ ne sa nastepujacym równaniem matematycznym: = An sin [co0t + N cp 2i+i — 2_. 9 2i + i=o + n a a-i)] 65 Jak to wynika z powyzszego równania oraz z ry¬ sunku fazy sygnalów pomocniczej fali nosnej Esi, Es3 oraz Es5 odpowiadajace dodatnim i ujemnym po¬ lówkom fal sygnalu modulacyjnego róznia sie od siebie o 180°. Natomiast fazy sygnalów ES2 i Es4 po¬ zostaja niezmienione.11 58519 12 Na fig. 4a—j przedstawiono odpowiednie wykre¬ sy wektorowe sygnalów fali nosnej chrominancji dla pieciu nastepujacych po sobie linii oraz dla do¬ datnich i ujemnych polówek fal sygnalu modula- cyjnego.Sygnaly fali nosnej chrominancji przyporzadko¬ wane tym pieciu liniom, na fig. 4a, b, ESi, na fig. 4c, d, Es2, na fig. 4e, f, ES3, na fig. 4g, j, Es4, i na fig. 4i, j, Es5, przebiegaja w przypadku liniowej modu¬ lacji fazowo-róznicowej bez dodatkowej zmiany znaku modulacji fazowej od linii do linii wedlug nastepujacego równania: n Esn = An • sin [co0t + /, ?i - n—^— (i—1)] 1=0 Jako referencyjna fale nosna chrominancji (os modulacji) do formowania sygnalu kolorowosci sto¬ suje sie przy kazdej nastepnej linii faze sygnalu chrominancji poprzedniej linii. Z tego powodu osie wspólrzednych na rysunku sa przy kazdej nastep¬ nej linii obrócone o kat równy fazie sygnalu chro¬ minancji linii poprzedniej.Fig. 5 przedstawia uproszczony uklad blokowy kodera po stronie nadawania, w którym calkowity sygnal telewizji kolorowej ksztaltowany jest przy wykorzystaniu modulacji fazowo-róznicowej fali nosnej chrominancji w co drugiej linii. Rysunek odnosi sie przy tym do przypadku gdy faza w jed¬ nej z dwóch kolejno po sobie wybieranych linii po¬ zostaje stala.Sygnaly barwne ER, EB i EG odpowiadajace obra¬ zowi barwnemu i przychodzace na przyklad od te¬ lewizyjnej kamery studyjnej zostaja obok niezbed¬ nego sygnalu impulsowego Ec z generatora syn¬ chronizujacego doprowadzone do przeksztaltnika 1- Tu utworzone zostaja trzy sygnaly wizyjne, a mia¬ nowicie jeden sygnal jaskrawosci Ey i dwa sygnaly róznicowe chrominancji Er_y i Es-y.Sygnal jaskrawosci Ey przekazywany jest z wyj¬ scia przeksztaltnika 1 do sumatora 2, w którym dodany zostaje do niego sygnal fali nosnej chro~ minaincji, po czym calkowity sygnal telewizji bar¬ wnej Ey + Es zostaje wzmocniony i przeksztalcony w sposób niezbedny do przeniesienia go, oraz skie¬ rowany do nadajnika telewizji barwnej.Sygnaly róznicowe chrominancji Er-y i Eb-y prze¬ kazywane sa z wyjscia przeksztaltnika 1 do modu¬ latora! bilansowo-kwadraturowego 3, do którego do¬ prowadzone jest równiez jako pomocnicza fala nos¬ na referencyjna napiecie drgajace o czestotliwosci katowej coQ. W modulatorze 3 nastepuje uksztalto¬ wanie modulowanego kwadraturowo sygnalu chro¬ minancji Esi = Ai sin (a0t + przez sumowanie kwadraturowe dwóch modulowa¬ nych sposobem bilansowym napiec? ki ER.y cos co0t i k2EB-y sin Uzyskany w modulatorze 3 sygnal Esl jest z jego wyjscia doprowadzony do przelacznika 4 i bloku 5, w którym utworzona! zostaje obwiednia wchodzace¬ go modulowanego kwadiraturowo napiecia ESi, co mozna uzyskac na przyklad przez modulacje ampli¬ tudowa. Na wyjsciu z bloku 5 pojawia sie napiecie, którego przebieg okreslony jest nastepujacym rów¬ naniem: A = k ]/k2i E*R_y + k*2 E*B-y Napiecie to zostaje przylozone do modulatora bi¬ lansowego 6, do którego doprowadzone jest równiez napiecie fali nosnej chrominancji referencyjnej sin co0t, podobnie jak to mialo miejsce w bloku 3.Sygnal wyjsciowy z modulatora bilansowego 6 okreslony równaniem: Es2 = A2 sin co0t przekazywany jest na drugie wejscie przelacznika 4, na którego wyjsciu pojawiaja sie na zmiane sy¬ gnaly Esl i Es2 kolejno po sobie nastepujacych linii.Te dwa nastepujace po sobie wzajemnie sygnaly doprowadzone zostaja do bloku 7 znieksztalcajace¬ go amplitude, na którego wyjsciu pojawia sie na¬ piecie proporcjonalne do VA. Nalpiecie to przy¬ kladane jest do wejscia sumatora 2 w celu zsumo¬ wania go z sygnalem jaskrawosci Ey i uksztaltowa¬ nia calkowitego sygnalu telewizji barwnej.W czasie wybierania rastrowego moga byc prze¬ noszone lacznie z calkowitym sygnalem telewizji barwnej sygnaly pomocnicze zlozone z drgan mo¬ dulowanych i nie modulowanych pomocniczych fal nosnych i dodawane w czasie ksztaltowania do sy¬ gnalów Esi i Es2. Te dodatkowe sygnaly moga slu¬ zyc w odbiorniku dlai celów pomocniczych jak na¬ stawienie fazy poczatkowej (strojenie fazy) prze¬ lacznika lub do samoczynnej regulacji zabarwienia.W tym przypadku drgania pochodzace z fali nosnej chrominancji musza miec w sygnale Esl faze 90°, a w sygnale Es2 faze 0°, a wiec byc dostrojone do fazy-referencyjnej.Fig. 6 przedstawia uproszczony schemat blokowy kodera do ksztaltowania calkowitego sygnalu tele¬ wizji barwnej przy modulacji fazowo-róznicowej fali nosnej chrominancji w co drugiej linii, w przy¬ padku gdy wykorzystana jest modulacja polówko- woKfazowa.Tak jak to mialo miejsce w przypadku przedsta¬ wionym na fig. 5 sygnaly skladników chrominancji ER, Eb i EG oraz sygnaly impulsowe Ec z genera¬ tora synchronizujacego przylozone sa na wejscie przeksztaltnika 1. Z wyjscia jego przekazywany jest nastepnie sygnal Eydo sumatora 2, w czasie gdy sygnaly róznicowe chrominancji doprowadzone sa do modulatora kwadraturowo-bilansowego 3.W odróznieniu od schematu blokowego na fig. 5 sygnaly róznicowe chrominancji przekazywane sa równiez naEfeyk 8, przeksztalcajacy je na sygnaly jednoimienne. Na wyjsciu z bloku 6 pojawiaja sie napiecia proporcjonalne odpowiednio do wartosci Er-y i EB-y. Te napiecia o wartosci bezwzglednej podane zostaja na wejscie dodatkowego pracujace¬ go równiez sposobem modulacji kwadraturowej modulatora bilansowego 9, który wlaczony jest identycznie jak' blok 3.Do tych dwóch bloków jest równiez doprowadzo¬ ne napiecie pomocniczej fali nosnej odniesienia o czestotliwosci katowej 2co0. W modulatorze 3 jest wiec wskutek dodania napiecia modulowanego 10 15 20 25 80 85 40 45 50 55 6058519 13 i przesunietego wzgledem niego o 90° napiecia, któ¬ rym odpowiadaja równania ki ER.y cos 2 co0t i k2 EB-y sin co0t utworzony sygnal: N Esi = Ax sin (2co0t + W modulatorze 9 zostaja w ten sam sposób doda¬ ne napiecia modulowane i przesuniete wzgledem niego o 90° o wartosciach ki (ER.y) cos 2 co0t i k2 (EB-y) sin 2 co0t tworzac sygnal: n (m—iv E's2 ^ A2 sin (2 co0t — Q -) Sygnaly wyjsciowe z modulatorów 3 i 9 podane zostaja na wejscia przelacznika 4, na którego wyj¬ sciu pojawiaja sie na zmiane w rytmie linii sygnaly E'si, E's2, które doprowadzone sa nastepnie do dziel¬ nika czestotliwosci 10. Z dzielnika 10 napiecia fali nosnych chrominancji o wartosciach: lub — 9 Esi = VAi • sin (co0t + ) — 9 m— Es2 = VA2 • sin (co0t — h II —— Li 12 -) podane zostaija do bloku 2, w którym zsumowane sa z sygnalem jaskrawosci Ey w calkowity sygnal te¬ lewizji kolorowej przekazany nastepnie po odpo¬ wiednim przerobieniu i wzmocnieniu do nadajnika telewizyjnego.W opisanym przypadku moga równiez byc prze¬ kazywane w pionowych lukach wygaszania sygnaly pomocnicze w postaci kilku linii modulowanej, lub nie modulowanej fali nosnej chrominancji. Te sy¬ gnaly pomocnicze wykorzystane zostaja w odbior¬ niku zarówno do strojenia fazowego przelacznika jak i do uruchomienia urzadzen regulacyjnych ka¬ nalów barwnych.Przy przenoszeniu sygnalów telewizji kolorowej z modulacja-fazowo-róznicowa fali nosnej chromi¬ nancji w co drugiej linii osiagnieto wiec to, ze w czasie przebiegu kazdej linii przenoszone sa infor¬ macje przez obydwa róznicowe sygnaly chrominan¬ cji Er-y i EB-y. W miejscu zmiany barwy, którego gramica odpowiada kierunkowi wybierania linii, in¬ formacja przenoszona jest jednak w postaci scal- kowanej wplywajac ujemnie na ostrosc barw w kierunku pionowym.Fig. 7 przedstawia schemat blokowy do ksztalto¬ wania calkowitego sygnalu telewizji kolorowej przy modulacji fazowo-róznicowej fali nosnej chromi¬ nancji w kazdej linii ze zmiana przebiegu rysowa¬ nia. Sygnaly kolorowosci ER, EB i EG przychodzace z kamery telewizji barwnej jak równiez wspólbiez¬ ne sygnaly Ec generatora synchronizujacego prze¬ kazywane sa naprzód do przeksztaltnika 1, w któ¬ rym utworzone sa z nich trzy nowe sygnaly, a mia¬ nowicie sygnal jaskrawosci Ey i dwa sygnaly rózni¬ cowe chrominancji Er_y i EB-y. Sygnal jaskrawosci przekazywany jest w dalszym ciagu na sumator 2, w którym zsumowany jest z sygnalem fali nosnej chrominancji Es w calkowity sygnal telewizji bar¬ wnej, który po wzmocnieniu i odpowiedniej prze- 25 14 róbce doprowadzony jest do nadajnika telewizji barwnej.Sygnal róznicowy chrominancji EB-y przekazy¬ wany jest z wyjscia przeksztaltnika 1 do modula- 5 tora bilansowego 12, zas sygnal róznicowy chromi¬ nancji Er.y przekazywany jest przez przelacznik 11 do modulatora bilansowego 13. W przelaczniku 11 sygnal ER_Y zostaje przeksztalcony w ten sposób, ze jego biegunowosc zmieniona zostaje od linii do li- 10 nii. Wychodzace z przeciwsobnych modulatorów 12, 13 napiecia fali nosnej pomocniczej o amplitudach k2 EB-y ±ki ER_y przekazane zostaja na wejscie sumatora 14, na któ- rego wyjsciu pojawia sie wówczas napiecie sygnalu fali nosnej chrominancji Es proporcjonalne do su¬ my kwadratów napiec uzyskiwanych w przeciw¬ sobnych modulatorach 12 i 13. Amplituda sygnalu Es zmienia sie zgodnie z równaniem A = k V k2i E*R-y + k*2 E*B.y Napiecie modulowanej fali nosnej chrominancji przekazywane jest z wyjscia sumatora 14 równoleg¬ le do dwóch bloków 7 i 15. Blok 7 jest ukladem znieksztalcaijacym amplitude i pracujacym na zasa¬ dzie pierwiastka kwadratowego, zas blok 15 umo¬ zliwia odtworzenie fazowe. Modulowana fala nosna chrominancji doprowadzona zostaje z wyjscia ukla¬ du znieksztalcajacego amplitude 7 do sumatora 2, gdzie utworzony zostaje calkowity sygnal telewizji kolorowej równy sumie Ey ~r Eg.W bloku 15 tlumiona zostaje modulacja amplitu¬ dowa! fali nosnej chrominancji, zas na drugie wej¬ scie tego bloku podawane jest napiecie pomocniczej fali nosnej referencyjnej, zmieniajace sie wedlug 35 funkcji sin co0t. Do tlumienia modulacji amplitudo¬ wej moze byc zastosowany na przyklad samo- wzbudny oscylator ze slabym sprzezeniem zwrot¬ nym, uruchamiany przez drgania wejsciowe fali nosnej chrominancji. Na wyjsciu z bloku 12 uka- 40 zuje sie napiecie fali nosnej chrominancji o stalej amplitudzie. Napiecie to jest jednak scisle tak samo modulowane w fazie jak wchodzacy sygnal fali no¬ snej chrominancji. Napiecie na wyjsciu bloku 15 przebiega wiec w sposób fazowo zsynchronizowany 45 z modulowanym kwadraturowo sygnalem wejscio¬ wym. Jezeli amplitudai modulowanego kwadraturo¬ wo napiecia wejsciowego jest równa zero, to faza napiecia fali nosnej chrominancji na wyjsciu z blo¬ ku 7 jest równiez równa zeru, czyli odpowiada fazie 50 fali nosnej pomocniczej .sin co0t.Przebieg napiecia na wyjsciu z bloku 15 przy przenoszeniu sygnalu poziomu barwy okresla wzór: n n 55 Esn = An sin (co0t ^ *2i-l—2_- * 2i) 1=0 1=0 i moze byc okreslony w nastepujacy sposób: n n UaUs = sin (aot+ / 92j-l~/ , 1=0 i=u lub Uaus = sin co0t przy An = 0 Napiecie to opóznione w czasie w ultradzwieko- 65 wej linii opózniajacej 16 przekazane zostaje na wej-58519 15 scie szeroko pasmowego rozszczepiana fazy 17, na którego wyjsciu pojawiaja sie dwa przesuniete wza¬ jemnie o 90° i .modulowane wedlug tej samej zasa¬ dy, fazowo, napiecie fali nosnej pomocniczej. Na¬ piecia te zostaga przylozone na wejscia modulato- 6. rów bilansowych 12, 13 sluzac jako napiecia refe¬ rencyjne do ksztaltowania modulowanych kwadra- turowo napiec pomocniczej fali nosnej chrominan¬ cji (sygnalów kolorowosci) podczas przebiegu naj¬ blizszejlinii. 10 Elementy i sposób dzialania nie przedstawionego na rysunku kodera do ksztaltowania zestawionego sygnalu telewizji kolorowej z modulacja fazowo- -róznicowa fali nosnej chrominancji w nastepnej li¬ nii bez dodatkowej zmiany przebiegu rysowania 16 modulacji fazowej od linii do linii jest w zasadzie taki sam jak opisany wyzej schemat blokowy przedstawiony na fig. 7. Jedyna róznica miedzy obydwoma schematami polega na wyeliminowaniu przelacznika 11, który w urzadzeniu kodujacym na fig. 7 sluzy do modulacji fazowej fali nosnej po¬ mocniczej przez zmiane znaku.Zestawiony sygnal telewizji barwnej moze byc przy modulacji fazowo-róznicowej fali nosnej chro¬ minancji otrzymany scisle w ten sam sposób jak w przypadku modulacji fazowo-róznicowej faji nosnej chrominancji w co drugiej linii z sygnalami pomocniczymi w pionowych lukach wygaszania w postaci wielu drgan modulowanych i nie modulo¬ wanych fal nosnych pomocniczych. < Jezeli tylko osiagalne jest dostrojenie róznic fa¬ zowych sygnalów fal nosnych pomocniczych sluza¬ cych do dekodowania .wytworzonego sposobem we¬ dlug wynalazku sygnalu fali nosnej chrominancji w kolejno po sobie nastepujacych liniach podstawa sposobu dekodowania sygnalu fali nosnej chromi¬ nancji w urzadzeniu odbiornika jest zasada ich cza¬ sowego pokrycia sie za pomoca urzadzenia pamie¬ ciowego, na przyklad linii opózniajacej o czasie magazynowania równym czaisowi trwania linii.W ten sposób uzyskuje sie to, ze w odbiorniku sa 40 zawsze do dyspozycji dwa sygnaly kolorowosci, a mianowicie opózniony sygnal (przyjety w czasie przebiegu poprzedniej linii) i nie opózniony (aktu¬ alnie przyjmowany).W zaleznosci od sposobu kodowania wedlug któ- 46 rego ksztaltowane sa sygnaly po stronie nadajnika uzyskuje sie dla ich okreslenia nastepujace wyra¬ zenia matematyczne.Przy modulacji faizowo-róznicowej fali nosnej chrominancji w co drugiej linii a) ze „stala faza" w czasie przebiegu n-tej linii VAn-i sin (co0t + VAn sin co0t — nie opózniony sygnal Przy przenoszeniu (n + 1) -ej linii VAn sin (flot — opózniony sygnal VAn+i sin (co0t + b) przy modulacji „faza polówkowa" W czasie przenoszenia n-tej linii 35 50 55 60 — 9 n—1 \/An-i sin (ca0t +¦-'— ~) — opózniony sygnal r _—r " VAn sin (co0t - -— + II———) — nie opózniony sygnal L 12 65 16 Przy przenoszeniu (n + l)-ej linii — 9 n m—1 VAn sin (o)0t - — +11———) — opózniony sygnal £i 12 — Cp n + 1 VAn+i sin (co0t + —-—) — nie opózniony sygnal Przy liniowej modulacji fazowo-róznicowej fali nosnej chrominancji. a) ze zmiana znaku modulacji fazowej od linii do linii. W czasie przebiegu n-tej linii: n—1 n Es(n-i) = VAn Sin [C0ot +\ ep 2i+l-5_^ ?2i + i=0 i=0 i tt m—1 ' + U TT- (n—1)]— opózniony sygnal n n Esn = VAn sin [co0t + V^2i+i — y\2i + i=0 i=0 m-1 + n ——— (n—1)] — nie opózniony sygnal b) bez dodatkowej zmiany znaku modulacji fa¬ zowej od linii do linii: W czasie przebiegu n-tej linii: n-l ES(n-D = VAn-i sin [co0t +V j + n 5^1 (n—2)] i=j a 30 — opózniony sygnal Esn ~~ = VAn sin [co0t -f \ cpj + U. ——- (n—1)] — nie opózniony sygnal Przy mnozeniu opóznionego sygnalu fali nosnej chrominancji z sygnalem nie opóznionym w dy- skryminatorze fazowym z przesunieciem fazowym o 90° lub bez niego (uzyskanie sinusoidalnych lub kosinusoidalnych skladowych modulacji kwadra- turowej) wystepuja na obciazeniach dyskryminato- ra nastepujace sygnaly wizyjne.Przy modulacji fazowo-róznicowej w co drugiej linii ze „stala faza": A cos (- A cos (pn = (EB-y)n; A sin cpn = (ER_y)n Przy modulacji fazowo-róznicowej w co drugiej linii z polówkowa faza: A COS ( "T ) — 2 2 2 A sin (^L + ^)-(Er-y)-1 + (ER-y)n 2 T 2 2 A cos ( — *± — ^°±L ) — (Eg-y)n + (Eb-y)n+i 2 2 '~ 2 A sin ( —^- — 9n+M— _ (ER-y)" + (ER-y)n+i 2 2 2 Przy modulacji fazowo-róznicowej fazy nosnej chrominancji w nastepnej linii ze zmiana znaku: A cos (- A sin (— cpn-i) = —(ER.y)n-i17 • A cos A sin (— cpn+1) = {EB-y)n+i; A sin (— Zmiana znaku sygnalu ER_Y skladowej sinuso¬ idalnej modulacji kwadraturowej polega na tym, ze róznica faz miedzy sygnalami fali nosnej chromi¬ nancji w nastepujacych po sobie w czasie liniach przyjmuje przy modulacji fazowo-róznicowej w co drugiej linii oraz zmianie znaku w nastepnej linii na przemian wartosc dodatnia oraz war¬ tosc ujemna 0 — polówkowo-fazowej odpowiednie wartosci róznicy faz wynosza — + — = 9 oraz — — — — = — 9 2 ' 2 r 2 2 Innymi slowami zmiana znaku sygnalu ER.y jest wynikiem dodatkowej modulacji fazowej fali nos¬ nej chrominancji po stronie nadajnika i róznica faz przyjmuje wartosci: 2 2 2 Przy stosowaniu ksztaltowanych w ten sposób sy¬ gnalów fali nosnej chrominancji w odbiorniku nie¬ zbedna jest dodatkowa demodulacja sygnalu Er_y, która stanowi zsynchronizowana zmiane kierunku fazy w biegunowosci tego sygnalu uzyskiwana na przyklad za pomoca przelacznika pracujacego z cze¬ stotliwoscia wybierania linii.W przypadku modulacji fazowo-róznicowej po¬ mocniczej fali nosnej chrominancji bez dodatkowej zmiany znaku od linii do linii, gdy faza pomocni¬ czej fali nosnej w czasie biegu n-tej linii stanowi n sume 2, i=0 na znaku: n n—1 A sin ( /,9i — V 9i) = A sin i=o i=u n+l n A sin (\ 9j —\^94)=A sin i=o i=o Wykresy wektorowe dekodowania sygnalów fali nosnej chrominancji przedstawiono na fig. 8a, b i da, b.Jako os dekodowania wykorzystane sa tu sygna¬ ly fali nosnej chrominancji '(En-yJn i (EB-y)n, które w czasie przebiegu uprzedniej linii, opózniony sy¬ gnal, przenoszone sa jako sygnal dekodujacy z prze¬ sunieciem fazowym o 90° lub bez niego, nie opóz¬ niony sygnal fali nosnej chrominancji. Jezeli jako os dekodowania uzywany jest zamiast opóznionego — nie opózniony sygnal, to róznica miedzy obydwo¬ ma sposobami polega jedynie na zmianie znaku uzyskanego sygnalu róznicowego chrominancji ER-Y.Poniewaz sposób dekodowania przy modulacji fa¬ zowo-róznicowej fali nosnej chrominancji w co dru- 58519 18 giej linii ze stala lub polówkowa faza i przy mo¬ dulacji fazowo-róznicowej w nastepnej linii ze zmiana znaku sa takie same — fig. 8a, b, przedsta¬ wiaja jedynie wykres wektorowy dla przypadku 5 dekodowania w jednym z tych wariantów, a mia¬ nowicie przy modulacji fazowo-róznicowej w co drugiej linii ze stala faza. Wykres wektorowy na fig. 8a odnosi sie do czasu demodulacji sygnalu przyporzadkowanego n-tej linii, gdy sygnal o war- 10 tosci Es(n-i) = A sin co0t jest opózniony. Natomiast wykres wektorowy na fig. 8b odnosi sie do demCH dulacji sygnalu przyporzadkowanego linii (n + l)-ej gdy sygnal 15 35 40 45 50 55 Esn = A sin (co0t + rany jest sygnal Es(n+i) = A sin Mot Fig. 9a i b przedstawiaja'wykresy wektorowe dla 20 przypadku modulacji fazowo-róznicowej fali nosnej chrominancji w nastepnych liniach bez dodatkowej zmiany znaku modulacji fazowej od linii do linii.Wykres wektorowy na fig. 9a odnosi sie przy tym do dekodowania sygnalu n-tej linii, gdy sygnal n—1 ES(n-D = A sin (co0t +/ , 9j ) i=0 jest opózniony, natomiast wykres wektorowy na 80 fig. 9b odnosi sie do dekodowania sygnalu (n+l)-ej linii gdy sygnal n Esn = A sin ((D0t + / 9i) jest opózniony. 65 Do odbiornika przekazywany jest odbierany przez antene 18 sygnal telewizji kolorowej (fig. 10) i prze¬ kazywany jest do bloku 19 zawierajacego wzmac¬ niacz wysokiej czestotliwosci i przetwornik wybie¬ raka programu telewizji. Nastepnie sygnal z bloku 19 zostaje wzmocniony we wzmacniaczu czestotli¬ wosci posredniej 20.Zestawiony sygnal telewizji kolorowej Ey + Es wchodzi jako obciazenie pierwszego detektoda 21.Sygnal ten jest doprowadzony do wzmacniacza 22 sygnalu jaskrawosci a nastepnie przez filtr pa¬ smowy 23 do kanalu kolorowosci 24. Na wyjsciu z bloku 24 poziomu barwy pojawiaja sie ponownie sygnaly wizyjne chrominancji, na przyklad Er-y, Eg-y i EB-y. Te wizyjne sygnaly chrominancji do¬ prowadzone sa lacznie z sygnalem jaskrawosci Ey do urzadzenia odwzorowujacego na przyklad trójstrumieniowego kineskopu maskowego i uzyte do sterowania jaskrawoscia i poziomem barwy od¬ twarzanego na ekranie obrazu.Impulsy niezbedne do synchronizacji generato¬ rów 26 i 27 odchylajacych poziomo i pionowo prze¬ kazywane sa z selektora 25.- Fig. 11 przedstawia uproszczony schemat bloko¬ wy obwodu dekodowania dla sygnalu fali nosnej chrominancji w przypadku przesylania zestawio¬ nego sygnalu telewizji kolorowej z modulacja fa- zowo-dyferencyjna w co drugiej lub nastepnej li¬ nii ze zmiana znaku. Napiecie fali nosnej chromi¬ nancji pojawiajace sie na wyjsciu filtra pasmo-58519 19 wego 23 przekazywane zostaje na wejscia linii opózniajacej 28 dyskryminatora fazowego 29 i sze- roko-pasmowego przesuwnika fazowego 30. Sygnal fali nosnej chrominancji przesuniety w tym prze- 1. suwniku 30 o 90° przekazywany jest do przelaczni- 5 ka 31, w którym obrócony zostaje o 180° z czesto¬ tliwoscia wybierania linii. Sygnal wyjsciowy prze¬ lacznika 31 rózni sie w czasie przebiegu jednej li¬ nii od sygnalu wejsciowego ipod wzgledem fazy o 180°, podczas gdy w czasie przebiegu nastepnej 10 linii obydwa sygnaly sa zgodne pod wzgledem fa¬ zy. Napiecie wyjsciowe przelacznika 31 przekazy¬ wane jest do drugiego dyskryminatora fazowego 32. Prócz tych nie opóznionych sygnalów do dy- skryminatorów fazowych 29 i 32 doprowadzone 15 jest równiez napiecie fali nosnej chrominancji z wyjscia linii opózniajacej 28 przedstawiajace so¬ ba opózniony sygnal poprzedniej linii. Gdy oby¬ dwa te sygnaly, mianowicie opózniony i nie opóz¬ niony, zostana wzajemnie pomnozone w dyskry- 20 minatorze fazowym 29, 32, to na wyjsciach tych dyskrymmatorów pojawia sie odpowiednie sygnaly róznicowe kolorowosci EB-y i Er_y. Trzeci sygnal róznicowy kolorowosci EG-y powstaje w ukladzie macierzowym 33 przez dodanie sygnalów ER_Y 25 2. i EB-y, które przyjmowane sa tu w okreslonej cze¬ sci i znaku.Sterowanie przelacznikiem 31 nastepuje przez impulsy czestotliwosci wybierania linii, wytwarza¬ ne przez generator poziomo-odchylajacy 26 odbiór- 8Q nika. Do kontroli polozenia poczatkowego (fazy poczatkowej) przelacznika 31 stosowany jest blok 34, do którego przychodza impulsy wystepujace 3. w sygnale Er-y w lukach wygaszania pionowego, gdy w czasie sygnalu chrominancji przesylany jest gg sygnal identyfikujacy w postaci impulsów sklada¬ jacych sie z wielu drgan modulowanej lub nie mo¬ dulowanej pomocniczej fali nosnej. Taki sam sy¬ gnal moze byc równiez uzyty do sterowania prze¬ laczaniem automatycznej regulacji wzmocnienia w 4Q kanale kolorowosci odbiornika.Fig. 12 przedstawia uproszczony schemat bloko- 4. wy obwodu chrominancji odbiornika dostosowane¬ go do odbioru sygnalów telewizji kolorowej, w któ¬ rych fala nosna chrominancji modulowana jest 4g sposobem liniowej modulacji fazowo-róznicowej bez dodatkowej zmiany znaku modulacji fazowej * od linii do linii. Róznica miedzy tym schematem blokowym w stosunku do schematu przedstawio¬ nego na fig. 11 polega na wyeliminowaniu prze¬ lacznika 31 i bloku 34 kontrolujacego polozenie wyjsciowe przelacznika. Poniewaz w tym przy- 5. padku zbedna jest dodatkowa modulujaca fazowa sygnalów poziomu kolorowosci (zmiana znaku) synchronizowana z czestotliwoscia wybierania li- 55 nii — po stronie nadajnika, wyeliminowane zostaja równiez odpowiednie zespoly demodulacyjne (ko¬ mutacyjne) po stronie odbiornika.Wszystkie pozostale elementy schematu bloko¬ wego na fig. 12 odpowiadaja scisle zarówno jak 60 i sposób ich dzialania elementom schematu na fig. 11. 20 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenia patentowe System telewizji kolorowej, w którym uzyta jest pomocnicza fala nosna chrominancji lezaca w pasmie czestotliwosci sygnalu jaskrawosci, zna¬ mienny tym, ze informacje poziomu kolorowos¬ ci przesylane przez kanal telewizji barwnej na¬ dajnika ksztaltowane sa w koderze przez mo¬ dulacje fazowo-róznicowa, kwadraturowo-bilan- sowa sygnalów fali nosnej chrominancji w na¬ stepnych liniach, przy której utrzymana jest za¬ sada stalej modulacji amplitudowej w. obydwu nastepujacych po sobie wzajemnie liniach oraz róznej modulacji fazowej, przy czym faza fali nosnej chrominancji jednej linii uzyta jest jako faza referencyjna do ksztaltowania sygnalu chrominancji na fali nosnej w czasie przebiegu drugiej linii i ze odwzorowanie informacji ko¬ lorowosci w odbiorniku nastepuje przez zmaga¬ zynowanie sygnalu fali nosnej chrominancji po¬ przedniej linii w ukladzie opózniajacym i de¬ tekcji róznicy fazowej miedzy opóznionym i nie opóznionym sygnalem. System wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze modulacja fazowo-róznicowa fali nosnej chro¬ minancji w co drugiej linii, nastepuje w ten sposób, ze faza; fali nosnej chrominancji w jed¬ nej z dwu nastepujacych po sobie linii pozostaje niezmieniona, a w czasie przebiegu innej linii zmieniona zostaje odpowiednio do zmiany od¬ cienia barwy przesylanego obrazu. System wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze modulacja fazowo-róznicowa fali nosnej chro¬ minancji w co drugiej linii nastepuje w ten spo¬ sób, ze faza pomocniczej fali nosnej chrominan¬ cji jest równa w czasie przebiegu dwóch naste¬ pujacych po sobie w czasie linii, polowie fazy odpowiadajacej odcieniowi barwy w dowolnym punkcie obrazu barwnego, przy czym obydwie fazy maja rózne znaki. System wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze modulacja fazowo-róznicowa fali nosnej chro¬ minancji w nastepnych liniach nastepuje ze zmiana znaku modulacji fazowej od linii do li¬ nii w ten sposób, ze faza fali nosnej chromi¬ nancji w jednym punkcie danej linii jest rów¬ na róznicy miedzy suma algebraiczna fazy po¬ mocniczej fali nosnej punktów obrazu lezacych na tej samej linii pionowej poprzedniej linii do¬ wolnego pola obrazu lub jego czesci. System wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze modulacja fazowo-róznicowa fali nosnej chro¬ minancji od linii do linii przebiega w ten spo¬ sób, ze wartosc chwilowa fazy pomocniczej fali nosnej w czasie przebiegu kazdej nastepnej z dwu przesylanych po sobie linii jest równe su¬ mie algebraicznej fazy fali nosnej chrominancji we wszystkich punktach obrazu lezacych na jednej prostej pionowej poprzednio wybranych linii i fazy odpowiadajacej odcieniowi barwy w okreslonym punkcie obrazu.KI. 21 a1, 34/31 58519 MKP H 04 n L/r-y L8~y 0 <¦*-» EK-, ft-y Esz c) LSZ E»~ 3-y E»- B-y FIG.1 d) Ln-y lM LB-y i, a) Em., B-y 6) LR-y f/r. Es-y W c) <* FICE t8-y i) ^ll <*KI. 21 a1, 34/31 58519 MKP H 04 n Er-. a) V 2L £*-, ¦B-y -B-y LR-y c) Isz zR-y yry2 EM d) Usl. f,-f2 £B-y t/t-y e) lR-y s) i) ER-y\ [B-y \«-*+V* ^ Es-y FIG. 3 ffW-%%KI. 21 a1, 34/31 58519 MKP H 04 n w Sfa /\ A FIGAKI. 21 a1, 34/31 58519 MKP H 04 n sin(A,1\ 7W /W HG.6KI. 21 ai, 34/31 58519 MKP H 04 n (Ew)n 1 1 Esn ~~7\ /Y" | Esb A£B-y)n \ ' a) ' FIE.8KI. 21 a1, 34/31 58519 . MKP H 04 n \ Es(n-0 =^18 U 19 \— 1 1 FIG.K \ Z0 FIG. 9 fe' i • _J fh 1 21 ^ | 25 1 P 7 22 | ruj 2<, ^ r 1 97 1 f 'F-R-y 'Es-yKI. 21 a1, 34/31 58519 MKP H 04 n [51 19 i J Cu \ nUW^ ' 30j 31 i mi 1 \ i 32 V- 1 j* 1 ^j-y | \3i< 1 i—' * f/t-y ne.ii [7T /W?./2 a? J0 —gjWfl^— 79 i i l i ?? Je I^S:* [# £ f/f-. Zaklady Kartograficzne C/779, 250 PL