Pierwszenstwo: Opublikowano: 27.IV.1966 (P 114 272) 5.II.1970 58513 KI. 21 a*, 14/01 MKP H 03 c UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Pawel Kaniut, mgr inz. Ryszard Szydlo Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego (Zaklad Elektroniki Górniczej), Tychy . (Polska) Tranzystorowa wzbudnica nadajnika radiotelefonu górniczego Przedmiotem wynalazku jest tranzystorowa wzbudnica nadajnika radiotelefonu górniczego, po¬ siadajaca generator czestotliwosci nosnej i modu¬ lator czestotliwosci nosnej.Znane sa tranzystorowe wzbudnice nadajnika radiotelefonu górniczego, którego modulator czesto¬ tliwosci nosnej jest zbudowany na podstawie tran¬ zystora reaktancyjnego. Wzbudnica ta ma te wa¬ de, ze jej charakterystyka modulacji czestotliwos¬ ci dla wymaganej dewiacji ±3 kHz przy czesto¬ tliwosci nosnej 100 kHz nie jest dostatecznie linio¬ wa. Nieliniowosc charakterystyki pogarsza sie jeszcze znacznie przy nizszych stosowanych czesto¬ tliwosciach nosnych, np. przy 65 i 85 kHz. Nie¬ liniowosc ta jest przyczyna powstawania silnych znieksztalcen nieliniowych, co pociaga za soba ograniczenie zrozumialosci, przesylanych radiotele¬ fonem meldunków i komunikatów.Celem wynalazku jest usuniecie wad dotych¬ czas stosowanych urzadzen poprzez zastosowanie ukladu elektrycznego, pozwalajacego na uzyskanie liniowej charakterystyki modulacji czestotliwosci.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie ukla¬ du elektrycznego generatora czestotliwosci nosnej i modulatora czestotliwosci nosnej, w którym ko¬ lektor tranzystora generatora czestotliwosci nosnej jest polaczony z równoleglym obwodem rezonanso¬ wym, zbudowanym z trzech galezi. Galaz pierwsza stanowi cewka, druga — kondensator, zas trzecia — szeregowo polaczone cewka i kondensaltor. Oby- 10 15 20 25 dwie cewki sa umieszczone w ferrytowych rdze¬ niach. Punktem laczacym uklad generatora czesto¬ tliwosci nosnej z ukladem modulatora jest punkt, laczacy szeregowo polaczone cewke i kondensator.Pojemnosc tego kondensatora jest tak dobrana, ze jego opornosc pojemnosciowa dla czestotliwosci nosnej stanowi zwarcie, zas dla czestotliwosci aku¬ stycznej stanowi wartosc od 4.000 do 10.000 omów.Dzieki takiemu polaczeniu elementów wspomnia¬ ne cewki i kondensator równolegly, tworzacy ga¬ laz druga, stanowia dla czestotliwosci nosnej ^rów¬ nolegly obwód drgajacy, niezbedny do podtrzyma¬ nia generacji. Te same cewki dla czestotliwosci akustycznej stanowia obwód szeregowy, przez któ¬ ry przeplywaja prady modulujace.Proces modulacji czestotliwosci odbywa sie po¬ przez zmiane indukcyjnosci tych cewek na skutek zmiany przenikalnosci magnetycznej; ich ferryto¬ wych rdzeni. Wzbudnica wedlug wynalazku posia¬ da liniowa charakterystyke modulacji czestotli¬ wosci dla zadanej dewiacji ±3 kHz dla wszyst¬ kich stosowanych czestotliwosci nosnych. Linio¬ wosc ta jest w pelni zachowana w granicach zmian czestotliwosci nosnej ± 5 kHz. Zmniejszono przez to wydatnie znieksztalcenia nieliniowe, a tym samym zwiekszono zrozumialosc nadawanych ko¬ munikatów i meldunków. Liniowosc charaktery¬ styki modulacji czestotliwosci jest istotna zaleta wzbudnicy wedlug wynalazku. Zaleta ta nabiera podstawowego znaczenia w przypadku zaistnienia 5851358513 3 katastrofy górniczej, kiedy radiotelefony biora udzial w akcji wycofywania zalogi z zagrozonych rejonów kopalni.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku przedstawiaja- 5 cym schemat ideowy wzbudnicy. Generator czesto¬ tliwosci nosnej jest zbudowany na tranzystorze Tl, którego kolektor jest polaczony z równoleglym obwodem rezonansowym, zbudowanym z trzech galezi. Pierwsza galaz stanowi cewka FI, druga — 10 kondensator Cl trzecia zas — szeregowo polaczo¬ ne — cewka F2 i kondensator C2.Punktem laczacym uklad generatora czestotli¬ wosci nosnej z ukladem modulatora jest punkt, laczacy cewke F2 z kondensatorem C2. Dla czesto- 15 tliwosci nosnej kondensator C2 stanowi zwarcie, w wyniku czego cewki FI, F2 i kondensator Cl tworza równolegly obwód rezonansowy, który wspólpracujac z tranzystorem Tl tworzy genera¬ tor czestotliwosci nosnej. Dla czestotliwosci aku- 20 stycznej cewki FI i F2 tworza obwód szeregowy, przez który przeplywaja prady modulujace. Prady te nasycaja ferrytowe rdzenie cewek FI i F2, po¬ wodujac zmiany ich przenikalnosci magnetycznej oraz zmiany indukcyjnosci cewek. W rezultacie 25 generator zmienia czestotliwosc wytwarzanych drgan w funkcji pradów modulujacych.Wzbudnica wedlug wynalazku posiada liniowa charakterystyke modulacji czestotliwosci, dzieki czemu umozliwia przesylanie zrozumialych komu¬ nikatów i meldunków, z malymi znieksztalceniami nfieliniiowyimi. PL