Opublikowano: 25.X.1969 58367 KI. 42 r, 1/03 MKE-_£LQL UKD rzec u ('cieniowego Twórca wynalazku: doc. dr inz. Henryk Józef Leskiewicz Wlasciciel patentu: Politechnika Warszawska (Katedra Automatyki Me¬ chanicznej), Warszawa (Polska) Logiczny element plynowy Przedmiotem wynalazku jest element plynowy o kaskadowym ukladzie strumieni, za pomoca które¬ go mozna realizowac liczne funkcje logiczne o duzej ilosci argumentów.Znane sa analogowe wzmacniacze sygnalów ci¬ snieniowych, których zasada pracy polega na kas¬ kadowym oddzialywaniu na siebie swobodnych strumieni plynu. Wsród licznych znanych rozwia¬ zan wzmacniaczy analogowego sygnalu cisnienio¬ wego znajduje sie wzmacniacz wykorzystujacy dzialanie na siebie analogowe (ciagle) szeregu ko¬ lejnych strumieni plynu, przy czym cisnienia do¬ prowadzone do kolejnych otworów wzmacniacza tworza szereg wartosci wzrastajacych.Kolejnosc dzialania strumieni jest ustalona jego budowa, zas jiego geometria powoduje, ze kazdy ze strumieni jest zaklócony tylko przez jeden inny strumien przy uszeregowaniu ich cisnien w urza¬ dzeniu. Uszeregowanie to nie moze byc odwracane ani zmieniane, a dzialanie strumieni jest wyko¬ rzystywane wylacznie do wzmacniania cisnienia sygnalu wejsciowego.Znane dotychczas strumieniowe elementy logicz¬ ne o swobodnych strumieniach stanowily otwarte komory, w scianach których znajdowaly sie otwo¬ ry dla przepuszczenia strumieni plynu, to jest ga-. zu lub cieczy. Otwory te byly wzgledem siebie usy¬ tuowane tak, ze przez element mógl przeplywac jeden glówny strumien plynu, kierowany przez jeden otwór wejsciowy do otworu przeciwleglego, 15 20 25 30 z którego odbierany jest sygnal wyjsciowy. Jesli przeplyw strumienia glównego byl niezaklócony, na wyjsciu pojawilo-sie cisnienie. Pozostale otwory takiego elementu uzywane byly do wprowadzenia strumieni plynu, zaklócajacych bezposrednio prze¬ plyw strumienia glównego. Zaklócenie takie powo¬ dowalo zmniejszenie wartosci cisnienia w otworze wyjsciowym elementu.Opisane wyzej strumieniowe elementy logiczne, wykazywaly te niedogodnosc, iz za pomoca jlednego elementu mozna bylo realizowac tylko jedna fun¬ kcje logiczna, a mianowicie negacje alternatywy okreslonej liczby argumentów równej ilosci otwo¬ rów wejsciowych elementu.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i stwo¬ rzenie elementu logicznego umozliwiajacego reali¬ zacje wielu funkcji logicznych.Cel wynalazku zostal osiagniety przez opracowa¬ nie logicznego elementu plynowego posiadajacego kaskadowy uklad strumieni w jednej otwartej ko¬ morze wyposazonej w co najmniej jeden otwór wej¬ sciowy strumienia glównego i co najmniej jeden otwór wyjsciowy, oraz co najmniej dwa otwory wej¬ sciowe strumieni sterujacych przy czym wszystkie sygnaly wejsciowe i wyjsciowe sa dwustanowe.Wynalazek zostal blizej objasniony na przykla¬ dzie wykonania wielowejsciowego, wielofunkcyjne¬ go, kaskadowego strumieniowego elementu logicz¬ nego pokazanego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przestrzenne rozmieszczenie otworów 58 36758 367 3 4 elementu, fig. 2 schemat wzajemnego oddzialywa¬ nia strumieni plynu w tym elemencie, zas fig. 3 sposób umieszczenia nieruchomych ekranów w ko¬ morze tego elementu.Na fig. 1 oznaczono otwór wejsciowy strumienia glównego 1 umiejscowiony w jednej ze scian komo¬ ry elementu logicznego, a otwór wyjsciowy umiej¬ scowiony wspólosiowo na scianie przeciwleglej 14.Dalsze otwory 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, i 13 umiejscowione w róznych scianach komory z osia¬ mi symetrii wzajemnie przecinajacymi sie i najko¬ rzystniej prostopadlymi do siebie, przy czym os symetrii niektórych z tych otworów jest najkorzyst¬ niej prostopadla do osi symetrii otworów strumie¬ nia glównego i przecina ja, a strumienie sterujace wplywajace przez te otwory, zaklócajac sie nawza¬ jem i w wyniku tego dzialania zaklócajac przeplyw strumienia glównego tworza tym samym w elemen¬ cie uklad wielokaskadowy.Przedstawiony na fig. 1 przykladowy element lo¬ giczny wedlug wynalazku dziala nastepujaco: ot¬ wory 1 i 14 sa tak rozmieszczone w elemencie lo¬ gicznym, ze strumien glówny wyplywajacy z otwo¬ ru 1 do otworu 14, z którego ma byc odbierany sygnal w postaci cisnienia, moze spotkac na swej drodze trzy strumienie wyplywajace z otworów 13, 4 i 7.Dzialanie to, jak równiez wszystkie dalej opisa¬ ne oddzialywanie strumieni wyplywajacych z posz¬ czególnych otworów mozna takze dogodnie prze¬ sledzic na schemacie fig. 2. Otwór 4 jest usytuowa¬ ny tak, ze strumien wyplywajacy z niego moze byc zaklócony przez- strumienie wyplywajace z otworów 2 i 5.Otwór 2 jest usytuowany tak, ze strumien wy¬ plywajacy z niego moze byc zaklócany przez stru¬ mienie wyplywajace z otworów 3 i 12.Otwór 7 jest usytuowany tak, ze strumien wy¬ plywajacy z niego moze byc zaklócany przez stru¬ mienie wyplywajace z otworów 6 i 9.Otwór 9 jest usytuowany tak, ze strumien wy¬ plywajacy z niego moze byc zaklócany przez stru¬ mienie wyplywajace z otworów 8 i 10.Otwór 13 jest usytuowany tak, ze strumien wy¬ plywajacy z niego moze byc zaklócany przez stru¬ mienie wyplywajace z otworów 3, 8 i 11.Otwór 3 jest usytuowany tak, ze strumien wy¬ plywajacy z niego moze byc zaklócany strumienia¬ mi wyplywajacymi z otworów 2 i 12.Otwór 8 jest usytuowany tak, ze strumien wy¬ plywajacy z niego moze byc zaklócany strumie¬ niami wyplywajacymi z otworów 9 i 10.Korzystne jest, celem wyeliminowania wirów powstalych na skutek dzialania na siebie licznych strumieni w jednej komorze, wbudowanie w komo¬ re elementu nieruchomych ekranów 15. Element moze byc takze zaopatrzony w opory pneumatycz¬ ne lub hydrauliczne wlaczone w przewodach do¬ prowadzajacych strumienie. Opory te nie sa uwi¬ docznione na rysunku.Zaleta wynalazku jest to, ze w elemencie logicz¬ nym zbudowanym wedlug wynalazku mozna w róz¬ ny,sposób uzywac poszczególnych otworów wejscio¬ wych, laczac je ze zródlem stalego cisnienia lub laczac je z dwustanowo (binarnie) zmiennym syg¬ nalem cisnieniowym lub wreszcie pozostawiajac da¬ ny otwór niewykorzystany, co pozwala jednym i . tym samym elementem logicznym realizowac wiele funkcji logicznych. PL