Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.X.1969 58237 ki. 4» C, uvot MKP «~2*^ boi c 4uh UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Ryszard Losowski Wlasciciel patentu: Zjednoczone Przedsiebiorstwo Projektowania i Wy¬ posazania Zakladów Przemyslu Elektro-Maszynowe- go „Prozamet-Bepes" Oddzial Projektowy, Wroclaw (Polska) Urzadzenie do lamania zlomu zeliwnego Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie prze¬ znaczone do lamania zlomu zeliwnego, nadajace sie równiez do lamania zlomu ze stopów lekkich.Wynalazek zostal opisany w odniesieniu do la¬ mania zlomu zeliwnego, którego struktura krysta¬ liczna jest odmienna od struktury zlomu stopów lekkich.Dotychczas lamanie zlomu zeliwnego dokonywa¬ ne jest mechanicznie za pomoca kafarów, w któ¬ rych organem roboczym jest stalowy bijak podno¬ szony za pomoca wciagarki na wysokosc 8—20 m, z której nastepnie spada na ulozony na kowadle zlom zeliwny. Powstaja przy tym odlamki o duzej energii kinetycznej, co wymaga stosowania ma¬ sywnych oslon oraz wytyczenia strefy ochronnej wokól kafaru o promieniu okolo 50 m. Pomimo stosowania tych srodków istnieje duze zagrozenie z punktu widzenia bezpieczenstwa pracy.Strefa ochronna jest równiez konieczna ze wzgle¬ du na powstawanie w procesie rozbijania zlomu drgan gruntu, które zagrazaja obiektom budowla¬ nym. Powoduje to niemozliwosc sytuowania kafa¬ rów w poblizu hal produkcyjnych, pieców meta¬ lurgicznych, kominów i wymaga uzycia dlugiej drogi transportu zlamanego zlomu.Inna wada wykorzystania kafarów jest to, ze nie mozna praktycznie przewidziec czasu eksplo¬ atacji poszczególnych elementów. Na przyklad ko¬ wadla o wadze 40—60 ton przeznaczone do wielo- 2 letniej eksploatacji ulegaja uszkodzeniom po kilku miesiacach pracy.Znane sa równiez urzadzenia do ciecia odpadów metalowych z szeregiem wspólpracujacych orga¬ nów wykonawczych z napedem hydraulicznym in¬ dywidualnym lub zespolowym. W urzadzeniach tych rozróznia sie kilka faz przeróbki zlomu.W pierwszej fazie nastepuje zgniatanie odpadów polegajace na deformacji przedmiotu na poczatku odksztalcenia poprzez ruchome szczeki z indywi¬ dualnym napedem. Nastepnie przedmioty zlomo¬ wane znajdujace sie w korycie pchane sa zgniata¬ czem poziomym w kierunku strefy ciecia, gdzie uprzednio zgniatane sa mlotami pionowymi o prze¬ kroju prostokatnym, a nastepnie ciete na paski nozycami, przy czym górny nóz opuszczany jest pionowo w kierunku nieruchomego noza poziome¬ go. Do napedu noza górnego w kierunku krajania sluza dwa cylindry hydrauliczne oraz dwa na¬ stepne do ruchu powrotnego.Wyzej wymienione urzadzenia, których srodki techniczne do przeróbki zlomu eliminuja wady i niedogodnosci urzadzen kafarowych, w zasadzie przeznaczone sa do zlomu przestrzennego, ulega- 25 Jacego zgniataniu a nastepnie cieciu. Zlom zeliw¬ ny posiada zwarta strukture, która nie ulega pra¬ sowaniu, wspólpracujace z nozycami pionowe mlo¬ ty o plaskich powierzchniach roboczych w niedo¬ stateczny sposób rozdrabniaja wspomniany wyzej 30 zlom. Podczas taktu ciecia pionowy ruch noza nie 10 15 20 5823758237 3 tnie go lecz rozkrusza, a powstajace przy tym od¬ lamki o duzej energii kinetycznej podobnie jak przy kruszeniu na kafarze sa niebezpieczne z punk¬ tu widzenia bezpieczenstwa pracy. lsnienie znacznej ilosci indywidualnych nape¬ dów hydraulicznych czyni go klopotliwym w eks¬ ploatacji i konserwacji, powiekszajac znacznie koszt urzadzenia.Wymienionych wad i niedogodnosci nie posia¬ daja urzadzenia wedlug wynalazku, wyposazone w organ wykonawczy, przesuwajacy sie w plaszczyz¬ nie poziomej w kierunku sciany oporowej.Zastosowanie poziomego organu roboczego od¬ powiednio uksztaltowanego przesuwanego cy¬ lindrem roboczym i powrotnym zapewnia dobra widocznosc operatorowi, zmniejsza ilosc napedów hydraulicznych, elementów wspólpracujacych ta¬ kich jak mloty pionowe i noze, gabaryt urzadze¬ nia, eliminuje rozrzut odlamków oraz zmniejsza do minimum drgania gruntu towarzyszace zazwy¬ czaj przy rozbijaniu zlomu.Celem wynalazku jest urzadzenie do lamania zlomu zeliwnego z ograniczona iloscia napedów hydraulicznych, z cylindrem hydraulicznym o dzia¬ laniu dwustopniowym do przesuwania organu ro¬ boczego o odpowiednio uksztaltowanej powierzch¬ ni wywierajacej na zlom nacisk lamiacy. Dalszym celem bylo wykonanie konstrukcji eliminujacej przenoszenie wstrzasów do gruntu, prostej, taniej, niezawodnej w pracy z ciagla i bezpieczna obser¬ wacja procesu lamania zlomu.Cel ten osiagnieto przez zastosowanie korpusu, w którym znajduje sie komora kruszenia z wy- chylnym dnem i sciana oporowa, naprzeciwko któ¬ rej umieszczony jest wysuwnie wymienny organ roboczy o powierzchni czolowej w ksztalcie klina o jednym lub wiecej wystepów na powierzchni ro¬ boczej, na sprezystym zwiazaniu korpusu z blo¬ kiem fundamentowym za pomoca laczników spre¬ zystych, oraz na zastosowaniu w ukladzie hydra¬ ulicznym cylindra powrotnego dodatkowej objeto¬ sci cieczy roboczej przez wprowadzenie od wew¬ natrz drazonego nurnika.Dodatkowa objetosc cieczy roboczej w cylindrze powrotnym dziala jako poduszka hydrauliczna i zabezpiecza uklad hydrauliczny cylindra powrot¬ nego przed nadmiernym wzrbstem cisnienia w mo¬ mencie naglego zdjecia obciazenia z organu robo¬ czego w chwili zlamania zlomu.Kabina operatora umieszczona obok komory kru¬ szenia, oslonieta plyta stalowa umozliwia bezpiecz¬ ne sterowanie procesem lamania zlomu z ciagla obserwacja procesu za pomoca odpowiednio umie¬ szczonego lusterka.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok ogólny urzadzenia w rzu¬ cie perspektywicznym, fig. 2 — korpus na bloku fundamentowym w widoku perspektywicznym i czesciowym przekroju, fig. 3 — szczegól sprezy¬ stego polaczenia korpusu z blokiem fundamento¬ wym wzdluz linii A—A na fig. 2, fig. 4 — przekrój podluzny cylindra roboczego i cylindra powrotne¬ go, fig. 5, 6, 7 i 8 — warianty rozwiazan konstruk¬ cji organu roboczego.Na bloku fundamentowym 1 zamocowane sa szy¬ ny 2, na których ustawiony jest korpus 3. Wnetrze korpusu 3 stanowi komore kruszenia, zamykana od dolu dnem 4 wychylanym za pomoca silownika 5 hydraulicznego 5. Korpus 3 zwiazany jest z blo¬ kiem fundamentowym 1 za pomoca laczników spre¬ zystych 6. Ponadto w korpusie 3 wykonane sa podluzne otwory 7 na sruby fundamentowe 8 umozliwiajace przesuw podluzny korpusu 3 wzgle- 10 dem bloku fundamentowego 1.Do sciany korpusu 3 przeciwleglej scianie opo¬ rowej umocowane sa cylinder roboczy 9 i cylin¬ der powrotny 10. Nurnik 11 cylindra roboczego 9 za pomoca poprzeczki 12 i ciegien 13 oraz po- 15 przeczki 14 jest polaczony z nurnikiem 15 cylindra powrotnego 10. Do doprowadzenia cieczy roboczej do cylindra roboczego 9 sluzy przewód 16, a do cylindra powrotnego 10 — przewód 17. Celem za¬ bezpieczenia cylindrów 9, 10 przed nadmiernym 20 wzrostem cisnienia sa one zaopatrzone w zawory przelewowe 18 i 19.Ponadto dla zabezpieczenia cylindra powrotnego 10 przed nadmiernym wzrostem cisnienia podczas naglego zdjecia obciazenia z organu roboczego, slu- 25 zy dodatkowa przestrzen napelniona ciecza robo¬ cza, najkorzystniej w postaci wydrazenia 20 w nurniku 15, która spelnia role poduszki hydraulicz¬ nej. Wydrazenie 20 ma otwór wlotowy skierowany do wnetrza cylindra powrotnego 10. Na poprzeczce 30 12 nurnika roboczego 11 przymocowany jest wy¬ mienny organ roboczy wykonany w ksztalcie klina 21 o jednym lub wiecej wystepów na powierzchni roboczej. Ksztalt powierzchni roboczej klina 21 za¬ lezny jest od postaci lamanego zlomu. Dla belek 35 najkorzystniejszy jest ksztalt klina dwuspadowego o plaszczyznach gladkich (fig. 5) lub z wystepami (fig. 7), a do lamania plyt najkorzystniejszy jest ksztalt pojedynczego stozka (fig. 6) lub szeregu stozków, których wierzcholki leza na powierzchni 40 klina (fig. 8).Na bloku fundamentowym 1 ustawiony jest po¬ most 22 dla obslugi i pomieszczenia aparatury ukladu hydraulicznego. Na pomoscie 22 ustawiona jest kabina 23 operatora. Od strony komory kru- 45 szenia kabina 23 zaopatrzona jest w plyte ochron¬ na 24 i lusterko 25 usytuowane przy oknie 26. Lu¬ sterko 25 umozliwia dogodna obserwacje procesu lamania z wnetrza kabiny 23.Pod komora kruszenia ponizej dna 4 umieszczo- 50 ny jest przenosnik odbierajacy 27.Dzialanie urzadzenia przedstawione jest poni¬ zej.Operator znajdujacy sie w kabinie 23 steruje procesem lamania zlomu zeliwnego za pomoca dzwigni umieszczonych na nieuwidocznionym na rysunku pulpicie sterowniczym. • Do komory kruszenia od góry zaladowuje sie od¬ powiednia ilosc zlomu zeliwnego. Cykl roboczy rozpoczyna sie ruchem klina 21 organu roboczego 60 do zetkniecia sie ze zlomem, przy czym w miare wzrostu cisnienia w ukladzie hydraulicznym ro¬ snie sila lamiaca. W zaleznosci od asortymentu zlomu stosuje sie organ roboczy 21 o najodpowied¬ niejszym ksztalcie klina (fig. 5, 6, 7 i 8). 65 Podczas ruchu roboczego nurnik 11 wysuwa sie 5558237 6 z cylindra roboczego 9 i za pomoca poprzeczki 12, ciegiel 13 oraz poprzeczki 14 wpycha do cylindra powrotnego 10 nurnik 15. Ciecz wypychana jest z cylindra powrotnego 10 do przewodu 17. Po za¬ konczeniu ruchu roboczego i przesterowaniu ukla¬ du hydraulicznego objetosc cylindra roboczego 9 laczy sie z przelewem za pomoca przewodu 16, a do cylindra powrotnego 10 wpuszcza sie ciecz o wysokim cisnieniu za pomoca przewodu 17. Po¬ woduje to ruch powrotny nurnika 15, poprzeczki 14, ciegiel 13, poprzeczki 12 oraz klina 21 organu roboczego.W przypadku gdy podczas ruchu roboczego zo¬ stanie zlamana scianka zlomu cisnienie w ukladzie hydraulicznym spada i nieuwidoczniona na rysun¬ ku, znaha pompa o dwóch stopniach cisnienia i wydajnosci przelacza sie samoczynnie na niskie cisnienie i duza wydajnosc, co umozliwia szybki ruch organu roboczego 21 do przodu az do napot¬ kania na nastepny opór, który z kolei powoduje wzrost cisnienia w ukladzie hydraulicznym i prze¬ laczenie sie pompy na wysokie cisnienie powodu¬ jace zadzialanie sily lamiacej.Ruch powrotny dokonywany jest poprzez niskie cisnienie i duza wydajnosc pompy. Tego rodzaju rozwiazanie zapewnia duza wydajnosc urzadzenia przy stosunkowo malej mocy.W momencie zlamania zlomu nastepuje gwaltow¬ ne odciazenie klina 21 organu roboczego. Energia sprezystosci scisnietej cieczy i naprezonych scia¬ nek cylindra roboczego 9 i przewodów 16 prze¬ chodzi w energie kinetyczna czesci ruchomych 11, 12, 13, 14, 15 i 21, które otrzymuja znaczna szyb¬ kosc. Procesowi temu przeciwdziala cylinder po¬ wrotny 10, którego nurnik 15 poprzez poprzeczke 12, ciegna 13 i poprzeczke 14 zostaje obciazony jako reakcja o wartosci równej wielkosci sily zdje¬ tej z organu roboczego w chwili przelamania zlo¬ mu. W celu bezpiecznego przejecia tej sily i za¬ bezpieczenia cylindra powrotnego 10 przed nad¬ miernym wzrostem cisnienia wykorzystuje sie wy¬ drazenie 20, które napelnione ciecza spelnia role poduszki hydraulicznej.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia osiag¬ niecie duzej wydajnosci procesu lamania zlomu, 5 jego automatyzacje i zapewnia zachowanie w pelni bezpiecznych warunków pracy. 10 25 PL